Düşler ve Erdemler

Chuck Norris faktörü.

2009-12-29T10:21:00.004+02:00

via: http://www.dumpert.nl/mediabase/743321/8c59ac7b/berlusconi.html

En Korkulan Ölüm Şekilleri

2009-11-19T10:33:00.003+02:00

En çok korkulan ölüm şekilleri:

1- Uçak kazası.
2- Köpekbalığı saldırısı.
3- Cinayete kurban gitmek.
4- Düşerek ölmek.
5- Terörist saldırı.
6- Doğal felaketler.

Ölüme en çok sebep veren şeyler:

1- Tütün
2- Kötü beslenme ve fiziksel aktivite yoksunluğu
3- Alkol tüketimi
4- Mikroplar
5- Zehirler
6- Motorlu araç kazaları
7- Ateşli silahların karıştığı olaylar
8- Cinsellikle ilintili davranışlar
9- Yasal olmayan ilaç kullanımı

kaynak: SixWise

TV: zekanızı açar:

2009-10-10T12:08:00.006+03:00

Kim demiş TV insanı aptallaştırır diye? Konu zaten derin, altyazı Wittgenstein'ın önermeleri gibi.
(via: http://ff.im/9leec)

Arthur C. Clarke'dan bir öykü: Ambrosia

2009-10-05T11:01:00.004+03:00

Orijinal adı "The Food of the Gods" olan hikaye, ilk kez Playboy dergisinin 1964 yılının Mayıs sayısında yayınlanmış.

Meraklı

2009-09-21T00:14:00.002+03:00

Öğrenci Filmleri ve Kısa Filmlerde Sık Yapılan Hatalar

2009-09-10T23:21:00.002+03:00

filmmaker.com’daki “D.U.M.P.S.: Directing Unsuccessful Motion Picture Shorts” isimli yazıyı ülkemize uyarlayarak yeniden yazdık.

Kötü Karakterler Neden Sevilir?

2009-07-15T14:46:00.002+03:00

Kötü Karakterler Neden Sevilir?

Dev Hizmet

2009-07-10T18:32:00.003+03:00

-YAZISIZ-

Castilla-La Mancha

2009-07-04T01:24:00.003+03:00

Cyrano yazarının doğum yeriyle ilgili Luchon yazısını yazdıktan kısa bir süre sonra, bu sefer yolumuz biricik blogumuzun başka bir sevilen kişisinin, yani Don Quijote'nin (İspanyalı olan) memleketine düştü. Madrid'den güneye, Endülüs'e kadar uzanan Autovia del Sur'da bir kaç saatlik bir seyahatten sonra Castilla-La Mancha bölgesine ulaşılıyor. Alamet-i farika olarak yol kenarında bazı tepelere inşa edilmiş olan yel değirmenleri göze çarpıyor. Şöförümüz arabayı çok hızlı kullandığı için fotoğraf çekme imkanımız olmadı. İş için görüştüğümüz İspanyol arkadaşlarla yemek molası sırasında Don Quijote'yi ve Cervantes'i konuştuk. Cervantes, eseriyle ilgili ilk fikirlerini, vergi memuru iken yaptığı bir yanlış yüzünden düştüğü ve gittiğimiz yerin 60 km yakınlarında olan bir hapishanede oluşturmuş. Çevredeki bir kaç kasaba da, romanda Don Quijote'nin kökeni konusundaki belirsizlikten istifade ederek, kahramanın kendi memleketlerinden olduğunu iddia etmekte ve bu suretle turistik gelirlerini artırma niyetindelermiş. İş, güç, edebiyat bir tarafa, La Mança'dan Manchego peynirinin tadına bakmadan dönmedik, tabii ki...

Masai Mara

2009-07-03T12:07:00.002+03:00

Luchon

2009-06-21T00:14:00.003+03:00

Cyrano de Bergerac’a blogumuzun ilgisi malumunuzdur. Geçenlerde, bu ilgiden ilham alarak, hem de hiç bir zahmet ve masraftan kaçınmadan, Cyrano’nun yazarı Edmond Rostand’ın doğduğu ve çocukluğunun geçtiği Luchon’u ziyaret ettim. Luchon, Fransa’nın güneyinde, Pirene Dağları üzerinde bir kasaba. Pireneler'de dediysek de dağların tepesinde değil, güzel manzarası insanın için açan şipşirin bir vadide. Luchon, termal banyoları, yakındaki kayak merkezleri ve türlü türlü doğa sporuna elverişli yapısıyla biliniyor ve 4000 yıla uzanan bir geçmiş var. Edmond Rostand, bu güzel kasabada "Villa Julia" adlı bir evde geçirmiş çocukluğunu. Evinin bulunduğu ve doğal olarak kendi adıyla anılan sokağın köşesinde bir büstü bulunuyor. Büstün kaidesindeki şiir:

Luchon, ville des eaux courantes
Ou mon enfance avait son toit,
L'amour des choses transparentes
Me vient evidemment de toi!...

Türkçesi, yaklaşık olarak şöyle:

Luchon, akan suların şehri
Ki çocukluğumun çatısı orada
Berrak, saydam şeylerin aşkı
Açıkça senden bana geliyor!...

Sue Lloyd'un yazdığı The Man Who Was Cyrano adlı kitapta, Edmond Rostand'ın Luchon'da geçirdiği çocukluk yılları ve bu dönemin eserlerindeki yansımaları ayrıntılı bir şekilde anlatılmış.

Taşınıyoruz

2009-06-17T10:31:00.001+03:00

Artık her konudaki yazılarımızı tek adreste yazma kararı aldık.
İlginizi çekebilir:

Gökhan Yorgancıgil

The Road Not Taken

2009-06-08T21:08:00.004+03:00

Two roads diverged in a yellow wood,
And sorry I could not travel both
And be one traveler, long I stood
And looked down one as far as I could
To where it bent in the undergrowth;

Then took the other, as just as fair,
And having perhaps the better claim,
Because it was grassy and wanted wear;
Though as for that the passing there
Had worn them really about the same,

And both that morning equally lay
In leaves no step had trodden black.
Oh, I kept the first for another day!
Yet knowing how way leads on to way,
I doubted if I should ever come back.

I shall be telling this with a sigh
Somewhere ages and ages hence:
Two roads diverged in a wood, and I--
I took the one less traveled by,
And that has made all the difference.
Robert Frost

Cyrano De Bergerac - Düello Sahnesi

2009-06-02T11:03:00.001+03:00

Edmond Rostand'ın muhteşem eserinin Gerard Depardieu ve Rüştü Asyalı yorumu.

Propaganda, Manuplasyon, Beyin Yıkama vs...

2009-02-09T19:15:00.004+02:00

Özel haber ya da dosya dışında, haber bültenlerindeki haberlerde görüntü ya da spikerin sesi altında müzik kullanımı düpedüz ajitasyondur, manuplasyondur.

Medya, bilgilendirme rolü dışındaki her şeyle yakından ilgilenen bir kurum olarak, bizleri yönetmek / yönlendirmek istemekte, anti-ütopya romanlarındaki gibi bir dünya yaratarak, bizleri beyinsiz ve sadece itaat eden / tüketen yaratıklar haline getirmeye çalışmaktadır.

Haberine müzik ekleyen haberci, haberinin çok acıklı, neşeli, dehşete düşürücü vs. olduğunu pekiştirmek için yapılabilecek en pespaye şeyi yapmaktadır. Haber; kitle iletişim ortamlarının yaygınlaşması sayesinde, ticari bir ürün haline gelmiştir ve buna bir dur denmesi gerekmektedir. Bilgi edinme ihtiyacını, kitle iletişim ortamlarıyla gidermek isteyen insan, karşısında ürününü satmak isteyen tüccar haberciden başka bir şey görememektedir.

Bu durumda:

1- Ya bilinçlenecek ve izlediği haberin ticari bir ürün olduğunu unutmayacak, tıpkı kendisine her satılmak istenen ürünü satın almak istemeyen bilinçli bir tüketici gibi, neyi tüketeceğini kendisi belirleyecektir.

2- Ya haberin ticari bir ürün olmadığı kaynakları yeniden keşfedecektir. (mesela güvendiğimiz dostlarımız, bu blog ve benzerleri gibi ticari bir derdi olmayan kaynaklar vs.)

3- Ya da beynini ve ruhunu medya kartellerine teslim edecektir. Onlar senin nasıl düşünmen ve neyi tüketmen gerektiğini nasıl olsa sana söyleyeceklerdir.

Türk işitsel ve görsel medyası için görüş ve önerilerinizi iletin ve sivil tepkinizi ortaya koyun:

http://www.rtuk.org.tr/sayfalar/GorusOneri.aspx

Werd

2008-10-25T06:02:00.000+03:00

Tarih Boyunca Duvardan Duvara Halı Döşeme Sanatımız ve Kıymeti Bilinmeyen Ustalarımız

2008-06-01T22:19:00.000+03:00

" ... Yeni halınızın hayatındaki en önemli gün döşendiği gündür. Öte yandan, döşemeyi yapan profesyonel halı döşemecisi hak ettiği saygıyı nadiren gören insanlardandır. Bir konutta zemine halı döşemek sağlam bir bel kadar bilgi, beceri, teknik kabiliyet ve ustalık gerektirir. Evinize döşeme için gelen ustanın kullanacağı en önemli araç germe makinesidir! Döşemeci, bir germe makinesi kullanmazsa, yeni halınızda 6 aydan kısa sürede kırışıklıklar oluşacaktır. 10x10'dan daha büyük her odaya döşenecek halının sonradan buruşma yapmaması için gerilmesi gerekir. Germe makinesi karşılıklı iki duvarı birleştiren uzun borulardan oluşur. Kısacası germe makinesini kullanmak bir mecburiyet çünkü kolaylıkla yerleştirilebilen esnek jüt arka dolguların kullanıldığı günler çok geride kaldı. Döşemecinizin kullanacağı ikinci en önemli araç ise beyni. Gerçekten işinin ustası olan birisi halınızın doğru yerleşimini gözünde canlandırabilecek ve yeni halınız üzerindeki ek yerlerini en iyi şekilde yerleştirecektir. Döşeme ustası deneyimi sayesinde tüm halının doğru yönde yerleşmesini sağlayacaktır. Eğer bir halı satıcısı size halının belli bir yönü olmadığını söylerse oradan hemen uzaklaşın çünkü size yalan söylüyor demektir...."

Bir halı döşemecesinin bilgilendirme sayfasından. Reklam olmaması için kaynağı açıkça belirtemiyoruz.

".... USTA KİMDİR ?

1960 .... doğumluyum. 7-8 yaşlarında halıcılığa merak sardım ve daha o yaşlarda .... yöresi el halısını, kilim dokumasını köyümüzde ve evimizde kurulan halı tezgahlarında işlemeye başladım. Okulumu bitirmeme müteakkip iş yaşantısına atıldım ve ilk .....'a geldiğim 1972 senesinde halıcı çırağı olarak birçok firmada çalıştım. Buralarda -antika halı tamiratı dahil- halı üzerine birçokhalı işçiliği işi ile iştigal ettim. Daha o yıllarda piyasada kontrat halı diye tabir edilen duvardan duvara halı döşemesini dönemin ünlü firmalarında prestijli müşterilerin mekanlarına uyguladım.
Takvimler 1986 yılını gösterdiğinde .... Halı'da profesyönel halı döşeme kariyerime devam ettim ve 1999 yılına kadar bu şirkette birçok tanınmış kurum ve kuruluşun halı döşeme işini yaptım.

2000 Yılında kendi firmam olan ve çocuğum olarak nitelendirdiğim '.....' isimli firmayı kurup faaliyete geçirdim. Tamamı kardeşlerimden oluşan Türkiye'nin en deneyimli halı döşeme ekibi ile kuruluşumuzdan bu yana geneli otel v.b. ticari işletmeler olan kurum ve kuruluşlara ilk günkü amatör ruh ve yılların tecrübesi ile hizmet vermekteyiz. Bugüne kadar yapmış olduğumuz tüm işler yapacabileceklerimizin ve yapacaklarımızın teminatıdır. Eline her falçata alan usta değildir, halı döşeme işi bizim mesleğimizdir."

Kalemi kuvvetli başka bir halı döşemecesinin tanıtım yazısından...

Sıfır Dediğimde DVD'si çıktı!

2008-05-23T19:20:00.000+03:00

Sıfır Dediğimde'yi artık dvd ortamında izleyebileceksiniz! Kanal D Home Video imzasıyla video marketlerde ve DVD satılan her yerde Sıfır Dediğimde DVD'lerine ulaşabilirsiniz. DVD içeriğinde filmden başka kamera arkası belgeseli, yönetmen ve görüntü yönetmeninin sesli yorumları, filmin şarkısı Çık Kafesinden'in müzik videosu, fotoğraf albümünü izleyebilir... ve Türkçe, İngilizce, Fransızca, İspanyolca ve Almanca altyazılı olarak filme göz atabilirsiniz... İyi seyirler!

Savaş!!!

2008-05-07T09:38:00.000+03:00

(resme tıkla, büyüt)
via: http://www.burstofbeaden.com/

Zeybek Yemini

2008-02-18T17:24:00.001+02:00

Efe: Kızanlar,bu dağların sahibi kim ?
Kızanlar: Erimiz!
Efe: Yiğidi kim?
Kızanlar: Efemiz!
Efe: Susuz derelerde kavak biter mi ?
Kızanlar: Bitmez!
Efe: Bitkisiz diyarlarda duman tüter mi ?
Kızanlar: Tütmez!
Efe: Yiğit kime derler ?
Kızanlar: sözunun erine, efesiyle ölene.
Efe: Korkak kime derler ?
Kızanlar: Sözünden dönüp, aman dileyene.
Efe: İnsan dünyaya niçin gelir ?
Kızanlar: Ölmek için!
Efe: Doğup ta ölmekten kuşkulanan bebeler?...
Kızanlar: Dertlenip, hortlamaya !...
Efe: adem kuşağına bel bağlanır mı ?
Kızanlar: Bağlanırsa ağlanır.
Efe:seytana bel bağlanır mı ?
Kızanlar:yardımcımızdır , bağlanır
Efe: Var yemezlere acımak mı yoksa dayak mı haktır ?
Kızanlar: Dayak haktır.
Efe: Yiğitlerde ne yoktur ?
Kızanlar: Merhamet.
Efe: Korkaklar zeytini nerde düğerler?
Kızanlar: Ağaç dibekte.
Efe: Yiğitler yaği nerde kavururlar ?
Kızanlar: Zalim göbeğinde.
Efe: Sözünde durmayan kahpe bacının öz kızanı olsun mu ?
Kızanlar: Olsun!
Efe: Su dualı yatağan böğrüne batsın mı?
Kızanlar: Batsın!
Efe: Doğru söylediğinize Nasuh tövbesi olsun mu ?
Kızanlar: Olsun!

Mars-Venüs Meselesi

2008-01-04T15:52:00.000+02:00

Münih Havaalanı'nın gazeteci/şekerci/hediyelik eşyacı/kitapçılarından birinden düşündürücü bir manzara.

"Hanım" okuyucular için seçtiklerimiz: Jasper Fforde, Kate Grenville, Robin Hobb, Martin Amis, Lilian Jackson Braun.

"Beyler" için ise, Tom Clancy, Stephen King, John Grisham, Dennis Lehane, James Siegel, Daniel Silva'mız var.

Bir Bey olarak hanımlar kısmından veya bir Hanım olarak beyler kısmından seçilmiş bir kitapla kasaya gittiğinizde başınıza ne geleceği konusunda maalesef hiç bir fikrim yok.

Cyrano'nun Ölümü

2008-01-02T20:35:00.000+02:00

"Roxane, elveda ölüyorum
Sevdiğim, belki bu akşam son akşamım olacak
Sevgim içimde kaldı
Ölüyorum. Gözlerimin önünde bir tek hayalin kaldı,
Onu görüyorum.
Burnumda tutuyor güzelliğiniz, salınıp gezinmeniz
Türlü halleriniz...
Eliniz alnınızda bir duruşunuz vardı,
Hatırlayınca gözlerim yaşardı
Hıçkırarak ağlamak istiyorum
Hoşçakalın diye haykırıyorum,
Sevdiğim, güzelim, birtanem, sevgilim...
Kalbim bir saniye bile uzaklaşmadı sizden,
Öbür dünyada bile gidecek peşinizden
Vazgeçmeyecek coşkun sevgisinden
Sevgilim..."

Yetenek-Deha

2007-12-19T00:17:00.000+02:00

Yetenek, kimsenin vuramadığı hedefi vurur. Deha ise kimsenin göremediği...

Arthur Schopenhauer

Okumak ilham verir

2007-12-12T10:50:00.000+02:00

Brezilyalı Sanatçı ve Dünya Bayrakları

2007-12-09T13:04:00.000+02:00

Lizbon'daki Grande Reportagem dergisinde çalışan 25 yaşındaki Brezilyalı sanatçı Icaro Doria, ülkelerin bayraklarıyla ilgili bir tasarım gerçekleştirmiş. İlginç ve biraz da çarpıcı çalışmaya ait grafikler aşağıda... Kaynak
Burkina

Çin

Avrupa Birliği

Kolombiya

Somali

Brezilya

Angola

ABD

Sifir Dedigimde yeni fragman

2007-10-13T21:42:00.000+03:00

Sinemada Zaman

2007-09-23T13:13:00.000+03:00

“Tersine Evrim”

Bir filmi sinemada ya da evde izlemek arasındaki en büyük fark, ne perdenin büyüklüğü, ne görüntünün netliği ne de yediğiniz patlamış mısırda gizlidir. Sinema filmleri, sinema salonlarında izlensinler diye üretilirler, bu filmlerin TV yayını ya da DVD gibi ortamlarda çoğaltılması bir çeşit yan etki olarak, ticari bir beklentiyle gerçekleşir. Bununla birlikte sinema filmleri belki de seyirciye ulaşma konusunda “adet” hesabı yapılacak olursa söz konusu “yan etki” ortamlarda daha başarılı olurlar. Şimdilerde buna internet üzerinden erişimi de ilave edebilirsiniz. Sinema salonunda film izlemenin yegane farklı tarafı dış uyaranların minimize edilmiş olmasıdır. Film başlamadan evvel “cep telefonunuzu kapatmanız salık verilir. Gürültü yapanlar uyarılır, film başladıktan sonra içeri seyirci alınmaz (genellikle). Aynı hassasiyeti evinizde film izlerken gösteriyor olabilirsiniz ama bu doğruysa azınlıkta olduğunuzu rahatlıkla söyleyebiliriz. Evde film izlerken sık sık dış ve bozucu etkenlere maruz kalırsınız.

Klasik drama sanatının kökenindeki özdeşleşme ilkesi sizin, minimum dış etken almanızı ve kendinizi sahnedeki ya da perdedeki karakterlerden biri yerine koyacak kadar odaklanmanızı öngörür.

Bu ilke ve TV ya da evde/yolda/işyerinde dramatik eserleri takip etmenizi sağlayacak binbir çeşit portatif elektronik cihazlar aynı anda nasıl var olabiliyorlar?

Sorunun önce ilk parçasını ele alalım: Özdeşleşme ilkesi nedir? Temelde, seyirci bir kişilik bölünmesi yaşar ve izlediği dramanın karakterlerinden biri olur. Güney Çin’de yaşayan ve pirinç üretiminde çalışan bir işçi olmanız, sizin kendinizi ekran/sahne/perdedeki Ophelia ya da John McClane yerine koymanıza engel değildir. Büyüleyici bir durum! Hemen hepimizin yaradılıştan sahip olduğumuz bu yetenek, yani kişilik bölünmesine olan yatkınlığımız, klasik drama sanatının da temelinde yatmaktadır ve halen büyük beğeni toplamış ve toplamakta olan bütün sinema filmlerinde oluşturulan, oluşturulmaya çalışılan duygu durumlarında baş rolü oynar. Eğer drama başarılı bir şekilde kurulduysa yazarın öngördüğü gibi davranırız, oyundaki ya da filmdeki karakterlerle birlikte endişelenir, güler, heyecanlanır, duygulanırız.

Yaklaşık M.Ö. 6.yy’dan bin dokuz yüz ellilere kadar dramatik eserleri izlemek, ev-dışı mekanlarda mümkündü. TV ve portatif cihazların hayatımıza girmesiyle drama sanatı da mekan özgürlüğü yaşar hale geldi. Ne var ki bu değişim drama sanatında kökten değişiklikler oluşturdu. Artık drama yazarları evinde ev işleriyle meşgul olan ev hanımları için, ya da bir fabrikada vida sıkarken cızırtılı radyosundan bir radyo oyunu dinleyen insanlar için ürünler veriyorlardı. Bunun anlamı basitti. Seyirci artık çok sayıda dış uyaran aldığı için, ticari kaygıların da baskısıyla, seyircinin ilgisini uyanık tutmak hiç olmadığı kadar önem arzediyordu. Koltuğundan kıpırdayamayan, ya da sahnedeki oyuncunun sesini bir parmak hareketiyle kısma gücünden mahrum bir seyirci yoktu artık. Seyircinin ilgisi ve anlık beğenileri artık oyun yazarının, TV kanalının ya da radyo istasyonun var olabilmesi için hayati öneme sahipti. Anlık ilgiyi, dikkati uyanık tutacak formüller, marjinal karakter ve olaylar modern drama sanatının kuralları haline geldi. Bu yeni kurallar öylesine yaygınlaştı ki başka bir yaklaşımın rekabet gücü kalmadı. Sonuç MTV’yi doğuracaktı. Düşünen insan aynı zamanda canı sıkılan insan anlamına geliyordu. Ekran/perde/sahne karşısındaki insan, yani seyirci, düşünmeye başlarsa “zap”layabilyordu. Düşünün ki bir tarafta havai fişek gösterileri gibi rengarenk, her daim değişen ve sizi oyalayan görüntüler, diğer tarafta da ölen kralın, yani babasının hayaleti ile konuşan ve varlığı sorgulayan, insan doğasının derinlerine inen, tarihi kostümler içindeki bir Danimarka prensi... Bir tarafta “shake it up baby” MTV, diğer tarafta ise Hamlet! Shakespeare’in bugün yaşaması durumunda ne bir tiyatroda ne de BBC’de, asla iş bulamayacağı gerçeği bu...

Sonuç: “Düşünmek” gibi beynin karmaşık katmanlarını ilgilendiren kitle iletişim ürünleri yerine, “seks, şiddet, adrenalin, hız” barındıran beynin ilkel katmanlarını ilgilendiren kitle iletişim ürünleri. Hayatın anlamının, göğüsler, kalçalar ve küresel bir şiddet histerisi karşısında reyting yani itibar kaybetmesi...

Heroes'da iddia edildiği gibi, biyolojik evrimde bir ileri basamaktaki insanoğlunu görmeyi beklerken(!) kitlelere ulaşan dramatik eserlere baktığımızda insanlığın bir tersine evrim sürecine girdiğini düşünen birileri çıksa, onları da ciddiye almak zorunda kalacağız! Ondan sonra ayıkla pirincin taşını. Korteks artık kullanım dışı. Limbik sistem geri geliyor ve kaybettiği itibarını söke söke geri alıyor! Ve bunda da en önemli rolü daha fazla reyting ya da daha fazla gişe peşinde koşan tüccar medya üreticileri oynuyorlar.

Bu bağlamda Sergio Leone ve Andrei Tarkovsky’nin önemini yine bir sonraki yazımıza bırakalım! :-)

Porselen Dükkanındaki Su Aygırı

2007-09-15T21:51:00.000+03:00

"İnsanda para bol olunca nereye harcayacağını bilemiyor" diyebilirsiniz, "Ne güzel, adam çocukluk hayalini gerçekleştirmiş" diyebilirsiniz, "Zenginin malı züğürdün çenesini yorar" da diyebilirsiniz. Yahut başka bir açıdan bakıp, "İnsan bir yolunu bulursa bedavadan dünya turuna bile çıkabilir" diyebilirsiniz.

Geçen hafta Lufthansa Magazine'de okuduğum hikaye de bu türden: Richard Baron Cohen (Borat'la akrabalığı var mıdır bilemiyoruz), özel zevkleri arasında çin porseleni kolleksiyonu yapmak bulunan 50 yaşında New York'lu bir milyoner. Hikayemize konu olan bu şahsiyetin, "Hipopotam Veronika" adlı kitabı okuduğu çocukluk günlerinden kalma bir su aygırı muhabbeti de mevcut (3,5 tonluk bir yaratığa nasıl sevgi beslenir demeyin, oluyormuş). Yaklaşık 3 sene önce, bu arkadaşın aklına, iki ilgi alanını birleştirip, üzerinde su aygırı deseni olan çin porseleni yaptırmak geliyor ve su aygırı fotoğrafı çekecek adam aramaya başlıyor. O sırada üniversiteden yeni mezun olan Sarah Luise Galbairth, 26, isimli bir başka arkadaşımız bir şekilde bundan haberdar oluyor ve konunun bir bakıma küçük bir dünya turu -hem de bedava !- olduğunu görünce işi alıyor. Hanoi, Osaka, Buenos Aires benim, Berlin, Mumbai, Singapur senin derken bir sene boyunca 33 ülkede 101 hayvanat bahçesini gezip Hippopotamus Amphibius'ların 4000'e yakın fotoğrafını çekiyor. Milyoner beyimiz de bunlardan 400 tanesini seçip Kopenhag Kraliyet Porselen Fabrikası'na sipariş veriyor. Yüzkırkdört parçalık porselen setin maliyeti de dudak uçuklatan cinsten: 400,000 ABD Doları! Bu arada, Sarah kızımız da bu kadar maceralardan ve tecrübelerden sonra, tabii ki NG'de çalışmaya başlıyor ve "hippolofotus" adlı su aygırı sevenler derneğinde seminerler veriyor. Nasıl, iyi hikaye değil mi ?

Billy Wilder

2007-08-30T18:47:00.000+03:00

Eskiden filmler sadece film yapmak isteyen kişilerce çekilirdi, çünkü bu insanlar yaptıkları işi severlerdi. Hatta o eski ve değerli stüdyo kodamanlarından nefret etmeyi bile severdik. Bugün onları özlüyoruz, çünkü sinemaları kontrol eden insanlar her yıl daha da iğrençleşiyor. Şimdi de “yarının insanları” çıktı.

Bu insanlar kravat, film ya da prezervatif de satıyor olabilirlerdi; onlar için hepsi aynı şey. Hollywood artık film çevirmekle ilgilenmiyor. Para kazanmakla, daha çok para kazanmakla ilgileniyor. Her şey satışla ilişkilendirilir hale geldi. Satıcı ya da dilenci olmaya mecbur kalıyoruz. Teneke bardakla dilencilik yapmakta hiç bir zaman iyi olmadım. Ben, filmin kendisinin filmin pazarlamasından, fragmanından daha önemli olduğu dönemlerde filmler çevirdim.

Herkes kendisinin bir “karakter” olduğunu zannediyor. “Ben bir karakterim” diye yazan tişört giymiş birini görmüştüm. Bu tişört büyük ihtimalle Tayvan’daki bir üretim hattında imal edilmişti.

Benim de filmlerimin satılması için soytarılık etmem gerekiyor; çünkü benden beklenen bu.

Billy Wilder
(Nobody’s Perfect – Billy Wilder, Charlotte Chandler) çev.Can Madenci. Plato Yayınları. Tavsiye olunur.

Kurban

2007-08-11T10:44:00.000+03:00

Korkma, oğlum.

Ölüm diye bir şey yok. Sadece ölüm korkusu var. Bu dehşetli bir korkudur. Bazen insanlara yapmaması gereken şeyleri yaptırır. Ölümden korkmamayı başarsaydık... her şey ne kadar farklı olurdu.

…..

İnsan hep başkalarına karşı savundu kendini. Başka insanlara, doğaya karşı. Durmadan doğaya karşı güç kullandı. Sonuç: Güce, şiddete, korkuya ve bağımlılığa dayanan bir uygarlıktan başka bir şey değil. "Teknik İlerleme" dediğimiz şeyin bize getirdiği tek şey konfor oldu. Bir tür hayat standardı. Ve bir de gücü korumak için gereken şiddet araçları. Vahşiler gibiyiz! Mikroskobu, cop gibi kullanıyoruz.

Hayır, yanlış.

Vahşiler maneviyata daha çok önem veriyor! Önemli bilimsel bir buluş mu yaptık, onu hemen kötülüğe alet ederiz. Hayat standardına gelince, bir zamanlar bilge bir kişi gerekli olmayan şey günahtır demişti.

Ve eğer bu doğruysa, uygarlığımız baştan aşağıya günah üzerine kurulmuş demektir. Korkunç bir uyumsuzluk edindik. Maddi ve manevi gelişmemiz arasında bir dengesizlik söz konusu. Kültürümüz bozuk. Yani uygarlığımız.

Temelde bir bozukluk var, oğlum.

Belki de sen, sorunu birlikte irdelememizi ve çözüm bulmamızı önerirsin. Geç olmadan bunu yapmalıyız. Geç olmadan…

(Andrei Tarkovsky'nin Kurban adlı filminden bir monolog.)

Müzikli Haber Bültenleri

2007-08-10T19:23:00.000+03:00

Güzide TV kanallarımızın uzun zamandır başvurdukları bu yöntemin çeliştiği bir habercilik ilkesi ya da basın-yayın yasası yok mudur? Bir "haber" görüntüsünün altına "uygun" bir müzik döşemek ya da filmlerden alınan görüntüleri haber içine serpiştirmek ne demek oluyor? Söyleyeyim: Bugün anlaşıldığı şekliyle habercilik: objektif bilgi aktarımı değil, tarafsızlık değil, gerçeklerin yılmaz savunuculuğu değil, halkı bilinçlendirmek değil, kültür ve bilgi seviyemizi artırmak değil düpedüz esnaflıktır. Haberci haberini satmak için süsler, parlak ambalaj içine yerleştirir ve tüketime hazır hale getirir.

Sorulması gereken soru şudur: "Haber" ticari bir meta mıdır?

Sultaniyegah ve "Two and a half men"

2007-07-19T20:37:00.000+03:00

Ne yapıp ne edin Göksel Baktagir ve Ceyhun Çelikten'in Hayal Gibi adlı albümünü edinin. Albüm baştan sona dört dörtlük. Ancak bir parça var ki biraz argoya kaçıp "damar" mı dersiniz yoksa "notaların nadiren taşıyabildiği derinlikte duygular bunlardır" mı dersiniz size kalmış. Parçanın adı "Sultaniyegah Saz Eseri - Yalnız Sen". Gözlerinizi kapayın. Sesi birazcık açın. Ben bunu yaptım. Ama bir şeyi unutmuşum. Gözlerimi sıkı kapatmamışım heralde, karşımda "mute" durumunda bir TV ve oynamakta olan zevzek bir dizi film. Altyazılı. Two And A Half Men. TV dizisindeki duygu durumu ile "Yalnız Sen"deki duygu durumu arasındaki fark, karşıtlık tarifsiz bir durumda. Mozart'ın "andante"lerinden ve yahut Chopin'in sonatlarından bihaber olsam Medeniyetler Çatışması "yüzde yüz gerçek" diyebilirdim sanıyorum. Neyse ki söz konusu (yazının başlığındaki) iki örneği birbiri ile karşılaştırmamayı başardım. Ama şunu farkettim. Duygu durumları arasındaki bu denli büyük zıtlık, sıradan bir insanı sinemacı/öykücü/şair yapmaya yeter... Uzun lafın kısası insanın bilincini zorlayan bir durum... En azından diyorum ki siz, "Yalnız Sen"i dinlemeyi ihmal etmeyin...

Sekiz Fark

2007-07-17T00:12:00.000+03:00

İki fotoğraf arasındaki sekiz farkı bakalım bulabilecek misiniz?

Hoyrat ve Delişmen

2007-06-24T20:34:00.000+03:00

Bir DVD film satın alırken hangi tercihler belirleyicidir ? Daha önce sinemada veya televizyonda görüp beğenmiş olmanız... Hakkında olumlu şeyler okumanız ya da duymanız... Bazen de kartonetin üzerinde okuduğunuz bir kaç çarpıcı ifade...

Yeni Başlayanlar İçin Film Festivallerinde Ödül Alma Kılavuzu

2007-06-03T11:14:00.000+03:00

Sinemacı olmaya kafayı koymuş gençler, iletişim fakültelerinin ilgili bölümünde okuyan öğrenciler, özellikle bu bölümlere yeni girenler. Herkes kendisini belli bir ölçüde sinemacı görür, "ben bu işlerden anlarım" demeyecek insan da az bulunur, işte bu aşamadan bir ileri adım atıp bir film de ben yapayım diye aklından geçirenler. Bu yazı sizin için.

Düşüneceğiniz ilk konu bu ödüllerden birini kazandığınızda o konuma uygun olup olmadığınızı düşünmektir. Şöyle düşünün: Saygın bir festivalde en iyi film ya da en iyi yönetmen ödülünü almışsınız, sahnede çok ünlü bir sanatçıdan ödülünüzü alıyorsunuz, o kadar ışık, o kadar kamera, ve milyonlarca bakış altında iken "cool" ve kendinize baştan beri biçtiğiniz rolü oynayabilecek kadar kendinize güveniyor musunuz? Örneğin sahneye koyu güneş gözlükleriyle çıkıp, abuk sabuk konuşup, "dahi sinemacı" imajınızı pekiştirebilecek kadar "oyuncu"
olabilecek misiniz? Evde divxlerini hayranlıkla izlediğiniz Jack Nicholson size Oscar heykelciğini, ya da Daniel Auteuil size Altın Palmiye'yi uzatıyor. Bu adamlara kırk yıllık arkadaşınız gibi "elit" şakalar yapıp, sonra da ağzınızdan çıkacak kelimelere pür dikkat bakan
kalabalıklara hitap edebilecek misiniz? Hem de dünyada hiç bir şeyi -aldığınız ödülü bile- önemsemeyecek kadar "aşmış" bir sanatçı gibi, eliniz cepte yapacağınız teşekkür konuşmasını kekelemeden tamamlamayı başarabilecek misiniz? Cevabınız evet ise yazının geri kalanını da okumaya devam edin, değilse kendinize başka bir meslek bulun ya da en büyük hayaliniz "beyaz gelincik" ya da benzeri tv dizilerinde yönetmen olmak olsun ve bu tür festivalleri de aşağılamanın, bu sisteme topyekün karşı olduğunuzun filan, argümanlarını toparlamaya başlayın.

Türkiye'de düzenlenen festivallerden başlayalım. İstanbul Film Festivali'nde, Antalya Altın Portakal'da ya da Adana Altın Koza'da ödül almak istiyor, ileride hedeflediğiniz gerçek kırmızı halı deneyimlerinden önce bizimkilerde pişmek istiyorsanız yapacağınız tek şey jüriye odaklanmak olmalıdır. Filminizin kalitesi en önemli şey değildir. Önemli olan tek şey Jüridir. Jüride kimler olduğunu herkesten önce öğrenmeli ona göre harekete geçmelisiniz. Eğer politik olarak sizi farklı köşede bellemiş jüri üyeleri çoğunluktaysa zaten bu seneki ödülleri aklınızdan bile geçirmemelisiniz. Jüride önceden tanışık olduğunuz, "Ya, Ahmet abi, bizim filmi göreceksin di mi?" tarzında konuşabileceğiniz birisi yoksa, festivalle ilişkilendirilebilecek üst düzey bürokratlara aynı lafa söyletebilecek kadar ülkemizdeki bürokratik denklemleri çözmüş bir sanatçı olmanız gerekmektedir. Bakanlar, belediye başkanları ve "baba" sponsorlardan "kanka"larınız olsa iyi olur. Bazen şansınız da yaver gidebilir, ama işi şansa bırakmamanızı tavsiye ederiz: Örneğin yukarıdaki gereklilikleri yerine getirmiş, iki farklı ve güçlü aday arasında kararsız kalan jüri, ne şiş yansın ne kebap hesabı sizin filminizi ödüllendirebilir. Filminizin, ülkemizin o anki olağanüstü durumuna uygun, ve mesajının bir "uyarı" niteliğinde olması size bir avantaj sağlayacaktır. Jürinin politik tercihleri yelpazenin solundaysa filminiz iki önemli mesajdan en az birini barındırıyor olması işinize yarar:

1- Çağdaş toplumlarda insanın yalnızlığı (örneğin hiç dostu olmayan yaşlı bir travesti)
2- Yerleşik ahlak yargılarının iki yüzlülüğü (örneğin tecavüzcü bir imam)

bu iki mesaj, çoğunluğu Sıraselviler'de yaşayan jüri üyeleri için ülkemizin en önemli gerçek ve sorunlarını ifade etmektedir. Filminizin özetini hazırlarken aynen bu kelimeleri kullanın ve ilaveten de ana karakterinizin, yaşadığı ortamı çok "yabanıl" bulduğunu belirtmeyi unutmayın. Eğer jüri yelpazenin sağ tarafında ise işiniz biraz daha kolay, filminizde şanlı Osmanlı Tarihi'nden bir bölümü anlatmanız yeterli olacaktır.

Bütün bu şartları yerine getirdikten sonra yerli festivallerde ödül almamanız düşünülemez. Bu aşamada yapacağınız şey yerli kırmızı halılarda ve ödül törenlerinde nasıl davranacağınızı öğrenmenizdir. Unutmayın ki sizin için bu festivaller Oscar ve Altın Palmiye'lerin provası niteliğindedir. Öncelikle, Altın Palmiye, Oscar ve Altın Ayı ödülleri ile ilgili bulabildiğiniz kadar ödül töreni kaseti izlemelisiniz. Oralarda dolaşan büyük sinemacıların nasıl davrandıklarına dikkat edip kendinize bir örnek-model seçmenizde fayda vardır. Kendinize özgü bir davranış şeklini bu şekilde geliştirebilirsiniz. Yapacağınız bir şey daha kaldı, o da kendi görüntülerinizi bol bol kasete almaktır. Gerek TV'lerde çıkan görüntülerinize gerekse evde kendi çektiğiniz prova görüntülerinize bakarak eksiklerinizi tamamlamalısınız.

Uluslararası festivallerde ise durum biraz daha farklıdır. Öncelikle Türkiye'den bir sinemacı olarak bu festivallere başvuruyorsanız yapacağınız film ile, festivali düzenleyen batılı ülkelerin birinden bir sinemacı olarak başvuruyorsanız yapacağınız film, birbirinden çok farklı olacaktır. Öncelikle doğma büyüme amerikalı olmadığınızı varsayarsak, değişmez bir gereklilik karşınıza çıkar: Politik içeriği olan bir film yapmak zorundasınız. Filminizin politik bir duruşu olmak
zorundadır. Bu durumda öncelikle dünyanın politik gündemini çok iyi takip ediyor olmanız şarttır. En basit formül şudur: Filminizde kendi coğrafyanıza yüzde yüz karşı olmanız gerekmektedir ancak batı paradigmasını da düzeyli bir şekilde eleştiriyor olmanız kaçınılmazdır. Batılı jürilerin pek çoğunun genel batılı yönetimlere muhalif olduğunu mutlaka hesaba katmalısınız. Ancak burada gözden kaçırmamanız gereken jüri üyelerini çok üzmemektir. Yani batı paradigmasını bütün bütün eleştiremezsiniz. Bir örnek verelim. Alın elinize kamerayı ülkenizdeki "kadın" sorununu filme almak için çıkın yola. (bu konu her zaman prim yapar, unutmayın). Ana karakteriniz olan kadının çevresi, kan emici ortadoğulu bağnazlarla sarılmış olsun. Bu kadın, mesela ingiliz bir gazeteciye aşık olsun. (Eğer yerli festivallerde ödül almak, o an sizin için daha önemliyse bu gazeteciyi Yunanlı yapmanız gerekir unutmayın) Kadın aşkı ve gelenekleri arasında ezilsin. Mesela başörtüsü konusu
bütün dünyada popüler bir konu. Siz de başörtüsüne karşı tavrınızı mutlaka ortaya koymalısınız ama ingiliz gazeteciyi de gelenekleri anlamada yetersiz ya da hoyrat göstermelisiniz. Bu dozajda bir politik film sizi ülkenizde hem muhalif ve saygın bir aydın yapar hem de şansınız da yaver giderse batılı ülkelerde "doğu'dan yükselen bir ışık" filan olarak adlandırılırsınız. Daha garantili bir formül daha vardır ancak bu formülün yan etkileri de vardır. Ülkenizden, akrabalarınızdan, memleketinizden filan uzun süreler uzak kalmayı göze almalısınız. O an ülkenizle ilgili uluslararası camiada konuşulan en popüler konulardan birini seçip, ülkeniz ve yaşadığınız toplumla ilgili en vahşi tezden bile daha vahşi, kendi ülkeniz ve toplumunuz karşıtı bir tezi dile getirmelisiniz. Örneğin Ermeni soykırımı böyle bir konudur. Ya da kürt sorunu.

Kandahar buna güzel bir örnektir. Afganistan doğumlu, Kanada'da yaşayan bir kadın, Afganistan'daki kız kardeşinden intihar mektubu alır ve Afganistan'a giderek kardeşini bulmaya çalışır. Bu fikrin sağlayabileceği imkanları görebiliyor musunuz? Tamamen batılı kafaya ve görünüme sahip bir kadın(!), kız kardeşini(!) intihara sürükleyen olayların müsebbibi kan emici barbarların arasında bir batılı için kabus sayılabilecek şeyler yaşar. Filmin konusu bu. Ama az önce de belirttiğimiz gibi dozajı yerinde bir batı eleştirisi de şart. O yüzden bu filmde batının yanlış politikaları yüzünden göçe sürüklenmiş binlerce afganlının sorunlarına da değinerek batıyı da eleştirmeniz gerekmektedir. Kandahar refugee sorununa da değinen Taliban karşıtı bir film olarak her türlü festivalden ödülü, övgüyü hakeden bir bir film olarak çıkacak ve sahibine de kırmızı halılar üzerinde şan şöhret sağlayacaktır. Kandahar her açıdan zekice bir filmdir. Filmde karşıt olunan kan emici barbar kitlenin sinemayla da pek ilgisi olmadığı için kendisi kan emicilikten ve barbarlıktan uzak bir yaşam sürebilecektir. Görüldüğü gibi Kandahar, konuyla ilgili tam bir "case study"dir.

Ödüle odaklı filminiz bütün bu tüyolara rağmen ödül alamaz ve size kırmızı halı üzerinde mesut bir hayat getirmezse vaz geçmeyin. Karadeniz'de köylüleri "belgesel çekiyorum" diye kandırıp "zavallı Pontus - barbar türkler" mesajınızı çekeceğiniz yeni sinema filminize
koyabilirsiniz. Ödül alamasanız da saygın festivallerden davetler alacak ve dünyayı gezebileceğiniz bir yaşamı kendinize kurmuş olacaksınız. Son olarak dünya festivalleri için de yukarıdaki iki mesaj iyi prim yapar unutmayın. Hatırlayalım:

1- Çağdaş toplumlarda insanın yalnızlığı
2- Yerleşik ahlak yargılarının iki yüzlülüğü (özellikle bu)

En Son Not: İnanın vallahi korkuyorum bu yazıdan ilham alıp "A-ha! İyi fikir!" diyerek birileri kolları sıvayacak diye! O yüzden belirteyim: Sinema yapmak için... aslında başkalarına bir şeyler anlatabilmek için, önce kendiniz bir "insan" olmalısınız. Anlatacak size ait bir şeyler
olmalı. Bir şeyler anlatan birilerinin bulunduğu o "seçkin" kervana girmek için yola çıkarsanız, en fazla o, birilerinden "bir tanesi" olursunuz. Eğer ki anlatacak özgün bir şeyleriniz varsa sanal başarılara zaten ihtiyacınız yoktur.

Sinemada Zaman

2007-05-28T21:54:00.000+03:00

Sinemada zaman deyince akla gelen ilk sinema terimi, "kurgu" hiç şüphesiz. Kurgu kavramı da, bir fiil ile neredeyse, özdeşleşmiş durumda: kesmek. Böyle ifade edince sünnetçilik ve kurguculuk benzer meslek kollarıymış gibi görünse de, işin aslı öyle değil elbette. Sinemada zaman kullanımı, sinemayı bir sanat yapan ve kameranın arkasındaki sanatçının tercihlerini gösteren bir iştir. Sanatçı, yaşadığı dünya ile çelişen, zıtlaşan... yani dünyada olup biten bazı şeylerden hoşnut olmayan bir insandır. Bu sayede sanatçı, ürünü ile dünyada onaylamadığı gidişata, kendince bir set çekme uğraşı içindedir. Tabii bu, aslında bütün sanatçıları kapsamayabilir ve sanat hakkındaki bütün bakışların onaylayabileceği bir görüş değildir. Ama biz yine de bu bakış açısını esas kabul edelim.

Sinemacı kurgu sayesinde, sinema filmindeki zamanın akışını yönetir ve böylece filmin zamanını oluşturur. Bu zaman, gerçek dünyadaki zamandan farklı akar. Hemen Zoltán Fábri'nin Ağıt, Gaspar Noé'nin Irreversible adlı filmlerini hatırlayalım. En basit haliyle filmin zamanı ve "seyircinin zamanı" arasındaki ayrımın farkına varmak mümkün olacaktır. Yine benzer bir şekilde Tony Scott sineması ile Andrei Tarkovsky sinemasını birbirinden ayıran temel unsurlardan biri, bu yönetmenlerin zaman kullanımı üzerindeki tercihleridir. Senaryo yazım formülleriyle dolu kitapların pek çoğunda bahsi geçer: Senaryo yazımı, hayatın hangi gerçeklerini alıp hangilerini atacağınıza karar verdiğiniz bir sanatsal eylemdir. Doğru.

Ancak! Kanımca sinemada zaman kullanımı deyince anlaşılması gereken en önemli şey, kurguyu kullanarak yapılan kronolojik zıplamalar değildir. Önce, olayların en son halini, sonra da baştan ve ortadan seçkiler yapmak değildir! Zamanı gerçekten kullanmaktır.

Pekçoklarının postmodern gerçeklik dediği siber-über-ultra zamanlarını yaşadığımız gezegen tarihimizde, en az "düşünülen" dönemi yaşıyoruz aynı zamanda. Hiç "düşünmediğimiz" halde, geçmişte yaşayan insanların neredeyse tümüne, neandarthal gözüyle bakabiliyoruz. Postmodern gerçeklik zamanlarında, görsel imgeler o kadar hızlı uçuşuyor ve teknoloji o kadar şaşırtıcı etkiler bırakıyor ki üzerimizde, düşünmeye vaktimiz pek kalmıyor. MTV ve benzerleri, insan beyninin düşünebilme yeteneğini yok etmek için planlanmış fantastik makineler sanki! Hal böyle olunca, bu acayipliğin karşısında duran birileri var mı diye şöyle bir bakınıyorsunuz ve sinemalarında "zaman"ı, bu korkunç gidişe karşı kullanan saygın sanatçıları buluyorsunuz. En azından birileri çıkmış ve sinema izleyicisine zamanı gerçek haliyle idrak edebilmesi için bir fırsat tanımak niyetiyle kolları sıvamış.

Konuyu biraz daha açalım: Yeni Dalga adı verilen sinema akımını başlatan sinemacılar, işin buraya varacağını sanıyorum tahmin etmemişlerdi. Onlar, klasik dramatik anlatım şeklinden bıkmış usanmış seyirciler olarak yola çıkmışlardı. Dertleri aslında biçimseldi. Kurgu, kamera açıları, oyunculuk gibi pek çok temel sinema elementi üzerinde serbest ve özgürce oynamalar yaptılar. Ve üzülerek söylemeliyim ki onların bu avant garde yaklaşımları 20-30 yıl gibi bir süre içinde transformasyon geçirerek MTV ve benzerleri haline geldi. İnsani bir kaygı, Gregor Samsa misali hamamböceğine dönüşmüş oldu:

"Now look at them yo-yos thats the way you do it

You play the guitar on the MTV"

Ağaçlarla kaplı bir orman... Yerlerde parça parça kar var. Kadrajda bir kıpırtı beliriyor. Uzakta bir noktada bir karaltı, kameranın olduğu noktaya doğru yaklaşıyor. Yaklaşınca yüzünü seçebilecek hale geliyorsunuz ve seyretmekte olduğunuz filmin ana karakteri olduğunu farkediyorsunuz. Karakterin daha önceki eylemleri aklınıza geliyor, filmin, size o ana kadar verdiklerinden başka elinizde malzeme yok. Ve en önemlisi, lütfen dikkat, çevrenizde sizi oyalayacak yani düşünmenizi engelleyebilecek herhangi bir postmodern icat yok. Düşünmekten başka çareniz kalmamış yani! Filmin ana karakteri kadrajdan çıkıp gidiyor ve kadraj yine, az önceki gibi rüzgarla hışırdayan yapraklar haricinde sessiz, biraz daha düşünmeye mecbursunuz.

Belki işten çıkıp geldiniz o filmi izlemek için. Her nereden geldiyseniz gelmiş olun, kendi gerçekliğnizi ve kendi gerçek zamanınızı yanınızda getiriyorsunuz sinema salonuna. Belki filmde olup biteni bile değil, sadece kendi hayatınızı düşünüyorsunuz böylesi uzun ve çatapatsız sahneleri barındıran sinema filmlerinde. Filmi yapan sinemacının amacı, sizi eğlendirmek, daha da kötüsü oyalamak değil çünkü.

Fakat böylece ifade ederek, siyah-beyaz netliğinde bir meseleye bulaştığımızı zannetmememiz gerekiyor. Çünkü her şeyden önce, sinema seyirlik bir sanat. Yani bir seyircisi olmalı ki, sinema var olsun. Popüler sinemanın, beyni absorbe eden ve büyüleyici cazibesi karşısında, uzun meditasyon seanslarından bile daha içe dönük sinema filmleri, haliyle seyirciyi sinema salonlarından kaçırıyor. Ve düşündürücü sinema, seyircisi yok olduğu için yok olmaya yüz tutuyor.

Peki başka bir yolu yok mu? Seyirlik ama düşündürücü filmler yok mu? Var ama, sayıları pek çok değil malesef. Hızlı kurgu ve aksiyon filmlerine methiyeler düzen ve film izlerken -aslında hiç bir şekilde- düşünmeyi sevmeyen kalabalıkları, egolarının en kaba halinden sıyırmaya, limbik sistemin cazibeli mesajlarını kovalamaktan alıkoymaya yarayabilecek bir formül bulunabilir mi?

Böyle bir formülü bulan bir sinemacı tanıyorum: Sergio Leone. Bu konuya bir sonraki yazımızda değinmeye devam edelim.

Lâle Devri

2007-05-11T16:16:00.000+03:00

Uğraştı gam gününde güneş, bahçıvan gibi,
Son hamlesiyle döndü gülistâna her mezar;
Sahrâyı tuttu kahkaha şeklinde lâlezâr,
Vâdiyi sardı meş'aleler erguvan gibi.

Bir hüsn ü ân müsâbakasından gelir bahar,
Mevsimlerin başında, bir iklîme şan gibi:
Göğsünde lâleler tutuşurken nişan gibi,
Her kuşta, her çiçekte bir alkış, bir iftihar...

Hayretteyim, seninle geçen hoş zaman gibi;
Vurdukça lâleler, derelerden şarâb akar;
Hâlinde gizli bir azamet, haklı bir vekaar:
Târîhe vermiş ismini bir kahraman gibi.

Faruk Nafiz Çamlıbel, Han Duvarları, MEB Yayınları, İstanbul, 1995.

Kirlenmek Değil Müzik Güzeldir

2007-04-29T23:08:00.000+03:00

Türkiye'mizin sevgi, hoşgörü ve diyalog ortamından sizleri bir süreliğine uzaklaştırmak istiyorum(!). Buyrunuz:

Uçuş Korkusu

2007-03-26T11:13:00.000+03:00

Aslında araba kullanmaktan nefret ettiğimi açıkça belirtmeliyim. Daha doğrusu araba kullanmanın kendisinden değil de, yollar, yolu kullanan başkaları, hızlı seyreden araçlar gibi araba kullanmakla ilgili şeylerden. Çoğu ulaşım şeklinden genelde ödüm patlar. Bir yerde doğru düzgün yaşayıp nefes alıyorsam başka bir yere giderek bunların hepsini niye tehlikeye atayım? diye düşünürüm temelde. Aynı yerde kalarak ölen kişilerin sayısı kaçtır ? Başka bir yere gitmeye çalışırken ölenlerden çok daha az. Elbette en abes yol uçmaktır; olayı -hızla havaya fırlatılmak üzere yüksek oktanlı yakıt doldurulmuş ince bir alüminyum kılıfın içine bağlanmayı- son derece makul ve normal bir şeymiş gibi göstermek için katlanılan bütün o soytarılık. Güzel kokulu ıslak havlular, haşlanmış tatlılar. Plastik çatal bıçakları ve ancak baltayla parçalanabilen yuvarlak ekmekleriyle küçük yemek tepsileri. Güvenlik sisteminin işleyişinin, çıkışların nerede bulunduğunun pandomim şeklinde açıklanması: "Dördü kanatların üzerinde, ikisi uçağın arka bölümünde, ikisi de ön bölümünde." Kabin basıncının düşmesi durumunda maskeyi kendinize doğru çekip ağzınızı ve burnunuzu içine alacak şekilde yerleştirin ve normal nefes almaya devam edin. Normal nefes almak mı? Yanan madeni bir tabutun içinde on bin metre yükseklikten yere çakılırken ince plastik bir maskeden hava emmeye çalışmanın neresi normal? Sonra o canyeleği koltuğunuzun (yoksa önünüzdeki koltuğun muydu) altında bulunmaktadır ve ipi -bir dakika!- uçağı terk ettikten sonra çekin meselesi. Bir uçağın düştüğünü ve herkesin sıraya girip canyelekleriyle dışarı çıktığını duydunuz mu hiç? Asla olmaz böyle bir şey. Çıkış kapılarını bulmak sorun olmaz herhalde, zaten önüne çığlık çığlığa insanlar yığılmış olur. İnsanlar (çoğu kez kaldırmayı bile beceremedikleri) el bagajlarını üst bölmelere yerleştirirken bile yeterince saldırganlaşırlar. Normal, aklı başında insanlar, uçağın kalkış anonsu yapıldığında panik içinde itişmeye başlarlar; sanki uçak -sırf inadından- kendilerini terli avuçlarında biniş kartlarıyla bekleme salonunda bırakıverecekmiş gibi. İnsanlar sırada önünüze geçer, ayağınıza basar, son dakikada telefonla konuşurken sırt çantalarını suratınıza dayarlar. Yani uçak düşecek olsa, aynı insanların sakin davranacağına, koridorlarda birbirlerini ezerek öldürmeyeceklerine inanmamız mı bekleniyor gerçekten? O acil çıkış kapılarının birini açacak kadar soğukkanlı biri mi olacak ? Uçak karanlık denize kurşun gibi saplanmayacak mı ? Belki de, ama ben öğrenmek istemiyorum.

(Jamal Mahjoub, Cinlerle Yolculuk, YKY, Şubat 2005, Çeviri: Roza Hakmen).

Raines

2007-03-25T21:32:00.000+03:00

2002 yılında ABD'de gösterime giren ve ertesi yıl ülkemizde bir tv kanalında yayınlanan bir dizi vardı. Adı Boomtown. Bana göre (sıkı durun) TV tarihinin en etkileyici dizilerinden biriydi. Etkileyici TV dizisi deyince akla hemen geliverenler: "Alacakaranlık Kuşağı" ya da "Alfred Hitchcock Sunar" olsa da sübjektif olmanın verdiği rahatlık içinde Boomtown'ı en ön sıraya koymakta bir sakınca görmüyorum. Boomtown'ı özel kılan şey "drama"sının son derece güçlü olması, karakterlerin kusursuzca çizilmiş olması, her bir bölümünde en önde gelen sinema filmlerinde bile bulmakta zorlanacağınız türden özenli çalışılmıs olmasıydı. Örneğin Insured by Smith & Wesson adlı bölümü ilk izleyişimde, finalinde yapılan iş karşısında küçük dilimi yutacak kadar şaşırdığımı, saygı duyduğumu ve hatta huşu içinde olduğumu, gözlerimin yaşardığını hatırlıyorum. Aynı şekilde Blackout adlı bölümde yaklaşık 40 dakikaya sığdırılan dram unutulacak gibi değildi... İnsan hikayeleri... İç ve dış çatışmalar... Drama, drama, drama... Fearless adlı bölümdeki şu basit ve anlamsız gözüken diyaloğu, izleyip de kim unutabilir ki?: "Kürek getirdim!"

Det. Bobby "Fearless" Smith: I didn't do it.
Det. Joel Stevens: I know.
Det. Bobby "Fearless" Smith: But what if I had?
Det. Joel Stevens: You wouldn't do that.
Det. Bobby "Fearless" Smith: But what if I had?
Det. Joel Stevens: You don't have it in you.
Det. Bobby "Fearless" Smith: But what if I had?
Det. Joel Stevens: I brought a shovel.

Öte yandan bu yazı Boomtown ile ilgili değil aslında. Boomtown'ın oluşmasında hiç şüphesiz en büyük paya sahip Graham Yost'un yeni dizisi Raines. Jeff Goldblum'un başrolde olduğu yeni bir detektif dizisi. Pilot bölümü izledim, bu yazıyı yazdıktan hemen sonra da, 23 mart 2007'de NBC'de yayınlanmış ikinci bölümü izlemeyi planlıyorum. Drama yine çok iyi, biraz fantastik ve umuyorum Boomtown tadında. Dikkatinize sunuyorum.

O for a voice like thunder

2007-03-14T23:46:00.000+02:00

O for a voice like thunder

Şiir William Blake
Müzik Loreena McKennitt
Stratford Festivali için bestelenmiş.
Blake'in şiiri George Gvier tarafından seslendirilmiş.
Burada parçaya bir link var, "legal" midir bilinmez...

o for a voice like thunder, and a tongue
to drown the throat of war! - When the senses
are shaken, and the soul id driven to madness,
who can stand? When the souls of the oppressed
fight in the troubled air that rages, who can stand?
when the whirlwind of fury comes from the
throne of God, when the frowns of his countenance
drive the nations together, who can stand?
when Sin claps his broad wings over the battle,
and sails rejoicing in the flood of Death;
when souls are torn to everlasting fire.
and fiends of Hell rejoice upon the slain,
o who can stand? O who bath caused this?
o who can answer at the throne of God?
the Kings and Nobles of the Land have done it!
hear it not, Heaven, thy Ministers have done it!

Tebrikler - Congratulations

2007-03-06T23:34:00.000+02:00

Eskiden sadece TV vardı. Hatta sadece tek TV kanalı vardı. Ama artık internet var. İletişim artık tek yönlü değil. Buyrun işte, böylesine önemli "ontolojik" bir gelişmenin son derece zevzek bir kanıtı. Eskiden ne yaparlarsa yapsınlar pek bi havalı olurlardı. Şimdi havalar biraz değişmiş görünüyor :-)

Tebrikler.

Topografik Hata !

2007-03-03T21:25:00.000+02:00

Yıllar önce okuduğum bir köşe yazısında yazar, matbuatımızdaki "düzelti/redaksiyon/tashih" facialarına çarpıcı bir örnek olarak, bir kitabın kapak sayfasında rastladığı "Bu kitap ihtimamla tassih edilmiştir" ifadesini gösteriyordu.

Ben de bugün benzeri bir faciayla karşılaştım: "Topografik hatalardan dolayı firmamız mesul değildir." Bir günlük gazetede yer alan, tam sayfa ebadında bir ilanın dibindeki bu cümleyi okuyunca, firmanın hem iyi bir "tipograf"a hem de Türkçe bilen bir reklamcıya ihtiyacı olduğu hükmüne vardım.

Ürkek Güvercin

2007-01-25T22:35:00.000+02:00

(Fotoğraf: Where's the Love ?, Simon Wong'un izniyle)

Geçtiğimiz hafta içinde meydana gelen malum, menfur suikast hepimizi derinden yaraladı. Bir çok insana olduğu gibi bana da en çok dokunan, yazarın kendini aramızda yaşayan ürkek bir güvercine benzettiği sözleri oldu. Bu çağrışımla Erdem Bayazıt'ın "Güvercinler" şiirini "Düşler ve Erdemler"e koymayı düşündüğümde, Flickr'a şöyle bir bakıp İstanbul'da çekilmiş güvercin fotoğraflarını araştırdım ve Simon Wong'un yukarıdaki fotoğrafına rastladım. Sanatçının "Where's the love ? / Sevgi nerede ?" başlıklı fotoğrafına, muhtemelen ilham aldığı, Black Eyed Peas grubunun aynı adlı şarkısının sözlerinden küçük bir alıntı eşlik ediyordu. Şarkıyı araştırdım ve yaşadığımız günlere dair tespitlerini "manidar" bulduğum için sizlerle paylaşmaya karar verdim. Evet, hepsi burada. Önce Erdem Bayazıt'tan Güvercinler, sonra şarkı sözünün hızlı bir çevirisi, sonra da şarkının video klibi.

GÜVERCİNLER

Bir ağaç bir mezartaşını yutuyordu çarşıkapıda
"İçimizde kımıldanırken İstanbul"
Bir çocuk mabedlerin susamışlığını satıyordu
Sesini hatırlayamadığımız bir su testisinde
Güneş sanki günahımızdı üzerimizde.

Sonra bu güvercinler niye varlar
Bir anıyı yaşatmak için mi
Ölümsüz bir ses mi taşımak için ötelere
Avuç içlerinde camilerin.

Erdem Bayazıt
Çarşıkapı, 1966

SEVGİ NEREDE ?

Dünyanın nesi var anne ?
İnsanlar sanki anneleri yokmuş gibi yaşıyor
Sanırım bütün dünya dramaya müptela olmuş
Sadece travma getirecek şeyler ilgi çekiyor
Denizaşırı ülkeler, evet, terörizmi durdurmaya çalışıyoruz
Ama burada ABD'de yaşayan teröristlerimiz var
Büyük CIA, The Bloods ve The Crips ve Ku Klux Klan
Ama sadece kendi ırkına sevgin varsa
O zaman ayrımcılığa yer açmış olursun
Ve ayrımcılık sadece nefret doğurur
Ve nefret ettiğinde öfke çemberindesin, evet
Yaptığın çılgınlık
İşte öfke böyle çalışıyor
Zihnini kontrol et ve sakinleş
Bırak ruhun sevgiye yönelsin

İnsanlar öldürüyor, insanlar ölüyor
Çocuklar zarar görüyor, ağlamalarını duyabilirsin
Vaaz ettiğin şeyi kendin yaşayabilir misin ?
Ve öbür yanağını çevirebilir misin ?

Tanrım, Tanrım, Tanrım, bize yardım et
Bize yukarıdan bir yol göster
Çünkü insanlar beni sorguluyor
Sevgi nerede ?
Sevgi nerede ?

Hep aynı değil, her zaman değişmeyen
Yeni günler garip, dünya çılgın mı ne ?
Eğer sevgi ve barış o kadar kuvvetliyse
Neden Sevgi parçaları var,
Bomba atan ülkelere ait olmayan ?
Kimyasal gazlar küçüklerin ciğerlerini dolduruyor
Gençler öldükçe devam eden bir çile
Öyleyse kendine sor, sevgi gerçekten gitti mi ?
Öyleyse kendime sorabilirim, gerçekten yanlış olan ne diye?
Yaşadığımız bu dünyada, insanlar boyun eğmeye devam ediyor
Yanlış kararlar veriyorlar ve görüşleri bölünüyor
Bir savaş sürüyor ama sebebi gizleniyor
Gerçek gizli tutuluyor, halının altına süpürülüyor
Eğer gerçeği bilmiyorsan, sevgiyi de asla bilemezsin
Sevgi nerede ? Haydi !
Sevgi nerede ?

İnsanlar öldürüyor, insanlar ölüyor
Çocuklar zarar görüyor, ağlamalarını duyabilirsin
Vaaz ettiğin şeyi kendin yaşayabilir misin ?
Ve öbür yanağını çevirebilir misin ?

Tanrım, Tanrım, Tanrım, bize yardım et
Bize yukarıdan bir yol göster
Çünkü insanlar beni sorguluyor
Sevgi nerede ?
Sevgi nerede ?

Dünyanın yükünü omuzlarımda hissediyorum
Yaşlandıkça insanlar soğuklaşıyor
Bir çoğumuz sadece para kazanma derdinde
Bencillik gittiğimiz yanlış yolu takip ediyor
Medya her zaman yanlış bilgi veriyor
Ana kriter olumsuz imajları göstermek
Gençleri bakteriden hızlı enfekte ediyor
Çocuklar sinemada gördüklerini taklit ediyor
İnsanlığın değerlerine ne olduysa
Samimiyet ve eşitliğe ne olduysa
Sevgiyi yaymak yerine düşmanlığı çoğaltıyoruz
Anlayış kıtlığı birlikten uzak hayata yönlendiriyor
Bu yüzden kendimi berbat hissediyorum
Bu yüzden kendimi bitik hissediyorum
Sevgi bulunana kadar inancımı korumalıyım
Şimdi kendine sor
Sevgi nerede ?
Sevgi nerede ?

İnsanlar öldürüyor, insanlar ölüyor
Çocuklar zarar görüyor, ağlamalarını duyabilirsin
Vaaz ettiğin şeyi kendin yaşayabilir misin ?
Ve öbür yanağını çevirebilir misin ?

Tanrım, Tanrım, Tanrım, bize yardım et
Bize yukarıdan bir yol göster
Çünkü insanlar beni sorguluyor
Sevgi nerede ?
Sevgi nerede ?

Hep beraber söyleyin:
Bir dünya, bir dünya (sahip olduğumuz)
Bir dünya, bir dünya (sahip olduğumuz tek şey)
Ve dünyada bir şeyler yanlış gidiyor
Bir şeyler yanlış gidiyor
Sahip olduğumuz
(Bir dünya, bir dünya)
Sahip olduğumuz tek şey
(Bir dünya, bir dünya)

(Black Eyed Peas, Elephunk, 2003. Will Adams/Printz Board/Curtis,/Mike Fratantuno/Jaime A. Dávila "Tame" Gómez/Pajon, George Jr./Allen Pineda/Justin Timberlake)

(Klibin orijinali yapımcı şirket tarafından kaldırıldığı için başka bir versiyonunu sunmak durumundayız. 16/02/2007)

Lüks Düşkünlüğü

2006-12-14T11:40:00.000+02:00

Paranız varsa önce evinizden başlarsınız, zengin bir semtte, seçkin komşular içinde pahalı ve büyük bir ev alırsınız sonra çevrenizi lüks aksesuarlarla donatırsınız. Son model bir kaç tane otomobiliniz olur. Önceden hiç sahip olmadığınız acayip alışkanlıklarınız peydahlanır. Tabağınızı sıyırmazsınız, pazara çıkmazsınız, tarz sahibi bir insan olur çıkarsınız. Dünyayı gezmek istersiniz. Artık size Paris'te bir ilkbahar gezisi ya da Champs-Elysées'nin pırıl pırıl ışıkları bile "banal" gelmeye başlayabilir. İstersiniz ki farklı bir şeyler olsun. Birilerinin kararttığı talihiyle kara Afrika'da bir safari fikri size ilginç gelebilir. Ama bir an düşünürsünüz, "toz-toprak-pis yerliler-vs."Artık üzülmeyin:

In Zambia, Safaris With a Penthouse Touch

Bu yazıyı yazanın özbeöz kendi notu: Ben anlayamıyorum, bir insan Afrika'ya safariye gider de ama neden jakuzisinden vazgeçemez? Hedonizmin sonu yok mudur? Sonu yok mudur lüks düşkünlüğünün? Hotel Rwanda'yı izledikten sonra bu yazıya rastlayınca tepem attı!

Utanç Madalyası

2006-12-05T10:26:00.000+02:00

Korumakla görevli olduğu 8 bin Boşnak'ın Sırplar tarafından öldürülmesine göz yuman Hollanda, dün yeni bir utanca imza attı. Srebrenitsa katliamına seyirci kalan askerler, altın madalya ile ödüllendirildi.

Tepkilere rağmen töreni düzenlemekte ısrar eden Savunma Bakanı Henk Kamp, ilk madalyayı Srebrenitsa'da görev yapan birliğin komutanı Thom Karremans'a taktı. BM Barış Gücü'nü yöneten Karremans, katliam sırasında Sırp komutan Ratko Mladiç ile kadeh kaldırmıştı. Hollandalı askerler, geçtiğimiz yıl 'Srebrenitsa Anıları' isimli bir kitap yazarak katliamdan duydukları pişmanlık ve utancı dile getirmişti. Dünkü tören sırasında Zaman'ın sorularını cevaplayan askerlerden Bart Molen, madalyayı alırken vicdanının sızladığını söyledi. Bosna'daki savaştan sağ kurtulan anneler ise Hollanda hükümetini protesto etti. Münira Subasiç, duygularını şu sözlerle ifade etti: "Bu, utanç verici bir skandaldır. Kurbanlar ve aileler aşağılandı."

Johan Willem Frisokazerne kışlasında düzenlenen törende konuşan Savunma Bakanı Kamp, 1994-1995 yılları arasında askerlerin yeterli malzemeleri olmadan zor şartlar altında görevlerini yaptıklarını savundu. Korumakla görevli oldukları Müslümanları Sırplara teslim eden Karremans ise birliğinin Srebrenitsa'da imkansız görevi elinden geldiğinde yerine getirdiğini öne sürdü. Karremans, "Benim düşüncem Bosna'da binlerce insanın gereksiz şekilde hayatını kaybettiği yönünde. Ancak bizim de askerlerimiz öldü." dedi. Bölgede 2 Hollanda askeri hayatını kaybetmişti.

Saraybosna'daki Hollanda Büyükelçiliği ise törenin düzenlediği Assen'e giderek gösteri yapmak isteyen Bosnalılara vize vermedi. Srebrenitsa Anneleri Derneği Üyesi Zumra Sehomerovic, "Acılıyım. Hollanda barış gücü askerlerinin bize yardım edeceğine dair ne kadar ümitli olduğumuzu hatırlıyorum. Merak ediyorum, adalet nerede?" diye tepkisini ortaya koydu. "Adalet bekliyorduk ama aldatıldık." diyen dernek temsilcilerinden Kada Hotic de tüm dünyanın, Hollanda askerlerine verilen bu madalyadan dolayı utanç duyması gerektiğini söyledi. Almanya merkezli Tehdit Altındaki İnsanlar Derneği de Lahey'de, katliama ilişkin fotoğrafların taşındığı bir gösteri düzenledi. Savunma Bakanı Kamp ve Hollanda Başbakanı Jan Peter Balkenende'ye açık bir mektup gönderen dernek, katliamdan sağ kurtulanlardan özür dilenmesini, bu kişiler ve Bosna-Hersek'in yeniden yapılandırılması için bir yardım fonu oluşturulmasını istedi.

Bosna Hersek'te 1995 yılının Temmuz ayında gerçekleşen katliam, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa'da yaşanan 'en büyük etnik kıyım' olarak tarihe geçmişti. Birleşmiş Milletler'in 'güvenli bölge' ilan ettiği Bosna Hersek'in Srebrenitsa şehri, Hollandalı barış gücü askerlerinin kontrolüne verilmişti. Ancak hiçbir engelle karşılaşmadan kente giren Sırplar, çoğu erkeklerden oluşan 8 bin Müslüman'ı şehit etmişti. Bölgede görevli askerler, geçtiğimiz yıl 'Srebrenitsa Anıları' isimli bir kitap yazarak olaydan duydukları pişmanlığı dile getirmişti. Boşnakların kamyonlara doldurularak Sırplara teslim edildiğini anlatan askerler, koruma sözü verdikleri sivillerin, gözleri önünde katledildiğini belirtmişti. (Basri Doğan'ın haberi, 5 Aralık 2006, Zaman).

2006 Ig Nobel Ödülleri

2006-11-26T20:33:00.000+02:00

İlk kez 1991 yılında şanlı, şöhretli “gerçek” nobel ödüllerine alternatif olarak “Yararı Kuşkulu Araştırmalar Kayıt Defteri” (Annals of Improbable Research) adlı mizah dergisince düzenlenen Ig Nobel törenleri, gerçek Nobel sahiplerinin de katıldığı, eğlenceli gösteriler, yarışmalar ve atışmalarla ilgili odağı olmayı sürdürüyor. “Yeniden üretilemeyecek ve üretilmemesi de gereken başarılar” için verilen ödüllerin bu yılki sahipleri şunlar:

ORNİTOLOJİ: Kaliforniya Üniversitesi’nden (Davis) Ivan Schwabb ve Kaliforniya Üniversitesi’nden (Los Angeles) R.A.May, ağaçkakanların neden baş ağrısı çekmediklerini açıkladıkları için.

BESLENME: Kuveyt Üniversitesi’nden Wasmia al-Houty ve Kuveyt Çevre Sağlığı Dairesi’nden Faten al-Musallam, bok böceklerinin yemek seçtiklerini ortaya çıkardıkları için.

BARIŞ: Howard Stapleton. Yalnızca gençlerin duyabildiği, yetişkinlerin ise algılayamadığı bir ses aralığında çalışan elektromanyetik bir “gençsavar” icat edip, daha sonra aynı teknolojiyi hocaların duymadığı, yalnızca gençlere yönelik cep telefonu zil sesleri geliştirdiği için.

AKUSTİK: Harvard Öncü Tıp Derneği, Brandesi ve Northwestern Üniversiteleri’nden Lynn Halpern, Vanderbilt ve Northwestern Üniversiteleri’nden Randolph Blake ve Michigan ve Northwestern Üniversiteleri’nden James Hillenbrand. “Karatahtaya sürtülen tırnakların çıkardığı sesin insanları neden rahatsız ettiği” konusunu aydınlatmaya yönelik deneyleri için.

MATEMATİK: Avustralya Commonwealth Bilim ve Araştırma Enstitüsü’nden Nic Svenson ve Piers Barnes. Bir grupta (neredeyse) hiç kimsenin gözünü kırpıştırırken görünmemesi için çekilmesi gereken fotoğraf sayısı konusundaki araştırmaları için.

EDEBİYAT: Princeton Üniversitesi’nden Daniel Oppenheimer. “Gereğine bakılmaksızın kullanılan uzun söylemlerin sonuçları: Gereksiz yere kullanılan uzun sözcüklerle ilgili sorunlar” adlı araştırması için. Oppenheimer’ın ödül törenindeki nutku: “Kısa konuşma zekayla ilişkiliymiş. Teşekkürler”.

TIP: Tenessee Üniversitesi Tıp Fakülesi’nden Francis M. Fesmire. “Sürekli Hıçkırığın Dijital Rektal Masajla Durdurulması” adlı bilimsel raporu için. Fesmire, ödül töreninde yaptığı açıklamada yöntemin Vagus Siniri’nin stimüle edilmesiyle ilgili olduğunu ve daha önce de hızlı kalp atışlarını normale döndürmek için kullanıldığını vurguladı. Amerikalı doktor, bununla birlikte acil servisteyken gelen bir vakaya son çare olarak anuse parmak sokma yöntemini “ilk ve son kez” uyguladığını, orgazmla sonuçlanan cinsel ilişkinin hıçkırığa tutulmuş kimselerin daha çok tercih edebilecekleri, denenmiş bir yöntem olduğunu da açıkladı.

FİZİK: Pierre ve Marie Curie Üniversitesi’nden (Paris) Basil Audoly ve Sebastian Neukirch. Kuru spagetti çubuğunun neden ikiye değil de daha çok parçaya bölündüğü gizemini açıklamaya yönelik çalışmaları için.

KİMYA: İspanya Valencia Üniversitesi’nden Antonio Mulet, Jose Havier Benedito ve Jose Bon ile Balear Adaları Üniversitesi’nden Carmen Rossello. “Çedar peyniri içindeki ultrasonik hızın ısıyla ilişkisi” konusundaki araştırmaları için.

BİYOLOJİ: Hollanda Wageningen Tarım Üniversitesi, Tanzanya Ulusal Tıp Araştırmaları Enstitüsü ve Uluslararası Atom Enerjisi Ensitüsü’nden Bart Knols ile yine Wageningen Tarım Üniversitesi’nden Ruurd de Jong. Dişi Anofel cinsi sivirisineğin, insan ayak kokusu ile limburger peynirinin kokusunu aynı derecede çekici bulduklarını gösterdikleri için.

(Bilim ve Teknik Dergisi, Kasım 2006 sayısı, sayfa 13).

Ayrıca bkz:
http://improbable.com/
http://tr.wikipedia.org/wiki/Ig_Nobel_ödülleri
http://en.wikipedia.org/wiki/Ig_Nobel_Prize

Elveda Alfredo

2006-11-24T14:18:00.000+02:00

Firansa Cemahiriyesi ile aramızın limoni olduğu bir dönemde bir Fransız'ı anmak nasıl karşılanır bilmiyorum ama önce Beyazperde'den sonra diğer haber ajanslarından okuduğum bir haberi paylaşmak istedim.

Fransız oyuncu Phillippe Noiret (1930-2006) bugün itibariyle hayata gözlerini yummuş bulunuyor.

Onu Guiseppe Tornatore'nin Oscar'lı filmi Cennet Sineması'nda (Nouvo cinema Paradiso - 1988) ihtiyar makinist Alfredo ve Michael Radford'un Postacı'sında (Il Postino - 1994) şair Pablo Neruda rollerinden tanıyoruz. Bunların dışında aklımda yer eden bir başka filmi, D'Artagnan'in Kızı (La Fille de d'Artagnan - 1994).

Toprağı bol olsun diyelim.

Akla Veda mı?

2006-11-16T02:34:00.000+02:00

Kalbin elektrik aktivitesini saptayabilmek ve bunu görünebilir hale getirmek için 19.yy’ın sonlarında başlayan çalışmalar Augustus Waller’in önemli hamleleriyle belirgin bir hız kazanmış ve bunun sonucunda bugün temel tıp pratiğinde yaygın olarak kullanılan elektrokardiyografi bulunmuştur. Bu sayede kalbin elektriksel hareketi, ritmi ve hızı vb. hakkında elektrokardiyograf kullanılarak artık birkaç dakikada kağıt veya bir ekran üzerine aktarım ile kolayca bilgi sahibi olunabilir.
Elektrokardiyografinin elde edilmesinin ardından birçok kalp hastalığının tanısı ve buna bağlı olarak da tedavisi kolaylaşmış, mesela ciddi bazı ritim bozuklukları basitçe tanınabilir hale gelmiş ve uygun tedavileri yapılabilmiştir. Elektrokardiyografi için yola çıkan insan şu anda elektrofizyolojik yöntemler ile kalp odacıkları içerisinde anormal ritim çıkaran kısımları hücresel düzeyde lazer, radiofrekans işlemciler vb. yöntemler ile doğrudan saptayıp ortadan kaldırabilir haldedir.
Kalbin yavaş atmasına (veya hızlanamamasına) neden olan önemli ritim bozukluklarının EKG yolu ile saptanabilmesinden sonra bunlara dışarıdan müdahale edebilir miyiz sorusunun getirdiği önemli bir teknolojik gelişme 1960’lı yıllarda kullanılmaya başlanılan kalp pilleridir. İlk yıllarda bunlar büyük, kaba görünümlü, az ömürlü, kalp içindeki telleri sert bir haldeyken ve çok az ve seçili hastalara uygulanabilirken şimdilerde neredeyse aylık bebeklere dahi takılabilecek hale getirilmiş, 30 gramlık, 2-3mm kalınlığında 3-4 cm genişliğinde aletlerdir.
Bir sürü hayat kurtuldu bu sayede.
Biz kalpten devam edelim yine…
Hemen hepimizin çevresinde, ailesinde veya çok yakınında mutlaka kalp krizi geçiren, kalp ameliyatı, hani meşhur bypasstan olanlar vardır mutlaka, bilmem kaçınız düşündü bu ameliyatların nasıl yapıldığını? Elbette öyle kendiliğinden gelişmeler veya rastlantılarla olmadı tüm bu gelişmeler. 1950’li yıllarda üstat Lillehei ve arkadaşları kalp hastalıklarından ölümleri azaltabilmek, birşeyler yapabilmek için şunu düşünürler: hasta bir kalbi onarabilmek için ona hakim olmamız, yani onu durdurmamız, devreden çıkarmamız gerek, ama bunu yaparsak organlara oksijeni neyle sağlayabiliriz? İşte bu temel soruyu çözmek için çok çalışan bu insanlar sonunda pompa, cardiopulmoner bypass aletini geliştirdiler ve başarıyla kullanmaya başladılar. Şimdilerde daha da geliştirilen bu alet sayesinde 3 kg’lık bebekler dahi en ağır hastalıklardan kurtulabilir hale geldiler.
Birçok hayat kurtarıldı bu sayede.
Birkaç yıl önce, çok değil milenyuma girmek üzereyken ülkenin dördüncü büyük şehrinde 4 kardeşin birden birkaç gün arayla difteri nedeniyle öldüğünü, tetanos nedeniyle yenidoğan bebeklerin kaskatı halde günlerce yaşam savaşı verdiklerini gördüm. Bu çocukların şanssızlıkları aşılara inanmayan veya aşıların onları kısırlaştıracağını düşünen ebeveynlerinin olmasıydı.
Robert Koch sayesinde tüberküloz ince hastalık olmaktan çıktı, Pasteur ve Jenner sayesinde kuduzla başedildi ve çiçek gibi kitlesel ölümlere yol açan bir hastalık ortadan kaldırıldı.
Ve çok geriye, ta Arşimed’e kadar gitmeye gerek yok, sadece 100 yıl önce Marie Curie, patent ve para, şan ve şöhret kaygıları olmadan radyumun peşinden kansere koşarak ölmedi mi?
Çocuklarımıza bırakacağımız gelecekte hala akıla ihtiyacımız olduğunu, bizim ve bizim gibi doğulu toplumların henüz Akla Veda diyecek durumumuz olmadığını düşünüyorum. Ve evet bence yaşasın Bilim!

Saçbilim Konusu

2006-11-11T18:54:00.000+02:00

Saç konusunu dert edecek birisi olmadığımı tanıyanlar bilir. Bunun nedeni, sadece hayatın küçük ayrıntılarını pek fazla umursamamam değil, aynı zamanda rüzgarda dalgalanan pek fazla saça sahip olmamam. Ancak birisi bana ısrarla bir şeyler satmaya çalışıyorsa fena derecede asabım bozuluyor. İyi bir tv izleyicisi değilim ama ne zaman tv'yi açsam karşıma steril giysileri ve uzay üssü gibi dekore edilmiş ortamlarında çalışan bilimadamları çıkıyor. Ellerinde genellikle deney tüpleri oluyor, bazıları mikroskopun başında oturuyor; çoğu gözlüklü ve beyaz gömlek giymiş bu insanlar anlaşılıyor ki işlerinin uzmanı, iyi eğitimli ve kendilerini insanlığın iyiliğine adamış fedakar insanlar. Bu imajlarına baktığımda bir NASA'yı tanırım bir de Saçbilim Enstitüsü'nü. Bu iki kurum insanlığın geldiği en ileri teknoloji düzeyini temsil ediyorlar ve bazı ürünleri bizim iyiliğimiz için onaylıyor ya da üretiyorlar.

Kafayı fena halde taktığım için üşenmedim yüce bilgi kaynağı Google'a başvurdum ve gerçekten de Saçbilim Enstitüsü diye bir yerin olduğunu öğrendim. Hem de 1902'den beri. Enstitünün kuruluş tarihi 1907 olsa öfkem dinecek, sakinleşecek ve araştırmamı sona erdirecektim lakin böyle olmadı. Enstitü bir web sitesiyle kendisini tanıtmış. Trikoloji saç gelişimi ve hastalıklarını inceleyen bilim dalıymış. Enstitü varlığını şöyle açıklıyor:

"The Institute of Trichologists is a non-profit organisation; it exists by student fees and membership subscriptions and with the support of companies in the wider hair care and pharmaceutical industries."

Öğrencilerden aldıkları ücretlerle ayakta kalan bir bilim kuruluşu ile karşı karşıyayız. Ayrıca saç sağlığı şirketleri ve ilaç endüstrilerinden aldıkları destekler de belirtilmiş. Şurada verilen listede enstitünün onayını almış İngiltere'deki kliniklerin bir listesi var. Oldukça uzun bir liste. Anlaşılan o ki İngilizler saçlarına oldukça düşkünler.

Geniş insan kitlelerini yönetmenin bugüne kadar bilinen en iyi yolu kitle iletişim araçlarıdır. Kitle iletişim araçları aynı zamanda geniş kitlelere bir şeyler pazarlamanın da en iyi yoludur. Bilim ve teknoloji (ki çoğunlukla bu iki kavram karıştırılır ya da daha doğru bir ifadeyle geniş kitleler bilim ve teknoloji arasında ayrım gözetmez) kitle iletişim araçları sayesinde pazarlamanın en önemli kozlarından biri haline gelmiştir. İnsanlık teknolojideki gelişmeler yüzünden şaşkındır. Toffler buna "gelecek şoku" demişti. Teknoloji hepimizin gözünü boyuyor, bu sayede ve farkında olmadan tüketim lordlarının otoritesini çok daha kolay kabulleniyoruz...

Arşimet'in ölümü ile ilgili bir öykü anlatılır, ne derece gerçektir bilinmez: Arşimet (Archimedes MÖ 287-212) pek çok kişi tarafından bütün zamanların en büyük matematikçilerinden biri olarak kabul edilir. Sonsuz küçükler hesabından yüzyıllar önce sonsuz küçükler hesabını ilk kez düşünmüş, düzensiz-karmaşık bir yüzeyin alanını ölçme yöntemleri üzerinde çalışmıştır. Roma donanması Arşimet'in içinde olduğu kıyı kentini (Sirakuza) denizden kuşatır. Arşimet yaptığı çukur aynalarla Akdeniz güneşinden faydalanarak Roma Donanması gemilerinin yelkenlerini yakmayı başarır. Roma işgaline engel olamaz ama en azından geciktirir. Kente eninde sonunda giren Roma komutanı, bu büyük dehaya hayranlığını gösterebilmek amacıyla bulunup huzuruna getirilmesini ister. Evinin bahçesinde geometri çalışırken komutanın talebini ileten askere çalışmasını yarım bırakmak istemediği için "beklesin" der. Asker ısrar eder ve Arşimet askere bir tokat atar. Bunun üzerine hiddetlenen asker Arşimet'i öldürür... Arşimet için bilim yapma motivasyonu ölümüne sebep olmuştur.

İşte bugün de, aynı motivasyonla çalışan bilimadamları, saçlarımızın rüzgarla dalgalanması ya da yüzümüzde daha az kırışıklık olması için ve yahut çamaşır makinelerimizin rezistanslarının kireçlenmemesi için kendilerini paralıyorlar. Yaşasın bilim!

Müslüman Tevye

2006-11-06T15:26:00.000+02:00

Damir Niksic isimli Bosnalı sanatçının hazırladığı "If I wasn't Muslim" videosu, Norman Jewison'un yönettiği Damdaki Kemancı filminde ana karakter Tevye'nin söylediği "If I were a rich man / Ah bir zengin olsam ben" şarkısının hoş bir uyarlaması.

paranoia

2006-11-05T00:37:00.000+02:00

1997 yılında öldürücü bir virüs yüzünden 5 milyar insan ölecek. Hayatta kalanlar gezegenin yüzeyini terk edecekler. Hayvanlar bir kez daha dünyanın hakimi olacaklar.

Paranoyak şizofren teşhisi konmuş bir hastayla yapılan görüşmeden alıntılar. 12 Nisan 1990, Baltimore Bölge Hastanesi.

Less Client - Less Money

2006-10-06T18:27:00.000+03:00

"Show me the money"

Az Müşteri - Az para... İşi sporcu menajerliği olan Jerry Maguire bir gün bir uyanış yaşar ve müşterisi olan sporcuları bir insan gibi değil de bir "ürün" gibi gördüğünü farkeder. Ve oturup bir "mission statement", çalıştığı çok uluslu şirket için bir çalışma manifestosu yazar ve bütün şirkete dağıtır. Ana fikirde "Az Müşteri - Az para" esasına dayalı daha insancıl bir çalışma şekli savunulmaktadır. Eh, tabi kısa süre içinde işinden olur.

Cameron Crowe'un yazıp yönettiği Jerry Maguire filminin ilk yarısı hemen hemen böyle. Bir mission statement da biz hazırlasak nasıl olurdu acaba? Günlük hayatımızı ilgilendiren konularda bazı kararlar alsak ve uygulasak, işler nasıl değişirdi? Mesela: "yaşam tarzı bir aldatmacadır" ya da "çok para kazanmak zorunda değilim yeteri kadar para kazanmalıyım" ve yahut "öncelik her zaman diğerlerindedir" gibi ilkeler olsa bu manifestoda... "Yetinmek" kavramı ince ince düşünülse ve hayatımız buna göre şekillense nasıl olurdu? Her zaman bir başkasının kendisinden öncelikli olduğunu düşünmek -ama her zaman- bir insanın hayatını nasıl etkilerdi? Mesela trafikte. Bütün trafik düzenini nasıl etkilerdi diye sormuyorum, böyle bir karar veren insanın hayatı nasıl değişirdi? Duyguları, düşünceleri, hayata bakışı. Daha iyi bir insan mı olurdu yoksa enayi yerine mi konurdu sadece?

Dünyada yanlış giden şeyleri düzeltmeye hep dışarıdan başlıyoruz oysa... Belki Jerry Maguire gibi yapsak, yine O'nun gibi daha mutlu ve huzurlu olmanın yolunu buluruz. Bütün "diğerleri", bütün "öteki"ler benden üstündür deyiversek? Nerden çıktı bu demeyin aklıma geliverdi, bir hayal işte, hep anti-ütopya mı kuracağız biraz da "olmaz öyle şey" dedirtecek şeyler düşünelim... Neredeyse bütün anti-ütopyalar gerçek oldu çünkü.

Tarih Şuuru

2006-08-28T09:02:00.000+03:00

Beş-altı yıl kadar önce yaşadığımız eve yakın yeni bir lokanta açıldı. Biz de “nedir, ne değildir, bir bakalım” gibisinden meraklarımızı tatmin etmek için fazla uzatmadan ailecek ziyaret ettik bu lokantayı. Konsept olarak Osmanlı mutfağını yansıttığı iddiasında, ismini öyle seçmiş. Mekan da ona göre ayarlanmış: Sedirler, eski bakraçlar, kurutulmuş başak tutamları, vesaire. Bu, o lokantaya yaptığımız ilk ve son ziyaret oldu. Maalesef yemek kalitesi hoşumuza gitmedi. Yolumuz önünden geçtikçe, işyerinin müşteri toplamak için yaptığı promosyonların kocaman kocaman ilanlarını da vitrinlerinden takip ettik.

Geçenlerde bir arkadaşımın evinde bu lokantaya ait bir broşüre rast geldim. (Herhalde arkadaşım paket servis hizmetlerinden istifade ediyor olacak.) Broşürün ilk sayfasında, artık sahibi midir, işletme müdürü müdür bilmiyorum kalemi kuvvetli bir kişi, bir kaç paragrafla yemek felsefelerini tarihsel sürece değinerek anlatmaya çalışmış. Osmanlı mutfağının, Osmanlı devletinin ulaştığı coğrafyalardan aldığı güzellikleri nasıl harmanladığından dem vurmuş. Tam olarak hatırlayamasam da “.... Günümüzde yerellikten çıkan yemekler, ulusallaşmış ve böylelikle de küreselleşmiştir.” gibi garip önermelerin yer aldığı bu tanıtım yazısının ilk iki paragrafında fazlaca yapılan Osmanlı vurgusunun yanlış anlaşılabileceğini düşünmüş olmalılar ki, son paragrafı da gözbebeğimiz Türkiye Cumhuriyeti’ne ayırmışlar.

Tabii bunların hepsi geride kaldı. İki gün önce önünden geçtiğimde, lokantanın camlarının gazete kağıtlarıyla kaplandığını müşahede ettim. Eğer başka bir yere taşınmayı düşünmüyorlarsa, bu, Allah’tan rızıklarını başka yollarla talep edecekleri anlamına geliyor sanırım. Elimde bu nadide lokantadan kalan tek hatıra ise, ilk (ve bildiğiniz gibi son) ziyaretimde masanın üzerinde bulduğum ve yanımda götürme konusunda hiç tereddüt etmediğim aşağıdaki edebiyat şaheseri oldu. Benim favorim dokuzuncu beyit.

(Tarama kaliteli çıkmadığı için metni aynen alıyorum.)

OSMANLI SOFRASI

Kalite, hizmet, güven herşeyin hası
Damakta geleneksel lezzet, Osmanlı Sofrası.

Osmanlı Sofrası bir efsane değil ; sahi
Osmanlı Sofrasını seçenler, gerçek bir dahi.

Nostalji yapmak bir yaşam biçimi,
Osmanlı Sofrası profösyonellerin seçimi.

Kalite ve lezzet estetikle birleşti
Osmanlıyla damak tadı zirveye yerleşti.

Osmanlının farkını seçenler bilir
Osmanlıda insana saygı en önde gelir.

Osmanlı geleneksel lezzetin ölçüsüdür
Tarihi bu günde yaşatmak ; onun ülküsüdür.

Dünü; bugün yaşatmak ciddi iştir su çekmez,
Osmanlıyı keşfetmek için Evliya Çelebi olmak gerekmez.

Tatlı, kebap, yemekler sini sini sahanda,
Emsali yok Osmanlının cemi cihanda.

İster karada havada, ister denizde
Osmanlı Sofrası paket servislede hizmetinizde.

Gel geçmişi bugün yaşa tarihini özleme
Sinilerle gelir sıra sıra kebap gözleme.

Osmanlıda dünü yaşayın maziye seslenin,
Osmanlı sultanlarının sofrasıyla beslenin.

Üç kıtayı fethetmedik kılıçla satırla,
Yer sofrasında bağdaş kur ceddini hatırla.

Alemde her demde hep hayırlar denile,
Osmanlı Sofrasında her şey afiyetle yenile.

Morricone

2006-07-26T09:58:00.000+03:00

Ennio Morricone - The Good, the bad and the ugly (concert)

Olay Budur.

Liste

2006-07-15T06:14:00.000+03:00

İnternetten son yaptığım kitap siparişi ve okumaya başladığım liste:

Tatlı Rüyalar - Alper Canıgüz
Malihülya - Tayfun Pirselimoğlu
Rüya Tacirleri Odası - Çiler İlhan
Borges'in Evinde - A. Manguel, S. Facio

Son kitabın düşle, rüyayla ne ilgisi var demeyin. Sadece Borges'in adı yeter. Ama YKY'nin "İzdüşümler / Düş İzleri" serisinden çıkmış, onu da belirtelim.

Böyle kitaplar okuduğum için mi D&E'de yazıyorum, yoksa D&E'de yazdığım için mi böyle kitaplar okuyorum ?

KANLI ZAMBAK

2006-07-06T20:11:00.000+03:00

onu vurdular, gözümle gördüm onu
ak bir zambağa binmiş gidiyordu
gidiyordu

zambak dur, sana da bulaştı kan.

bir damla gözyaşından
doğurmuştu anası onu

bir avuç sevinçle
büyüttü

bir avuç hüzünle
nice zorluklar

nice ayrılıklar
ve saçlarına beyazlar
düşürerek.

onsekizindeydi
bir sevgilisi vardı

aynı mahalleden
eyüpten

henüz öpememişti bile

konfeksiyonda
çalışırdı.

onu vurdular
gözümle gördüm onu

bir güvercin havalandı.
eyüpte, o basma
perdeli evde

kurudu saksıdaki sardunya

birdenbire
çatladı
bir fotoğrafın camı

tel çerçeveli
düştü
radyonun üzerinden

yere.

dağıldı kitapları
dağıldı şiirler
ve roma hukuku

güvercin
konamadı.
onu vurdular, gözlerimle gördüm onu
ak bir zambağa binmiş
gidiyordu

zambak dur, sana da bulaştı kan.

1992 yılının baharıydı sanırsam, gelecek kaygılarımın değil ama edebiyatın, sözcüklerin, filmlerin, aşkın beynimi daha çok kurcaladıkları, şiirin her zamankinden çok önemli olduğu zamanlardı benim için. Behçet Aysan gelecek dediler bir söyleşi için; geldi ve şiirini, insanlığını konuştu o gün. Nasıl da naif, yumuşak başlı, sevecen ve hümanist görünüyordu. Bir psikiyatristti kendisi aynı zamanda insan ruhunun içlerine dalmış, belki ondandı bu insanları hep sever görünen hali. İşte o gün en çok bu halini sevmiştim onun, bundan bir kaç ay sonraysa bu güzel insanın "ölüme giden saatlerini ve ölüm şeklini" görerek saatlerce ağladım.

BİR EFLATUN ÖLÜM
kırgınım, saçılmış
bir nar gibiyim

sessiz akan bir ırmağım
geceden
git dersen giderim
kal dersen kalırım

git
dersen
kuşlar da dönmez, güz kuşları
yanıma kiraz hevenkleri alırım

ve seninle yaşadığım
o iyi günleri,
kötü
günleri bırakırım.

aynı gökyüzü aynı keder
değişen bir şey yok ki
gidip
yağmurlara durayım.

söylenmemiş sahipsiz
bir şarkıyım

belki
sararmış
eski resimlerde kalırım

belki esmer bir çocuğun dilinde.

bütün derinlikler sığ
sözcüklerin hepsi iğreti

değişen bir şey yok hiç
ölüm hariç.

aynı gökyüzü aynı keder.

Aynı gün bir ömre 70 kitap sığdıran önemli dil insanımız sevgili Asım Bezirci de düşürüldü bu dünyadan, ve fakat sadece cismen.
Ve şair adam, insan adam Metin Altıok da, "halk" ozanları Muhlis Akarsu ve Nesimi Çimen de...ve diğerleri,

ASAF KOÇAK (35)
AHMET ÖZYURT (21)
BELKIZ ÇAKIR (18)
EDiBE SULARi (40)
ERDAL AYRANCI(35)
CARINA CUANNA(23)
GÜLSÜN KARABABA(25)
HURiYE ÖZKAN (22)
YEŞiM ÖZKAN (20)
MENEKŞE KAYA (17)
KORAY KAYA (12)
MUHiBE AKARSU(35)
ÖZLEM ŞAHiN (17)
NURCAN ŞAHiN (18)
MURAT GÜNDÜZ (22)
SAiT METiN (23)
SEHERGÜL ATEŞ (30)
UĞUR KAYNAR (37)
SERPiL CANiK (19)
iNCi TÜRK (22)
HANDAN METiN (20)
HASRET GÜLTEKiN (26)
MUAMMER ÇiÇEK (26)
MEHMET ATAY (25)
GÜLENDAR AKÇA (25)
YASEMiNSİVRİ(17)
ASUMAN SiVRi(16)
MURAT GÜNEŞ (22)
AHMET ÖZTÜRK (21)
KENAN YILMAZ (21)
AHMET ALAN (22)
SERKAN DOĞAN (19)

AY IŞIĞININ ÖLÜMÜ
sokak fenerine asmış kendini
ay ışığının
biri
şehrin
ortasında

ölmemiş
hala dipdiri.

bir tek yıldız yokken
gökyüzünün hurcunda

turuncu bir ay
yalnızca

çıplak soyunmuş
bütün örtülerini.

niye yaptın ay
ay ışığı

sızmıştı bir saat önce
gözlerimle gördüm
yanında
şarap testisi
ve bütün şarkıları

bir türlü
söyleyemediği.

asmış kendini.

AŞK ve ŞARKI

2006-06-18T14:33:00.000+03:00

Every breath you take
Every move you make
Every bond you brake
Every step you take

I’ll be watching you

Every single day
Every word you say
Every game you play
Every night you stay

I’ll be watching you

….

Dünyanın en güzel yerlerinden birisinde, ılık bir yaz akşamında, dostların arasında ve sevgilimle yanak yanağa; karşımızda alkışlayan, ritim tutan, fotoğraf çeken kolların arasından dünyanın en güzel aşk şarkılarından birisini “bize” söyleyen STİNG…

Ev-iş-ev sıradanlığından bir an dahi olsa beni çekip çıkaran güzel bir gündü.

Kayıp Belge

2006-06-18T14:00:00.000+03:00

Bu yazıyı yazdığım saatlerde bir buçuk milyon küsur genç vatandaşımız ÖSS sınavında ter döküyor. Bu sınavın geleceklerini belirleyecek en önemli aşama olacağını düşündükleri için sıkıntı had safhada. Daha sınava bile girmeden bir intihar olayını yaşadık. İki gün önce bir haber bülteninde muhabir, bir özel dershanedeki öğrencilerin psikolojisini "baskı", "kaygı" ve "stres" olarak özetleyen bir haber yapıyordu. Öğrencilere moral aşılamanın gerektiği bu zamanda bu tarz haberlerin ne gibi faydası olur bilemiyorum. Bir de ÖSYM Başkanı'nın "Bu sene sorular zor olacak" açıklaması var ki işin tam tuzu biberi. Diğer taraftan, üniversite mezunu olmadan da yapılabilecek bir çok iş gençleri bekliyor. SSK, e-devlet kapsamında ihtiyacı olan bilgi işlem uzmanı kadrosunu dolduramıyor. 51 kişilik boş kadro için sadece 9 kişi yeterli görülüyor. Kayseri'deki ve Anadolu'nun başka yerlerindeki sanayiciler nitelikli işgücü ihtiyaçlarını bas bas bağırıyorlar. Çarpıklıklar yazmakla bitmez. Neyse, biz kendi işimize bakalım ve yıllar öncesinden bir sınav macerasını hikaye edelim:

Üniversite giriş sınavlarının iki aşamalı olduğu dönemdi. ÖSS denilen ilk sınav Mart ayında olurken, ÖYS ise okullar kapandıktan sonra Haziran sonu - Temmuz başı gibi yapılıyordu. Okulumuz Anadolu yakasında olduğu için, arkadaşım -Ahmet diyelim- Avrupa yakasında ikamet ettiği halde sınav yerini Anadolu'da seçmişti ve sınavdan bir hafta öncesini konsantrasyon, beraber çalışma, vs. gibi sebeplerle bizimle geçiriyordu.

Tabii bir müddet sonra çalışmayı bıraktık. Bir gün öncesinde muhterem Don Quijote ve birkaç arkadaşla buluşup frizbi maçı yaptığımızı hatırlıyorum. Hatta Roberto Baggio'nunkine benzer bir pasımdan sonra Don Quijote'nin kaydettiği golü unutamam. (O zaman da dünya kupası mevsimiydi, Baggio da meşhur oyunculardan biriydi.) Neyse o gün, yani cumartesi, Ahmet herhalde son bir moral depolaması için kendi evine gitmek istedi. Çıkarken, belki yolda düşürürüm falan diyerek banka dekontlarını yanında taşımak istemedi ve bana verdi. Nasıl olsa akşam gelecekti. (Bu banka dekontu işin olmazsa olmazlarından. Sınav katılım ücretini yatırdığınızı gösteren bu belgeyi sınav giriş belgesi ve nüfus hüviyet cüzdanı gibi ibraz etmeniz gerekiyor. Yoksa sınava giremiyorsunuz.) Ben de Ahmet'ten belgeyi teslim aldım. Hesapta bende daha güvenli duracak.

Öyle olmadı tabii. Ahmet akşam üzeri geldi ama hatırladığım kadarıyla belgeyi sormadı. Sabah sınavdan bir kaç saat önce uyandık. Hazırlıklarımızı yapıyoruz. Kalemlerimizi açıyoruz, silgilerimizi kontrol ediyoruz. Herşey yolunda görünüyor. Sıra malum banka dekontuna geldiğinde ise durum değişiyor. Çünkü dekont ortada yok ! Ahmet bir gün önce dekontu bana vermişti ama ben onu nereye koyduğumu hatırlayamıyorum !

Olabilecek her yere baktım ama bulamadım. Karıştırmadığım yer kalmadı. Kitaplıktaki bütün kitapları belki arasına koymuşumdur diye tek tek taradım. Ama sonuç olumsuz. Ahmet bir sene boyunca hazırlanmış ama küçük bir belge yüzünden sınava giremeyebilir ve bir senesi yanabilir ! Ve buna sebep olan benim ! İşin kötüsü sınava ben de giriyorum. Kendi derdimin yanında bir de Ahmet'in yükünü taşımak durumundayım.

Aramalarımız, taramalarımız sonuç vermeyince ve sınav saati de yaklaşınca ben artık evden ayrıldım. Yapacak bir şey kalmamıştı. Ahmet'in yanında kendimin de bir senesini yakmak söz konusuydu. O da zaten neredeyse gerçekleşecekti. Nüfus cüzdanımı o şaşkınlıkla okulun lavabosunda düşürmüşüm. Sınavdan beş-on dakika önce birisi sınıfın kapısından adımı anons ediyor. Ben de ne oluyor diye bakıyorum. Meğer benim kimliği bulmuş, sahibini arıyormuş. O kafa haliyle sınava girdim. Elimden ne geliyorsa yapmaya çalıştım.

Sınav bitti eve döndüm. Bir taraftan kendi derdimdeyim, bir taraftan Ahmet'in durumunu merak ediyorum. Ahmet'ten öğleden sonra haber geldi. Sınava girmiş. Nasıl başardığını sordum tabii heyecanla. Anlattı. Banka dekontu kayıp olduğu için tek çare yeni bir dekont temin etmekte. Yani bankaya gidip sınav ücretini ödemekte. Bankalar da pazar günü kapalı. Eve haber vermiş. Tanıdıklarının birinin aklına havaalanındaki bankaların açık olabileceği gelmiş. Gitmiş Yeşilköy'e ücreti yatırmış. Dekontu faksla Ahmet'e yollamış. Ahmet biraz geç de olsa bu faksı göstererek sınava girmeyi başarmış. Belgenin aslını da sınav sonuna doğru yetiştirebilmişler.

Hikayenin sonu. Ya da bazı filmlerin sonunda gördüğümüz "şimdi neredeler, ne yapıyorlar" kısmı:

Ahmet. Sınava geç girmesine ve yaşadığı onca heyecana rağmen ilk tercihlerinden birini kazandı. Ankara'daki okulunu da bitirdi. Şimdi yurt dışında mesleğini icra ediyor.

Banka Dekontu. Bir kaç hafta sonra, yatağın altına attığım bir gömleğin ön cebinden çıktı. Cumartesi günü Ahmet'i uğurlarken giydiğim gömleği, cebindeki dekontla beraber üzerimden çıkarttığım için, dekontu nereye kaldırdığımı hatırlayamamamın sebebi de anlaşılmış oldu. Yaşadığım heyecanlı sınav gününün hatırası olarak belgenin bir parçasını kendime sakladım. Diğer parçayı da -yine hatıra olsun diye !- Ahmet'e postaladım.

Ben de ... buradayım işte.

Child In Time

2006-06-08T11:38:00.000+03:00

Sweet child in time
You'll see the line
The line that's drawn between the good and the bad
See the blind man
Shooting at the world
Bullets flying taking toll
If you've been bad, Lord I bet you have
And you've been hit by flying lead
You'd better close your eyes and bow your head
And wait for the ricochet

Child in time - Deep Purple (1970 - In Rock)
Fotoğraf: AFP Photo/ Ahmad AL-Rubaye
Çocuk: Mohammed Naeem, Irak. Annesini bombardımanda kaybetmiş ve yaralı.

Bir Berber

2006-05-17T12:11:00.000+03:00

Güzel günlerdi... Evimizin hemen yanındaki kapıdan içeri süzülür, bir görev yapıyor sevinci ve gururuyla dakikalar geçirirdim. Görevim de; eski tip perçinlerle vernikli ahşaba tutturulmuş kırmızı, sert ve kalın meşinli bir sandalyeden bacaklarımı sarkıtmak. Kısa pantolon giydiğim için dizlerimin sandalyenin meşininde çıkarttığı gıcırdamayla oyunlar oynadığım zamanlardı. Kaldırımda gelip gidenleri izlemek, arabaları saymak... Sağdan gelenler mi fazla olacak yoksa soldan gelenler mi? Ya da Murat'lar mı, Reno'lar mı daha fazla geçecek bugün?

Ahmet Amca'nın pek müşterisi olmazdı. Ya da belki benim çıraklık yaptığım saatlerde pek müşterisi olmuyordu. Annemin ev işlerinin telaşına düşüp beni başından savmaya çalıştığını hatırlıyorum. Beş yaşındayım... Doğum günümde parmaklarımı açarak ellerimle "beş parmak" işareti yaptığım günü çok iyi hatırlıyorum. "Beş yaşındayım". Şaşkınlık verici bir şekilde büyümeye başladığımın farkına ilk defa o gün varmıştım. Evimizin önünde işlek bir cadde vardı ve kaldırım dışında bir alana adım atmak en büyük tabulardan biriydi. O kadar çok tenbih işitmiştim ki... Oysa ben abilerimin okuduğu okula kadar olan yolu ezbere biliyordum ve ilk fırsatta da bu bilgimi ispatlayacaktım... Annemin hala anlattığı gibi şehrin işlek caddelerini tek başına geçerek... Her köşebaşında çeşmeler vardı ve kana kana su içerdik. Kabuk kabuk yaralar içindeki dizler bana aitti...

Komşumuz ve yaşıtım Gaye İstanbul'a taşındı ve Gaye'yi görebileceğim umuduyla gazetelerdeki İstanbul fotoğraflarında onu aradığımı hatırlıyorum. "Bu fotoğrafta kesin vardır O!" Gaye'lerin kapısın hemen yanında Ahmet Amca'nın berber dükkanı vardı ve bugün artık kalmayan bir geleneğin kusursuz bir örneğiydi. Bu gelenek, eski berber dükkanlarının hemen hepsinin, şaşkınlık verici bir şekilde birbirine benzemesini sağlıyordu. Transistörün icat edilmediği bir zamandan kalan lambalı eski bir radyo ve devamlı duyabileceğiniz bir Türk Sanat Müziği. Büyükçe bir ayna ve kenarlarına yerleştirilmiş askerdeki evlat, saçlarında kocaman kurdelaları olan küçük kız çocukları, uçları sararmış bulanık anne ve baba fotoğrafları... Bir berberin hayatına ait küçük bir belgesel dekoru... Ahmet Amca'nın aynasına iliştirdiği fotoğrafların hikayesini çok merak ettiğimi atırlıyorum... O fotoğraflardan bazılarını bugün bile hatırlıyorum... Tütün kolonyasının keskin kokusunu, kırmızı traş sabunu ambalajının üzerindeki yüzü köpüklü, gülümseyen adam resmini -bu adam bazı berberlerde hala gülümsüyor-, kulağımın dibinde, kesmediği zamanlarda bile devam eden makasının ritimli şakırtılarını, yakama sardığı beyaz önlüğün kokusunu, saçlarımın beyaz önlüğe birer birer düşüşünü ve aynadan kendimi görebilmem için üstüne oturduğum ilave minderleri... Aynanın önündeki boyası dökülmüş ahşap komodinin üstündeki günlük gazeteleri... Ahmet Amca'yı saçlarımı keserken hiç sıkılmadan izlediğimi hatırlıyorum... Bugünün ölçüleriyle çok uzun sürerdi saç kestirmek. Ama Ahmet Amca yaptığı işe, belli ki bir sanatçı hassasiyetiyle yaklaşıyordu. Makasını tek saç teli için bile kullandığını görmek pek muhtemeldi. Bu yüzden müşterisi gittikçe azalıyordu Ahmet Amca'nın. Zamanla da çok az kaldı...

Berber dükkanları aslında sıradan yerler değildir. Kendinizle başbaşa kaldığınız nadir yerlerdendir. Bir şey yapmadan öylece durursunuz ve tam karşınızda, hayatınızdaki en büyük gerçeklerden biri durur. Aynadaki görüntünüz, gözünüzün içine bakmaktadır. Radyoda çalan Zeki Müren ya da Taner Şener, puslu düşüncelerinize eşlik eder. Ahmet Amca'yı tanıyanlardan O'nun hayat hikayesini dinlediğimde O'nu ne kadar çok merak ediyor olduğumu farkettim. Ben beş yaşındayken bile ihtiyar bir adamdı. Elleri buruş buruş, gözleri çukurlarına kaçmıştı. Dürüsttü, çalışkandı, titiz bir adamdı. Dükkanı pırıl pırıldı. Gerçek bir kalfası var mıydı hatırlamıyorum, onun yerine bir oyun çocuğu olarak ben vardım. Annem "haydi yemeğe" diye seslenince ayaklarımı sarkıttığım sandalyeden atlar ve eve koşardım. "Allahaısmarladık Ahmet Amca" der miydim bilmiyorum... Bayramlarda elini öptüğüm Ahmet Amca'nın elini bugün de öpmek isterdim ama "Allahaısmarladık Ahmet Amca" diyemeden bu kez O, uzun zaman önce ayrıldı... Aydın, Cumhuriyet Caddesi'ndeki dükkanının yerine elektrik malzemeleri satan plastik görünümlü ve kokulu bir "işyeri" açıldı.
(Fotoğraf: Füsun Aydınlık)

Neredesiniz?

2006-05-08T10:51:00.000+03:00

Clark Kent, Peter Parker, Bruce Wayne, Prof.Charles Xavier ayrıca 007, Ethan Hunt, Jason Bourne, Nicolai Hel, Jack Ryan ve diğerleri... Nerelerdesiniz? Dünyanın size ihtiyacı var. Rollo Tomasi, Lex Luthor, Prof.Zekeriya Beyaz ve Keiser Söze'ler sizi alt ettiler galiba?

Dallas Connection

2006-04-08T20:25:00.000+03:00

Yaklaşık on yıl önce, çalıştığım televizyon kanalında kürtaj karşıtı kısa metraj bir film çekmiştim. Çok kısıtlı imkanlarla neredeyse sıfır bütçeyle üretilmiş bir işti. Oyunculara verecek paranın olmadığı ve çekim yapılacak yerler kanala yakın olsun diye gayret gösterdiğimiz zamanlardı. Bir dergide "yaşanmış bir olay" serlevhasıyla yayınlanmış bir yazıdan yola çıkarak kürtajla ilgili bir senaryo yazdık. Film kürtajı eleştiriyordu. Seyirci her ne kadar sizin "yapabildiklerinizi" ekranda izliyorsa da, siz kameranın arkasında çalışıyorsanız, çektiğiniz bir filmi izlerken hep "yapamadıklarınızı" görürsünüz. Ben bu filmimden hep rahatsızlık duydum bu yüzden. Kanal da rahatsızlık duymuş olacak ki aynı filmi daha sonraları başka bir ekibe, benim yazdığım senaryoya büyük oranda sadık kalarak, daha iyi bütçelerle çektirdi.

Resimdeki küçükhanımın ailesiyle ABD'nin Dallas şehrinde tanıştık. Yetmişli yılları yaşayanlar, Dallas deyince sadece bir tek şey hatırlar: Aynı isimli dizi... Ceyar'ı kim vurdu?... Hazar Denizi ve Karadenizin çevresindeki coğrafyalarda 1930'ların sonlarında ve 40'lı yılların başlarında, Stalin'in korkunç politikaları sonucu büyük göçler, büyük trajediler yaşandı. Stalin etnik çeşitlilikten rahatsız oluyordu çünkü Hitler'in bu etnik çeşitliliği Sovyetler aleyhine kullanacağını düşünüyordu. Nitekim bir gecelik silahlı baskınlarla Sovyetlerin bu bölgesindeki etnik gruplar ülkenin dört bir yanına hatta bazıları da ülke dışına sürgün edildi. Resimdeki küçükhanımın dede ve ninesi de sürgün edilen insanlar içindeydi. Türkmenistan'da yaşadıkları evlerinden kovularak Afganistan'da yaşamaya mecbur edildiler. Afganistan'a yerleşen ailelerin çocukları oldu, kendilerine yeni meslekler edindiler ve zamanla Afgan vatandaşı oluverdiler. Ama akılları ve kalpleri kendi ülkelerindeydi. Memleket hasreti çekmedikleri bir gün bile yoktu. Türkmenistan'a dönecekleri günleri bekliyorlardı. Yıllar sonra Afgan - Sovyet savaşı patlak verdi. Afgan ordusu için savaşa gittiler. Belki savaştıkları orduda akrabaları vardı bilinmez... Sonrasında da Sovyetler dağıldı. Afgan Türkmenleri ülkelerine dönmek için fırsat kolluyorlardı ve ilk fırsatta da dönmek istediler. Küçükhanımın babası Afganistan'da doktora yaptigi halde Türkmenistan'a döndüğünde karşılaştığı şartlar yüzünden taksi şoförlüğü yaptı uzun süre. Bir yandan da geçerliliği olan ikinci bir diploma alabilmek için üniversiteye gidiyordu. Sonrasında her şeyin yoluna girmesi beklenirken işler yine karışmaya başladı. Türkmenistan hükümeti Afganistan'da yaşamış bu Türkmenleri istemedi. Sebebi bizce bilinmiyor. Afganistan'a geri gönderildiler. Hayatları birkaç kuşaktır göçebe olarak sürüyordu.

Resimdeki küçükhanımın ailesi, dördüncü çocuklarını karanlık bir gelecekte ve göçebe olarak büyütme riskini almak istememiş olacaklar ki kürtaja karar vermişler. Tam o günlerde ise Türkiye'den yayın yapmakta olan bir uydu televizyonunda yayınlanan kürtaj karşıtı bir filmi izlemişler. Ve çocuğu dünyaya getirmeye karar verilmiş. Daha sonra ilginç bir şey olmuş ve Amerikan Hükümeti Afganistan'da yaşayan bu insanlara ABD'de oturma izni vermiş. Apar topar ABD'ye göç eden bu insanlar şimdi ABD'nin değişik bölgelerindeki hayata alışmaya çalışıyorlar. Çevrelerinde Stalin'in politikalarının kurbanı ve aynı haktan yararlanan Ahıska Türkleri de var. Türkiye'den ABD'ye değişik sebeplerle gelmiş Türklerle birlikte, yavaş yavaş bir topluluk oluşturuyorlar, aynı dili konuşuyorlar... Ama çoğunun aklında hala bir gün doğup büyüdükleri topraklara geri dönmek var... Ufaklığın babası kendi ifadesiyle "onu ulu bir günahtan kurtardığım için" bana teşekkür etti. Bilemiyorum, büyük bir olasılıkla daha zengin bütçeyle çekilmiş ikinci versiyonu izlemiş olmalılar, ama itiraz etmedim. Ben de onlara teşekkür ettim. "Mülkiyet", konu evladınız bile olsa tartışılabilecek bir konu çünkü...

Dünyanın büyük bölümünde yaşanan trajik olaylar, göçler, bölünen aileler, yitip giden hayatlar... Film yapsanız çoğu kişinin mutlu bir haftasonunu berbat ettiğiniz için "sıkıcı" bulacağı öyküleri yaşayanlar... Hayat nedir ki? Üzerinde biraz düşünmek lazım...

Tereddüt / Hesitation

2006-03-20T12:14:00.000+02:00

Daha önce bu sayfalarda, beğendiğimiz bazı yabancı şarkı sözleri için yaptığımız Türkçe tercüme denemelerini yayınlamıştık. İncesaz grubunun, geçtiğimiz hafta boyunca kulağımdan eksik etmediğim ve dilimden düşürmediğim son albümü Mazi Kalbimde’yi dinlerken içimden bunun tersini yapmak geldi. Ne kadar başarılı oldu bilmiyorum ama albümden seçtiğim Tereddüt adlı şarkının Türkçe sözleri ve ardından İngilizce tercümesi aşağıda. Cengiz Onural’ın bestelediği bu şarkıyı Dilek Türkan’ın duru sesinden dinlemenizi ayrıca tavsiye ederim.

Tereddüt
Dilhayat Kalfa’ya ithaf edilmiştir

İşte göründü yine
Ürkek ve dalgın âşık
Kendi yangınından kaçak
Mendilini yakıyor bak
Tereddütle seviyor

Gözleri yaz gecesi
Saçlarında yıldızlar
Yorgun ve mahçup sesiyle
Diyecek çok sözü varken
Tereddütle susuyor

Hayallerinde vardı
Böylesi bir sevdaydı
Öyleyse şimdi gönlü niye böyle karışıyor

Bir adım ötesi dönüşü olmayan yolun başında
Ya özgür, ya da tutsak ve sarhoş bir sevdanın peşinde
Zaman duruyor işte o an

Bir adım ötesi dönüşü olmayan yolun başında
Ya da korkularına mağlup kırk küsur yaşında
Hayat dokunuyor yüzüne
Gecikmiş bir keder gölgesiyle

Şiir: Bora Ebeoğlu, Cengiz Onural

Hesitation
Dedicated to Dilhayat Kalfa

There she appeared again
Timid and pensive lover
Running away from her own fire
Look she is burning her handkerchief
She loves with hesitation

Her eyes are summer nights
And stars on her hair
While she had a lot to say
With her tired and shy voice
She is mute with hesitation

It was in her dreams
Such a great love
Then why is her heart so confused now

A step forward at the beginning of the road of no return
Either free or captive and drunken in pursuit of love
At that moment time stops

A step forward at the beginning of the road of no return
Or defeated by her fears at the age of forty and above
Life touches her face
With the shadow of a late distress

Lyrics by Bora Ebeoğlu, Cengiz Onural

Yalnızlık

2006-02-03T11:42:00.000+02:00

"Yalnızım. Dışarıyla çok az şey paylaşıyorum. Kendimle kurduğum kocaman bir dünya var. Benim hiç bir dünyasal varlıkla ilişkim yok. Bu adamın ne meydan kaygısı ne şöhret kaygısı vardır. Gider çölde yaşar, gider İspanyalarda çalar. Bir insanın bir mucizeyle dünyaya gelip hesap kitaplarla hayatını sonlandırması çok acı. Ben bu serüvene katılmayacağım, bu grupta halay çekmeyeceğim. Maddi anlamda fakir olayım ama ruhum zengin olsun. Hep yalnız olayım ama söyleyeceğim sözleri ruhum titremeden söyleyeyim."

(Ulusoy Travel dergisinin Ocak 2006 sayısındaki Mısırlı Ahmet röportajının son cümleleri.)

Spielberg, Lee, Clooney, Haggis, Miller

2006-02-02T11:18:00.000+02:00

Oscar adayları önceki gün açıklandı. Steven Spielberg'in 'Münih'i, Ang Lee'nin 'Brokeback Dağı', George Clooney'in 'İyi Geceler, İyi Şanslar'ı, Paul Haggis'in 'Crash'i ve Bennett Miller'ın 'Capote'si, bu yılın en iyi film Oscar'ına aday gösterilen yapımlar oldu. Bu beş isim en iyi yönetmen Oscar'ı için de birbiriyle yarışacak. Ama bu beş filmin ve yönetmenin tek ortak noktası, Oscar'da aynı dallarda birbirleriyle yarışacak olmaları değil. Onlar ayrıca ırkçılık, terör, eşcinsellik, hükümet politikaları ve gazetecilikte etik anlayışı gibi 'ağır' konularıyla bu yılın en kışkırtıcı filmlerini yaptılar. Newsweek dergisi bu beş yönetmeni Oscar adayları açıklanmadan önce (tesadüfün böylesi!) yuvarlak masa etrafında bir araya getirmiş ve onlarla filmleri, tutkuları, korkuları ve politika üzerine konuşmuş.

Bu yılki filmleriniz ırkçılık, terör, eşcinsel aşk, hükümetin gözdağı vermesi ve gazetecilik etiğiyle uğraşıyor. Sanki 70'lere dönmüş gibiyiz. George Clooney: Bize kızan insanlar topluma liderlik ettiğimizi, onu dürttüğümüzü söylemekten hoşlanıyor ama genelde biz onu yansıtıyoruz. Filmlerdeki meselelere bakarsanız göreceksiniz ki bunlar zaten iki yıldır hakkında konuştuğumuz meseleler. Ang Lee: Bu projelerin hepsinin mücadeleleri oldu. 'Brokeback Dağı'nı çekmek sekiz yılı aldı. Steven Spielberg: 'Münih'i çekmek de altı. Lee: Çekmeyi planlamış ama çekmemişiz gibi görünüyor. Clooney: Stüdyolar bize, 'Hadi çekin bunu' demiyor zaten. Hatta stüdyolar sizin bu tarz filmler çekmenizi istemiyor. Spielberg: Söz konusu filmlerin benimki hariç hiçbiri geleneksel stüdyo sisteminin bir parçası değil. Hepsi bağımsız. Clooney: Ama hâlâ filmleri dağıtacak stüdyoya ihtiyaç duyuyorsun. Yani stüdyolara saldırmıyorum. Bu yıl bazı şanslar yakaladıklarını düşünüyorum. Küçük bütçeli bir filmi bile dağıtmak çok pahalıya mal oluyor. Bennett, senin filmin ne kadara maloldu? Bennett Miller: 7 milyon dolar. Clooney: Dağıtımı muhtemelen 20 milyon doları bulmuştur. Miller: Yok, o kadar değil. 10 milyon dolar olması lazım. Clooney: Ama şimdi reklamlarla (Oscar kampanyası), artacağını düşünüyorum. Paul Haggis: O reklamların ne kadar etkisi var merak ediyorum. Stüdyolar reklamınız yoksa insanların sizin artık yarışta olmadığınızı düşünmesinden korkuyor. Spielberg: İzleyici çok akıllı. Clooney: İzleyicinin bazen filmin nasıl bir şey olduğunu açıklayan eleştirilere ihtiyacı var. Lee: Ön gösterim sadece arkadaşlara ve aileye yapılamaz mı? Haggis: Hayır, çünkü sana yalan söylerler. Clooney: Söylerler. Ben söylerdim. (Miller'a dönüp) Yalan söyledim, adamım. Filmleriniz ayrıca güçlü tepkileri kışkırtmaya, harekete geçirmeye niyetli. Haggis: Bir yönetmene yapabileceğiniz en kötü şey filminden çıktıktan sonra gidip 'Hoş filmdi' demek. Ama eğer insanların filmden çıktıktan sonra yolda yürürken film üzerine tartışabilmesine neden oluyorsan... George, senin filminden çıkışımı hatırlıyorum... Miller: Ortasından! Clooney: Saçı hakkında yaptığım yoruma dönmek istiyor. Haggis: 'İyi Geceler, İyi Şanslar'ı izledikten sonra arkadaşlarınla kahve içip filmi tartışmak istiyorsun. Bu filmlerin hepsi önemli sorular soruyor. Spielberg: Sanırım yönetmenler Bush'un ikinci kez başkan seçilmesinden sonra daha çok inisiyatifi ele alır oldu. Herkes bağımsızlığını ilan etmeye, inandığı şeyleri ifade etmeye çalışıyor. Bizi gerçekten temsil eden biri yok. O zaman Bush sinema için iyi oldu diyebiliriz. Spielberg: Sadece Bush diyemem. Yeni muhafazakâr hareket. 'Münih'e yönelik politik tepkilerin bu kadar hararetli olacağını beklemiş miydin? Spielberg: Sağın bizi topa tutacağını biliyordum. Ama soldan gelen daha küçük ama daha az acılı olmayan tepkiler beni şaşırttı. Hepiniz filmlerinizin her sahnesini ayrı ayrı elle çiziyorsunuz değil mi? Ang: Ben yapmıyorum. Spielberg: 'Kaplan ve Ejderha'da da mı yapmadın? Lee: Hayır, yapmadım. Clooney: Vay be! Haggis: Tanrım! Yönetmenler böyle bir araya gelince storyboard gibi şeyler hakkında konuşur mu? Spielberg: Akira Kurosawa ile ilk buluşmamızda bir restorana gitmiştik. Oturduğumuzda saat akşamın sekiziydi. Restoranı ertesi sabah yedide terk ettik! İnanılmazdı. Orada oturmuş Akira'nın bana nasıl büyük bir sanatçı olunur, bunu anlatmasını bekliyordum. Ancak o bana, 'Yedi Samuray' filminde yağmurun öyle gözükebilmesi için kaç tane ark ışığı kullandığını anlatıyordu. Miller: Burada sabahın yedisine kadar oturacağız. (Gülüyor) Steven, 'Üçüncü Türden Yakınlaşmalar'daki kontrol odası sahnesini nasıl yaptın? Hava trafiğini denetleyiciyileri gerçek miydi? Spielberg: Hepsi. Eğer bu tarz teknik konuşmaları kıvırabilen oyuncular bilseydim onlarla çalışırdım. Ama o zamanlar 'Acil Servis' gibi, oyuncularının sizi günün birinde restoranda boğulurken hayatınızı kurtarabileceklerine ikna ettiği diziler yayımlanmıyordu. Bu yıl çektiğiniz filmler izleyiciyi ağlattı. Peki siz filmlerde kolayca ağlar mısınız? Clooney: 'Batman ve Robin'in galasında ağlamıştım. (Gülüyor) Bir hafta boyunca ağladım. Miller: İnsanlar iyi bir şey yaptığında ağlarım. Mesela 'Schindler'in Listesi'nin sonunda, kurtulanların ona yüzük verdiği sahnede. Bu tarz şeyler beni ağlatır. Lee: Benim için gittikçe zorlaşıyor. Çocukken filmlerde çok zor ağlardım. Şimdi bazen film çok iyiyse ağlıyorum. Haggis: 'Tiffany'de Kahvaltı'da ağlamıştım. Clooney: Ben de 'Lassie Come Home'da ağlamıştım. Lee: Tüm zamanların en çok ağlatan filmi hangisi? Spielberg: 'Bambi'. Küçükken gecenin bir vakti uyanıp yataktan kalkar ve ailemin hâlâ hayatta olup olmadığına bakardım. Lee: 'Bisiklet Hırsızları.' Hâlâ da ağlarım. (Kültür Sanat) Clooney: En çok Lumet'den etkilendim Yönetmen olmanızda etkili olan belli bir film var mı? Miller: Sessiz filmler. Nicolas Roeg'un 'Walkabout'u, bana film çekebileceğimi düşündüren ilk filmdir. O zaman 15 yaşındaydım. Clooney: 'Fail-Safe'i televizyonda izlediğimi hatırlıyorum. Üç gece sonra da 'Dr. Strangelove'u... Beni acayip korkutmuş ve güldürmüştü. Tek bir filmin, yönetmenin ismini vermek zor. Beni etkileyen yönetmenler mesela...Lumet. Pakula. (Spielberg'e dönerek) Sen. Spielberg: Çocukken 8 mm. filmler çekiyordum. Ama 'Arabistanlı Lawrence'ı izleyince bunun artık benim için bir hobi olmaktan çıktığını anlamıştım. Haggis: Sinemayı sevmemi sağlayan o kadar çok film var ki... Ama beni gerçekten derinden etkileyen 'Z' ve 'State of Siege' gibi Costa Gavras filmleri olmuştur. Ang, seni hangi filmler etkiledi? Lee: Her zaman yönetmen olmak istedim. Ama ilk filmimi yapana kadar bunu bir sır olarak tuttum. Spielberg: Hiç itiraf etmedin mi? Lee: Hayır, çekiniyordum. Baban onaylamadığı için mi? Lee: Evet. Ayrıca geldiğim toplum yüzünden. Spielberg: Baban senin için ne dilerdi peki? Lee: Daha pratik bir şeyler. Yani film çekmek, benim için bastırılmış bir zevkti. Aklımda her zaman sahneler vardı, ama 'The Virgin Spring' benim için epifaniydi (vahiy). O filmden sonra uzun bir süre kıpırdayamıyorsunuz. Hayatı artık daha farklı göreceğinizi hissediyorsunuz. Ticari açıdan başarısız olursa, eleştirmenler beğenmezse filmle ilgili hisleriniz değişir mi? Lee: Hayır. Spielberg: Asla. Miller: 'Capote'yi bittikten sonra başkalarına göstermeden önce son bir kez izledim ve kendi kendime, "Ne olursa olsun bu tecrübeyle ilgili hissettiğim şey bu. Ne olursa olsun daha iyi ya da daha kötü olmayacak." dedim. Spielberg: Burada oturup sizi dinlemekten büyük zevk aldım çünkü üçünüze (Miller, Haggis ve Clooney) gıpta ediyorum. İlk başarımı kutlayışımı, o zaman hissettiklerimi hatırlıyorum. Herkes o kadar umutlu ki şimdi çünkü siz üretimi devam ettiriyorsunuz. Clooney: O, hayır. Bitti. (Gülüyor) Evet, süremiz doldu. Hepinize teşekkürler. Spielberg: Teşekkürler. Şimdi tüm o kayıt cihazlarını alacağım!
kaynak: Radikal

Popüler

2006-01-27T18:05:00.000+02:00

Gurur ve Özgürlük

2006-01-24T11:25:00.000+02:00

O guruludur, saygıyı hakeder. O'nu yaşadığı ormandan, düzlüklerden ya da ailesinin yanından uzaklaştırmak yapılacak en büyük kötülüktür. O'nu seversiniz ama sizin kurallarınızla değil, O'nu; O'nun istediği gibi uzaktan sevebilirsiniz sadece... O dokunulmazdır. Dokunmak öldürmektir, ya da ölmek. O bir sanat eseridir, O'nunla kıyaslayınca Michelangelo'nun Musa'sı ya da Da Vinci'nin Mona Lisa'sı değersiz kalır, çünkü O canlıdır. O asildir, bir tek bakışı bile yaptıklarıyla soysuzlaşanlardan kıymetlidir. Yağmurda da güzeldir, gün ışığında da... O güçlüdür, ama gücünü boş yere harcamaz. O'nun orada, Mançurya'da, Hindistan'da ya da Afrika düzlüklerinde var olduğunu bilmek bile mutluluk verir. Demir parmaklıkların ardı hiç yakışmaz ona, çünkü O her haliyle bellidir, her duruşu anlatır ki; özgürdür... O bir mesajdır, duruşu bir anlamdır, bakışı bir anlamdır. Çizgi çizgi tüyleri her zaman temizdir, O'na "vahşi" diyenleri utandıracak kadar hem de... O gören göze, anlayan akla çok şey söyler. Kürk manto ya da deri giysilerden çok daha değerli şeyler... O bu gezegenin en değerli elmaslarından biridir. Saygıyla ve sevgiyle anılır hep. Korkulur da... Ama bazı şeyler böyledir, vıcık vıcık olmaya eğilimli şeylerden olabildiğince farklıdır... O'nun hep böyle gururlu olmasını diliyoruz... Bizden uzakta da olsa, oralarda bir yerlerde... Olduğu gibi olmasını, öylece... Yaratıldığı gibi gururlu, özgür ve incinmemiş olmasını diliyoruz... Ürpertici, sevgi dolu, huşu veren bir şiir olarak kalmasını diliyoruz... Bazı "şeyler" ve "durumlar" böyledir... Dokunulmaz. Laubali olunmaz. Onlar olduğu gibi kalmalıdır. Bir tehdit haline gelse bile... İnsanoğlu'na "doğayı fethetme" arzusunu frenlemeyi hatırlatır çünkü... Zaten O fethedilemez. O'nun gururunu elinden alamazsınız. O'na kötülük yaparsanız aslında kendinize kötülük yapmış olursunuz. O'nun yegane gücü kasları değildir... O, doğa kitabının belki de namusudur... O Kaplan'dır...

Düşünmek... Ama Nasıl ?

2006-01-19T19:41:00.000+02:00

İnsan aklının işleyiş kuralları bilim adamlarının olduğu kadar sanatçıların filozofların da ilgisini çeker. İnsanın, doğada aklını en iyi kullanan yaratık olduğunu varsaydığımıza göre, "aklı kullanma" dediğimiz şeyi de iyice çözmek hiç şüphesiz işe yarayacaktır. Aklın işleyişi ile ilgili çok kabaca ve temel olarak bir kaç yol vardır. İnsan zihninin çizdiği yollardır bunlar.

1-Tümevarım
2-Tümdengelim
3-Retrodüksiyon
gibi "rasyonel" metotlar vardır. Bu metotlar çoğaltılabilir ya da tartışılabilir ancak konudan çok sapmamak için bu kadarla yetinelim. Öte yandan; çoğu zaman, özellikle ülkemizde çok farklı metotlara da rastlıyoruz. Yukarıdaki üç metottan farklı olarak, düşünce tembelliği ya da şablonlara ve sloganlara havale etme metodu malesef son derece yaygın. Bu durumun sıkıntılarını toplumsal ve bireysel olarak çekiyoruz, korkarım ki bir süre daha çekeceğiz.

Okumayan ve düşünmeyen bir toplumuz. Eğitim alan milyonlarca genç insanımız var ama bir virüs gibi yayılan şablonlarla yaşama ve sloganlarla düşünme hastalığı bu genç nüfus da dahil olmak üzere bütün toplumumuzu yiyip bitiriyor. Her zaman eleştirdiğimiz Medya da bu noktada yapıcı bir konum edinmektense her geçen gün yeni şablonlar üretiyor ve bu şablon/sloganların dışına çıkanları afaroz ediyor. Yokluğa mahkum ediyor ya da hain/alçak sınıfına sokuveriyor. Politika, pek çoğumuzun günlük hayatında önemli bir yer işgal ediyor.

Kimbilir kaç kez tanık olmuşumdur; örneğin şehirlerarası bir yolculukta uzun süre sohbet eden iki kişi,
a-)iktidar partisi ya da muhalafet partisi
b-)futbol
c-)sağ-sol
d-)laiklik
e-)din .... gibi konulara sıra geldiğinde, bilmeden söylenenlerden bazı şablon/slogan kelimeleri yakalama gayreti içine girip karşısındakini kafasındaki hazır şablonlardan birine yerleştirir ve rahatlar. Eğer anahtar kelimeler yakalanmışsa artık karşıdaki ne söylese önemsizdir. "Birşey"ci olmaktan kurtulamaz artık o kimse... Bu, "ya hep ya hiç", siyah ya da beyaz mantığı basit ikili mantıktır. Düşünen ve yorum yapabilen bir insanda olmaması gereken bir özellik... Örneğin: İktidardaki partinin istisnasız her yaptığının yanlış ya da her yaptığının doğru olduğunu düşünen insanların ne kadar çok olduğunu düşünün. Günlük hayatınızdaki tecrübelerinize sorun. İktidardaki parti hakkında konuşurken "Hükümetin şu işleri doğru şu işleri yanlış" şeklinde konuşabilen, kendince analizler yapabilen birilerine rastladınız mı? Rastladıysanız şablon/slogan insanlarına mı yoksa bu analizcilere mi daha sık rastladığınızı düşünün. Eh, burada hemen bir not düşmek zorundayım çünkü az yukarıda verdiğim örnek beni de birilerinin şablon/slogan kafalarında mahkum etmelerini sağlayabilir. İktidardaki parti derken bugünkü iktidardaki partiyi kastetmiyoruz, efendim. Herhangi bir zamandaki, herhangi bir iktidar partisi...

Şablonlar ve sloganlar hayatınıza bir kere girdi mi, artık onların işgali altında yaşıyorsunuz. Konu futbolsa bu anlaşılabilir belki... Çünkü orada işin aslı düşünmeden taraf tutmaktır. Ama hayatın başka alanlarından kafamızdaki şablonları ve duruma hazır sloganları çıkartıp atamazsak halimiz harap olacaktır. Medyada yer alan haber ve çok kısa aralıklarla ülkemizde çıkan sansasyonel olaylara dikkatle bakınız. Sizin yerinize şablonların üretildiğini ve sizlerden bu şablonları sadece tüketmeniz (yani olduğu gibi benimsemeniz) beklendiğini göreceksiniz. Bu durumda ne hukuk kalıyor, ne politika, ne eğitim, ne de ülkenin geleceği...

Şablonsuz ve slogansız düşünebilmek bir kafa disiplini gerektiriyor. gerçek eğitim bu olsa gerek. Sorunları ancak bu şekilde eğitilmiş kafalar çözebilir. Slogan düzeyinde düşünmeye ne kadar alışmış olduğumuzu, sayısal verilerle kanıtlayacak bir şey gözüme çarptı bugünlerde... (IMDB) Internet Movie Database'i pek çok kişi bilir. Dünyanın en geniş film veritabanı olduğunu iddia eden bir web sitesidir IMDB. IMDB'de kayıtlı kullanıcılar filmleri oylarlar. Kişiler izledikleri filmlere 10 üzerinden notlar verirler. Aşağıda Hababam Sınıfı başlığında bu veritabanına girmiş filmlere verilen, 19-01-2006 itibarıyla kullanıcı oyları ile ilgili bir döküm göreceksiniz:
Hababam sinifi (1975) toplam oy: 2688
Oy Sayısı - Oran - Puan
2215 .......82.4% ....10
165 .........6.1%...... 9
61 ..........2.3% ......8
46 ..........1.7% ......7
11 ..........0.4% ......6
13 ..........0.5% ......5
8 ...........0.3% ......4
14 ..........0.5% ......3
14 ..........0.5% ......2
141 .........5.2% ......1

Hababam sinifi sinifta kaldi (1975) toplam oy: 486
Oy Sayısı - Oran - Puan
376 .........77.4% ....10
55 ..........11.3% ......9
20 ..........4.1% .......8
17 ..........3.5% .......7
4 ............0.8% ......6
3 ............0.6%.......5
2 ............0.4% ......4
2 ............0.4% ......3
1 ............0.2% ......2
6 ............1.2% ......1

Hababam sinifi uyaniyor (1976) toplam oy: 355
Oy Sayısı - Oran - Puan
276 .........77.7% ....10
31 ..........8.7% .......9
19 ..........5.4% .......8
15 ..........4.2% .......7
4 ...........1.1% .......6
1 ...........0.3% .......5
1 ...........0.3% .......4
2 ...........0.6% .......3
1 ...........0.3% ......2
5 ...........1.4% ......1

Hababam sinifi tatilde (1977) toplam oy: 293
Oy Sayısı - Oran - Puan
213 .........72.7% .....10
33 ..........11.3% ......9
22 ...........7.5% ......8
16 ............5.5% .....7
2 ..............0.7% ....6
3 ..............1.0% ....5
1 ..............0.3% ....4
1 ..............0.3% ....3
1 ..............0.3%.....2
1 ..............0.3% ....1

Hababam sinifi dokuz doguruyor (1978) toplam oy: 182
Oy Sayısı - Oran - Puan
97 ...........53.3% ....10
28 ...........15.4% .....9
22 ...........12.1% .....8
13 .............7.1% ....7
5 ...............2.7% ...6
4 ...............2.2% ...5
5 ...............2.7% ...4
2 ...............1.1% ...3
2 ...............1.1% ...2
4 ...............2.2% ...1

Hababam sinifi askerde (2005) toplam oy: 188
Oy Sayısı - Oran - Puan
37 ..........19.7% ....10
15 ...........8.0% .....9
12 ...........6.4% .....8
9 ............4.8% .....7
9 ............4.8% .....6
13 ...........6.9% .....5
10 ...........5.3% .....4
10 ...........5.3% .....3
10 ...........5.3% .....2
63 ..........33.5% ....1

Hababam sinifi merhaba (2004) toplam oy 203
Oy Sayısı - Oran - Puan
41 ..........20.2% .....10
5 .............2.5% ......9
6 .............3.0% ......8
7 .............3.4% ......7
11 ............5.4% .....6
19 ............9.4% .....5
17 ............8.4% .....4
18 ............8.9% .....3
19 ............9.4% .....2
60 ...........29.6% .....1

Bir sinema filmini değerlendirirken bile ya hep ya hiç mantığının, hain/kahraman, siyah/beyaz şablonlarının bu şekilde karşımıza çıkıyor olması oldukça ilginç ve üzücü değil mi? Bir filmi izleyip, şu,şu, şu özelliklerini çok sevdim ama bu, bu, özellikleri iyi değildi deyip 6 ya da 7 vermek aynı filme 1 ya da 10 vermekten daha zordur. Bir kafa disiplini gerektirir. Düşünce tembeli olmamayı gerektirir. "IMDB'de not verelim ülkemizin filmleri en ustlerde olsun" şeklinde bir kampanya düzenlenmesi kulağımıza hiç de saçma gelmiyor değil mi? Düşünmeden, sürü halinde kahramanlar ya da hainler üretelim, haydi! Karşılaştırılması için en fanatikçe oylanabileceğini tahmin ettiğim bir yabancı filme ait verileri de buraya aktarmak istiyorum:

Terminator 2: Judgment Day (1991) toplam oy:90030 .
Oy Sayısı - Oran - Puan
22443 .......24.9% ....10
20270 .......22.5% .....9
22661 ........25.2% ....8
12809 ........14.2% ....7
5647 ...........6.3% ....6
2586 ...........2.9% ....5
1165 ...........1.3% ....4
743 ............0.8% ....3
539 ............0.6% ....2
1167 ...........1.3% ....1

7, 8, 9 notu veren oyların yüzdelerinin büyüklüğüne dikkatinizi çekmek isterim. Düşünmeden "10" çeken fanatikleri frenleyecek kadar büyük bir oran olduğunu görmek için bilim adamı olmaya gerek yok sanırım.

Neden bu haldeyiz, neden demokrasiyi yeterince özümseyemiyoruz gibi ülkemizin bugünü ile ilgili çok çok önemli sorunların sebepleri burada yatıyor olabilir mi acaba? Yazıyı bir sloganla bitirsek nasıl olur şimdi?
"Sloganlara hayır! Şablonlara ölüm! Kahrolsun ikili mantık!"
(Lütfen parodi/ironi olarak kabul ediniz)

Medya ve Halk

2006-01-10T19:14:00.000+02:00

Durulan yer, bakış açısını belirlediğine göre, medya nerede durmalı? Bir ülkenin medyası kendi halkını tanımalı mı? Bir ülkenin medyası kendi halkına düşman olabilir mi? Bir ülkenin medyası kendi halkıyla alay edebilir mi? Bir ülkenin medyası kendi halkını çirkin olarak görebilir mi?

Kendini anlatırken kutsal bir görev yaptığını sık sık vurgulayan medya bir takım yanlışları düzeltmek için yapıcı yöntemler izlemeli mi? Yoksa halka ithaf edilen yanlışlarla alay mı etmeli? Bir haberci, haber yapmaya giderken, objektif gözlemci olmayı başarabilir mi? Sabah saatlerinde yapılan editör toplantılarında, o gün yapılacak haber önceden tasarlanır mı? Haber üretenler, şablonsuz düşünebilirler mi yoksa dünya onlar için aslında çok mu basittir? Yani sadece: sahtekar politikacı, ahlaksız din adamı, sahtekar doktor, zavallı hasta yakını, cahil halk, zengin ve mutlu pop yıldızları, karizmatik mafya, kötü polis gibi şablon insanlar mı medya konusu olurlar? Yoksa medya çok boyutlu ve çok katmanlı sorun ve durumları siyah-beyaz şablonlar halinde paketleyip yine halk için kolay tüketilir hale mi getirir? Popüler medya sizi sadece birkaç dakika içinde bir kahraman ya da bir alçak ilan etme gücüne sahipken bu medya için bir hak mıdır? Hayat gerçekten bu kadar basit midir? Türkiye'nin sorunları gerçekten medyada yer bulduğu kadar basit midir?

Medya bir iş koludur. Medya mensupları bu meslek ile geçimlerini sağlarlar. Yadırganacak bir şey yok elbette. Ne var ki her tüccar ürününü satmak ister, her tüccar ürününü güzel göstermek ve kolay satılır hale getirmek ister. Bir muhabir yaptığı haberin manşet olmasını hayal eder. Ya da bir TV bombası yakalamak hayalini kurar. Gayet normal. Ancak bundan sonra bir kaç karanlık nokta oluşması da mümkün doğrusu...
1-Medya mensubu haber konusu olan gerçekliği değiştirebilir
2-Medya mensubu hedef kitlesini (okuyucu/seyirci) manüple etmek isteyebilir
3-Gerçekliğin haber değerini değiştirebilir, yani abartabilir ya da görmezden gelebilir
4-Gerçekliği basitleştirebilir ve bu basitleştirme gerçekliği bozabilir
5-Medya mensubu içinde bulunduğu grubun politikalarına uyum sağlamak zorunda kalabilir

Aslında "medya", doğası gereği karanlık nokta oluşumuna eğilimlidir ama zorunlu değildir. Yani medyanın kimi zaman kendi dışındakiler için yaptığı gibi, salt kötü bir medya tanımı yapmak da doğru olmaz. Kitlelerin hayatlarını etkileme gücüne sahip bir iş kolunun, sorumlulukları da olması kadar doğal bir sonuç olamaz. Ancak basın özgürlüğü kavramıyla ve bu sorumlulukların çoğu zaman çatıştığını ya da mesleki yönlendirilmeler(?!) sonucunda, sorumluluktan kaçmak için basın özgürlüğünün arkasına saklanılıyor olabilir mi?

Görüldüğü gibi sorun, bir şablona sığmayacak kadar çok katmanlı. Medyayı topyekün "kaka" yapmak, medyanın sıklıkla yaptığı yanlışı yinelemek olacaktır. Medya işindekilerin; içinde çocukların da olduğu insan kitleleri ile karşı karşıya olmalarının doğal sonucu olarak, öz denetim gibi ahlaki değerlere sahip olmaları, öte yandan da büyük bir kentin su şebekesinin insan sağlığı ile ilgili hayati önemi olduğu için sorumluların değişik yasal yaptırım ve denetimlerle sıkı sıkıya izlenmeleri gerektiği gibi, izlenmeleri gerekmektedir. Medya karşısında kamu davalarının açılabilme kolaylığının hukuk sistemine iyice yerleştirilmesi gerekmektedir.

Medya ve halk ilişkisinin halk tarafında ise "eğitim ve bilinç düzeyinin artması için neler yapılmalı" sorusunun daha fazla gündem olmasını dilemekten başka bir şey yapamıyoruz. Üzülerek söylemeliyiz ki medya, bir büyücü gibi kitleleri büyülemektedir. Bu yazıyı yazmak için bizi motive eden şey, bir akşam haberlerinde gördüğümüz üst üste gelen şablon haberlerdir. TV'de tek renkli bir olay ya da karakter gördüğünüzde bir seyirci olarak yapmanız gerek şey şüphe etmek olmalıdır. Mutlak iyilerin ya da mutlak kötülerin sadece masallarda olduğunu hatırlamalıyız. Bir haber metninde bir suç konu ediliyor ve suçlu adresi de açık ve net bir şekilde paketlenip sunuluyorsa, şüphe etmek için yeterli sebepler oluşmuş demektir. Biraz daha ileri gidip şunu söyleyebiliriz: Edindiğiniz bir bilginin tek kaynağı, kitle iletişim araçları ise: İnanmayın! Öğrenmek için kitaplar vardır. Gelecek nesiller, öğrenmek için TV'nin düğmesini kapatıp kağıt ve mürekkep kokusu dolu, harikalar dünyasına adım atmak gerektiğini unutmamalı...

Kitle iletişim araçlarının, insan doğasının ilkelleri olan, refleksleri, içgüdüleri, temel ihtiyaçları; kitle iletişim ürünlerine ambalaj yapmasını gayri ahlaki ilan etmek ve bundan korunmak için yöntemler geliştirmek gerekliliği apaçık ortadadır. Örneğin cinsellik, insan doğasının büyük ve önemli bir bölümüdür. Ne var ki kitle iletişim ürünlerinde, bu ürünlerin pazarlanmasını kolaylaştırmak için cinselliğin kullanılması, cinselliğe cicili bir ambalaj fonksiyonu atanması, gayri ahlaki değil midir? İnsan doğasının şiddete olan eğilimini bir medya satış fenomeni haline getirmenin olası sonuçları, iç karartıcı değil midir?

Ürününü satmak isteyen bir iş kolu, sonsuz özgür müdür?

Focus ve Bilim

2006-01-03T13:06:00.000+02:00

Focus dergisi Ocak sayısında yine çok önemli bilimsel bir çalışmaya parmak basmış. Bilime yaptıkları bu büyük katkıları bir şekilde onurlandırmak lazım. Bilimi geniş insan kitlelerine sevdirmek için aşağıdaki her başlığı ayrı kapak konuları yapmaları gerektiğini (hatta tekrar tekrar) düşünüyorlardır umarız. Haydi koşun gazete bayilerine, kaç para olursa olsun her birimiz birer Focus dergisi satın alalım, yakınımızdaki herkese de aldıralım ve bilimdeki son ilerlemelerin göz kamaştırıcı dünyasında; büyü ve mitolojinin, efsane ve batıl inançların karanlığına karşı bir mum yakalım! Bu önemli konudaki çalışma sayesinde, örnek aydın insanlar olmaları için çocuklarımızı da Focus'landıralım. Yaşasın bilim, yaşasın Focus. Satın almalı ve aldırmalı. (!)
***
Focus- Ocak 2006:
Masum bir zevk arayışı, bağımlılık yapan tehlikeli bir davranış modeline dönüşebilir mi? Peki gerçek bir seks bağımlısının özellikleri nelerdir? Cinsel bağımlılık nerede başlıyor, tehlike sınırı nasıl çiziliyor? Aylık popüler bilim, teknoloji ve kültür dergisi Focus, Ocak sayısında cinsel bağımlılıkla ilgili yapılan bilimsel araştırmalara ve sonuçlarına yer veriyor.

CİNSEL BAĞIMLILIK TESTİ
Ayrıntılı dosyada cinsel bağımlılığın çeşitleri, Türkiye’den uzman görüşleri, dünyada yapılan araştırmalar ve örnek vakaların yanı sıra uzmanların hazırladığı bir de cinsel bağımlılık testi var. Testteki sorulara verilen yanıtlar, bağımlılığa ne kadar yatkın olunup olunmadığını ortaya koyuyor. Ayrıntılar Focus’un Ocak sayısında...

BAĞIMLILIK ÇEŞİTLERİ
Mastürbasyon: Mastürbasyon tamamen normal olsa da, bağımlı aşırı oranda kendi kendini tatmin eder, hatta kendine fiziksel açıdan zarar verir. Çoğu bağımlılının mastürbasyon hakkında yanlış inanışları vardır. Kadınlık veya erkeklik konusundaki bir eksikliklerinin göstergesi olduğunu düşünürler ve terapi sırasında bu tarz inançların ortaya çıkarılması gerekir.
Fuhuş:Bir seks işçisi kolaylıkla seks bağımlısının ihtiyaçlarını giderebilir. Kimi erkekler kendilerini ağır finansal sorunlar içinde bulur ve alışkanlıkları yüzünden sürekli AIDS kapma riski taşırlar.
Röntgencilik/teşhircilik:Bazı kişiler, karşısındakini gizli gizli izlemekten, takip etmekten keyif alırlar. Bu yatak odasının gözlenmesi olabileceği gibi, bir kadının sokakta takip edilmesine kadar gidebilir. Bu tarz kişiler izledikleri anda mastürbasyon yapabilir ya da karşısındaki kişiye cinsel organını gösterebilir.
Pornografi:Poşetli yayınlar, striptiz şovlar, porno filmler ve internet görüntüleri kişinin hem zamanını hem de parasını alır.
Siberseks:İnternet, seks bağımlılığının en korkunç olanlarından. Kişinin rahatça muhabbet etmesi, tüm eylemlerinde sınırsız olması onu başlı başına zor bir duruma sürükler.

http://www.hurriyet.com.tr/yasam/3733282.asp

insanlık 2.0

2005-12-23T20:20:00.000+02:00

Bugünlerde İnternet 2.0'dan söz ediliyor, kısaca şu demek: Bugüne kadar (internetin 15 yıllık kısa tarihinde) internet, tek yönlü bilgi akışını temsil etmekteydi; üretici-kaynak ayrı, alıcı ayrı idi. Broşür benzeri web sitelerinden tutun sadece haber aktaran sitelere kadar bu kaynak-alıcı ayrımı keskin hatlarla ayrılıyordu. Ancak, şu an bu yazıyı okumakta olduğunuz gibi ortamlar artmaya başlayınca kaynak ile alıcı arasındaki sınırlar kesinliğini yitirmeye başladı. Bloglar (pek çoğu kişisel de olsa), aslında alıcı olması beklenen kitlenin, aynı zamanda kaynak olabileceğini göstermiyor mu? Ya da bir haber sitesine girdiğinizde okuduğunuz bir haber kadar, habere yazılan okuyucu yorumlarını aramıyor mu gözleriniz? Örneğin eskiden beğendiğiniz siteleri "bookmark"lar ya da favori sitelerim'e eklerdiniz. Aklınıza gelirse bir dahaki sefer kolaylıkla göz atabilmek için... Bookmarklarınızdan sizden başka kimseler haberdar olmazdı. Oysa bugün işler hızla değişiyor. del.icio.us gibi bloglines.com gibi bookmark paylaşmaktan çok daha fazlasını bulabileceğiniz uygulamalar, alışageldiğiniz internet kavramını yıkıyor ve yerine yeni yeni telaffuz edilmeye başlanan İnternet 2.0 kavramı yerleşiyor... P2P programları (şu meşhur Napster ile popüler olan programlar) büyük sermayeli şirketler ne kadar peşlerinden kovalarlarsa o kadar hızla kaçıyorlar ve kullanıcı sayıları her gün artıyor. Forumlar en çok ilgi gören web siteleri oluyor belki de. Mahkum.net'te biz de böyle bir şey yaptık. Çok da olumlu sonuçlar elde ettiğimizi çok sayıda taze ve güçlü zihinle tanışma fırsatı bulduğumuzu söylemeliyim. Bir sinema filminin yapım süreçlerini paylaşıma açmak da ne işe yarar demeyin, siteyi inceleyin, yazılanları okuyun, kendi gözlerinizle görün. Kendi adımıza bilgiyi paylaşmanın, bilgiyi çoğaltmak gibi bir sonucu olduğunu görmüş olduk... Flicker gibi acayip uygulamalar her geçen gün yaygınlaşıyor. İnternet 2.0 tek bir temel kavram üzerinde yoğunlaşıyor, o kavramın etrafında dönüyor. Paylaşmak... Sizi temin ederim (aslında umarım!), İnternet 2.0'ın sonucu olarak İnsanlık 2.0 doğacaktır! Bireyciliğin bencilliğe dönüştüğü korkunç bir dünyada, imdada yetişen İnternet 2.0 mı olacak?

"Paylaşmak" deyince: telif haklarının "gerçekte ne olduğu" konusunda, büyük sermayeli medya gruplarından farklı görüşler de, internette konuşuluyor örneğin... Il Postino'da Postacı'nın Pablo Neruda'ya ettiği sözü hatırlamayan var mıdır: "Şiir yazıldıktan sonra şairin malı değildir". Ama gelip de görün ki bugünün sanatçıları (aslında sanatçılardan çok, yazar kasanın başında oturanlar) aynı düşüncede değiller. Onlara göre bir şarkı ya da bir film ya da bir kitap (sanatçının çok umurunda olmasa bile) satın alınması gereken bir ürün. Paraya dönüşmeyen hiç bir şey, "bir şey" değildir onlara göre. Aman tanrım! Korsanlara destek olmak amacıyla yazılmış satırlar değil bunlar! Çünkü "korsan" adı verilen arkadaşlar da, aynı sanat eserini paraya dönüştürme heveslisi başka bir grup insan aslında, değil mi? Dev plak şirketleri, dağıtımcılar ve kitap yayımcılarından bu noktada pek farkları yok. Sermaye sahibi gruplar, Postacı'ya göre kimseye ait olmayan bir şeyin "sahibi" olma konusunda hukuki bir takım işlemleri, sanatçıları da yanlarına alarak, gerçekleştirmektedirler. Korsanlar ise bu hukuki süreçleri hiçe sayarak kimilerine göre "emek hırsızlığı" kimilerine göre ise düpedüz hırsızlık yapmaktadırlar. Ama bir soru: Bir sanatçının, eserinin satılmasını, izlenmesi/dinlenmesi'nden çok istemesi normal midir?

Belki de bütün bu olan bitenin sebebi, garip bir dünyada yaşıyor oluşumuz ve bunun pek de farkında olmayışımızdır, ne dersiniz? Her zaman garibime gitmiştir: sporculuğun bir meslek olması ve bazı insanların hayatlarını bu şekilde kazanıyor olması... Oysa spor temelde, bireylerin daha sağlıklı olmaları için yapılmalı değil mi? Ama geride kalan zamanlar içinde olaylar öyle gelişmiş ki, spor; ülkelerarası ideolojik rekabet anlamına gelmiş, "seyirci" diye bir kavram ortaya çıkmış ve birileri de bu seyirlik olayın paraya dönüşebileceğini farketmiş ve hop! Bir endüstri oluşmuş... Artık spor profesyonelleri var. Düşünün, haftanın yedi günü idman yaparlar, maç zamanı seyircilerin önüne çıkıp meslek icra ederler. Sporun temelinde olması gereken ruh, o an, ya vardır ya da yoktur, bilinmez... Önemli olan bir endüstrinin var olmasıdır. Böyle olmamalı tezini (şimdilik) ortaya atmıyoruz, dikkat ediniz. Bir saptama yapmaya çalışıyoruz. Çünkü varmak istediğimiz bir yer var.

Belki sanat ve fikir eserleri üretimi için de benzeri şeyler söylenebilir, üzerinde biraz kafa yormalı önce... Birey merkezli paradigmanın dünyamızı getirdiği durumu tasvir etmeliyiz. Öncelikle birey merkezli paradigmanın ürettiği kimi kolay tüketilir ürünlerdeki alt metinleri okuyalım mı? (Bu alt metinleri ve benzerlerini herhangi bir hollywood filminde ya da reklamlarda görebilir, örnekleri kendiniz çoğaltabilirsiniz): "Be yourself" (kendin ol), "i want my life back, OK?" (hayatımı geri istiyorum, tamam mı?), "express yourself" (kendini ifade et), "Superman"!, Jesus (hem tanrı, hem insan, en büyük(!) sembolik birey)... Birey, birey, birey ve yine birey. Bu bir paradigma. Ve bugünün dünyasında etken paradigma. Egemen paradigma. Kitle iletişim araçları hep birey merkezli paradigma bombardımanı yapmaktadır. ABD'ye gidip gelenler anlatırken egosantrik (benmerkezli) yaşam tarzının ayrıntılarını duymuşsunuzdur. Örneğin filmlerde bolca görürsünüz; ABD vatandaşlarının bir "winner" ve "loser" olma takıntıları vardır. Bir "loser", yaşamaya layık olmayan sefil bir yaratık oluverir. Çünkü ABBA, bireyci paradigmanın en koyu alt metnini açık ve net buyurmuştur: "The winner takes it all". ("Kazanan" her şeyi alır).

Birey merkezli paradigmanın ürettiği bitmek tükenmek bilmeyen hırsın, tarih boyunca şiddete ve kana dönüştüğü çok olmuştur. Gözlerini altın hırsı bürüyen Pizzaro, istediği altını getirttiği halde Atahuallpa'yı öldürür. Toplamda ise yüzelli milyon insan kılıçtan geçirilir. Belki de insanlık tarihinin en büyük kıyımıdır... Mozambikte Portekizli, Seychelles'de Fransız, Vietnam ve Irak'ta ABD'li neyin peşindedir?

"Winner" olabilmek için "takes it all": İnsanlık 1.0

Bir versiyon ileriye sıçrayabilmek için Linux'u anlamaya çalışmak yerinde olacaktır. del.icio.us'u yada Emule'u. Bireyci paradigmanın gelişmekte olduğu ama henüz kırılgan olduğu noktada Linux var. Bireyci paradigmanın bireylerinden duyuyoruz bu kez "Paylaşım". Bireyci paradigma, bir yandan toplumcu paradigma'yı özgürleştirmeye ve kitle imha silahlarından arındırmaya çalışadursun, içeriden toplumculuğa doğru bir yönelim de yaşamaktadır. ABD'li bir yönetmenin ABD'nin en popüler kavramlarından "winner-loser" mantığına indirdiği bir çeşit darbe olan filmi, aslında sinemasal anlamda pek de matah bir film olmamasına rağmen neden bu kadar popüler oluyor? Ve neden en iyi film oscarı dahil ödüller alıyor, filmin içine serpiştirilmiş anahtar kelimeler neden hep "gerçekte kazanmak nedir, kaybetmek nedir" deyip duruyor. Bir başka çok sevilen filmde "show me te money", "less client, less money"e dönüşüyor.Neden? İnsanlık 2.0'ın kendisini hissettirmeye başladığını düşünüyoruz... Bombardıman altındayız, ufuktaki yükselen paradigmayı bugünün bombardımanı yüzünden gözden kaçırmamalıyız. Bilgisayar ve internet kurtları bu konuda çok daha şanslılar. Çünkü internette paylaşmayı öğrenmek mümkün. Hatta çok kolay. Darısı İnsanlık 1.0'ın başına. Çünkü zayıflamaya milyarlarca amerikan doları harcamak bir yanda Afrika ve Asya'nın pek çok yerinde bir deri bir kemik olmak diğer yanda.

2005-12-06T23:13:00.000+02:00

BÖLÜM III

L.V.Trier’in MEDEA’sı

Filmin Künyesi:
Yönetmen: Lars von Trier
Senaryo: Euripides, Carl Theodor Dreyer
Müzik: Joachim Holbek
Oyuncular:
Medea: Kirsten Olesen
Jason: Udo Kier
Kreon: Henning Jensen
Aigeus: Baard Owe
Glauce: Ludmilla Glinska

Danimarka yapımı, 75 dk (1988)

Trier’in filminde, olaylar Kral Kreon’un Corinth’in yönetimini Medea’ya bırakma kararıyla örgülenir. Bu aşamadan sonra Trier’in çoğunlukla Dogma kanunları ve geleneksel sinemanın karışımından oluşan usta işi tekniği ile (Europa’daki müthiş teknik ile Dogma filmlerindeki ışık ve oyunculuk) uyuşan kamera ve doğal ışık çekimlerinde kuzey Avrupalı tiplerden oluşan Kreon, Medea, Jason ve Glauce ile tanıştırılırız. Medea orta yaşı geçmiş, yaşlanmaya yüz tutmuş bir kadındır. Jason ise orta yaşın olgunluğunda bir erkek; Kreon, ürkek ve duygusal bir insandır. Glauce ise genç, diri ve istekli bir genç kız. Jason ve Glauce’nin evliliklerinin ilk gecesinde, bu gece için hazırlanan çadırların içerisindeki ışık ve gölge oyunları arasında (Trier’in kendine has tarzı) Jason’un Medea’ya ihanetini, Glauce’nin Jason ile Medea arasındaki ilişkiyi sorguladığını, Jason’dan “aşk ve sevgi” istediğini kısa birkaç dakika içerisinde görür, giderek öykünün içerisine çekildiğimizi hissederiz. Medea, yardımcılarından birisi tarafından kışkırtılır, Kreon tarafından sürgüne gönderilecektir, buna bir çare düşünmesi, gerekirse gücünü kullanması söylenir. Burada yine aynı dramatik durumu hatırlatır Medea: gidecek yeri yurdu kalmamıştır. Sonra onu sislerin içerisinde bir bataklıkta özel bitkiler toplarken görürüz. Kreon onun yanına gelmiş ve sürgüne gönderileceğini söylemiştir. Medea ondan sadece bir gün daha kalmak için süre ister. Bu aşamada öyküyü bilen bilmeyen seyirci müthiş bir gerilimin içerisine çekilir. Bu gerilim Medea’nın “hiçbir şey aşk acısından daha güçlü değildir” demesiyle tırmanır. Artık geri dönülmez yola girilmek üzeredir. Kreon gergindir çünkü kızı için korkmaktadır, Jason gergindir çünkü Medea’nın geçmişte neler yaptığını bilmektedir, Medea gergindir çünkü acı bir intikamın peşindedir. Bu arada Medea erkek çocuklarıyla gösterilir, düşerek ayağını inciten güzel çocuğu anne Medea şefkat ve sevgiyle kucaklar. Jason ve Medea, çocukların ne olacağını konuşmak üzere buluşurlar, Jason, çocuklar konusunda bir garanti veremez. Medea, hazırladığı armağanı çocukların Glauce’ye vermesini ister.
Çocuklar ve Jason armağanı (bir giysi değil taçtır) Glauce’ye vermek üzere giderler. Burada Trier, güzel bir numara yapar, Glauce’nin sonunu taçtaki zehirden kazayla etkilenen bir atın çıldırarak ölmesi ile betimler. Jason, Medea’yı ararken arka plandaki karanlık dehlizlerde Kreon’un üzüntüsünden delirerek ölmesi gösterilir. Medea, çocuklarıyla birlikte epeyce yol aldıktan sonra bir bozkırda durur ve çocuklarının geleceği olmadığına karar vererek onları acı içerisinde asar. Peşlerinden gelen Jason çocuklarının ölüsüyle karşılaşır ve ormanın içerisinde kendini kaybetmiş bir halde döner durur. Bu arada Medea, Aegeus’a sığınmış, geminin med-cezirden faydalanarak kalkmasını bekler haldeyken görülür, yüzündeki tuhaf duygusuzlukla.
Lars von Trier’in Medea’sında öykünün kendisinin ve karakterlerin ruhsal durumlarının, dramatik yapının, anlatıdaki gerginliğin ve karakterler arasındaki ilişkinin tarihsel gerçeklerden, ritüellerden, toplumsal yapıdan daha ön planda yer aldığı dikkat çeker. Bu klasik dramanın; güçlü bir teknik ve Dogma karışımı yorumu, trajik öykünün içine insanı daha çok çekmesi ile diğer Medea’dan ayrılır.

***

Bir son söz; Medea’nın, Aegeus’la birlikteliğinden bir oğlu olur: Medus. Sonraları Medus, bir kent krallık kurar. Bu kentin adı Media’dır.

2005-12-04T23:05:00.000+02:00

BÖLÜM II

P.P. Pasolini’nin MEDEA’sı

Filmin Künyesi
Yönetmen: Pier Paolo Pasolini
Senaryo: Euripides, P.P.Pasolini
Müzik: Elsa Morenti
Oyuncular:
Medea: Maria Callas
Jason: Giuseppe Gentile
Kreon: Massimo Girotti
Absirtis: Sergio Trementi
Glauce: Margaret Clementi
Centaur: Laurent Terzieff
109 dk, Fransa-İtalya-Batı Almanya yapımı (1969)

Film, daha küçük bir çocuk olan Jason’a Centaur’un gerçeklerden bahsedişi, öğüt verişi ile başlar. Bir nevi derstir bunlar ve Jason büyüyene dek devam eder. Bu açılış sahnesinde mekandan çok Centaur ve büyüyen Jason ön plandadır; aynı zamanda doğa ve tanrıya dair yönetmene ait düşüncelerin ilk ipuçları vardır.
Daha sonra, bizim için çok tanıdık bir mekana gideriz: Colchis olarak seçilen yer Ürgüp-Göreme, peri bacalarıdır. Bu mekanda yaşayan kent krallığın insanları ile karşılaşırız. Gerçekten figüran oyuncuların seçimi, kostümlerin (dokumaların ve süs eşyalarının) döneme uyumluluğu, uzun incelemelerin, iyi bir tarih danışımı alındığının göstergeleri olarak karşımıza çıkarlar. Film, uzunca sayılabilecek bir süre dönemin, ki bronz çağının ortalarıdır, her baharda yapılan toprağa kurban sunma ritüeli ile devam eder. Bu ritüel, Donna Rosenberg’in Dünya Mitolojisinde anaerkil toplum başlığı altında anlatılan şu törenin aynısıdır: “…….Her bahar, yeni ekinlerin tohumları ekildiğinde, çok büyük bir dini törenin parçası olarak bir önceki yılın kutsal kralı kurban edilecektir. Ana tanrıçanın rahibeleri, onun bereket güçlerine sahip olabilmek için, onun etini yiyecek ve yine bereketli olabilmeleri için tarım alanları ve çiftlik hayvanları onun kanıyla sulanacaktır. Sonra, dini bir törenle, kraliçe gelecek yıl için yeni bir kutsal kral alacaktır.”
Filmde, etkin bir koronun ilahileri eşliğinde kurban edilecek gencin hazırlanışı, kurban alanına getirilişi, bu esnada kurban olarak seçilen insandaki öforik değişiklikler, kurbanın iki din görevlisi (veya asker) tarafından boğularak parçalanması, parçaların ve kanın topluluk insanları tarafından alınarak buğday başaklarına, meyve ağaçlarına, toprağa sunulması sanki o dönemde yaşanıyormuş hissi verecek şekilde doğal, abartısız, olduğu gibi aktarılır. Bana göre filmin en etkileyici kısımlarından birisidir, canlandırma yapılmış bir belgesel tadında ama ondan daha fazlası olan, şiirsel ve doğal bir bütünlüğü vardır.
Bu sahnenin ardından, bu kez Harran’a gideriz, Iolcus olarak Harran seçilmiştir. Jason, amcası Pelias’a gelir ve krallık üzerindeki hakkını, hatta kral olmayı ister. Pelias, ona ancak tüm kent krallıklar için gücün sembolü olan Altın Boynuz’u kendisine getirdiği takdirde haklarını verebileceğini söyler. Jason ve adamları (argonotlar), yine çok gerçekçi bir biçimde betimlenen, nerdeyse saldan bozma Argo ile Altın Boynuz’u aramaya girişirler. Bu kısımda Argonotların yaptığı saldırılar, gasplar şöyle kabaca gösterilir. Tekrar Colchis’e döneriz. Medea’nın Altın Boynuz’u kaçırmakta Jason’a yardım edişi, kaçarlarken kardeşini öldürerek parçalara ayırışı olanca doğallığıyla anlatılır. Jason, Iolcus’a döner ve Altın Boynuz’u Pelias’ın önüne atarak, güç ve iktidar bunda mıydı der ve bu tür dertleri olmadığını belli eder. Daha sonra Medea ile Corinth’e yerleşirler. Aradan yıllar geçer; Medea, Jason’ın artık kendisine ilgi göstermediğini fark eder ve onun peşinden gider. Jason’ın bir erkek topluluğu ile eğlendiğini, oynadığını ve çok mutlu göründüğünü fark eder. Kızgınlığı hiddete dönüşür ve ardından öykü yeniden birebir canlandırılır.
İşte, Pasolini, bu noktada asıl öyküden ayrılır. Filmde çok kısa gösterilen ama önemli bir yorum farklılığı olarak göze çarpar. Filmin bana göre çarpıcı özelliklerinden birisi Maria Callas’ın Medea rolündeki kendine özgü güzelliği, coşkulu ama kendini bilen oyunu ve tek kelime şarkı söylememesidir. Dönem(ler)in tüm ritüelleri neredeyse birebir ve değişik bir doğallıkla canlandırılmıştır. Seçilen mekanlar, dönem(ler)e çok uygun olan gerçekten tarihsel ve sıradışı yerler olmaları nedeniyle önemli bir farklılık yaratırlar. Müzik, zaman zaman zurna ve insan sesi, bazen kanun kullanılarak, ağıtlar ve ilahilerin sadece koro tarafından söylenmesi ile atmosferi o dönem(ler)e daha da yaklaştırır. Işık ve renkler, özellikle Göreme’de geçen kısımlarda güneşin ve gölgelerin oluşturduğu sarı ile gün batımı kırmızısı arasında gider gelir. Diğer açık mekanlarda, parlak güneşin bozkırda oluşturduğu sarı renk hakimdir. Kostümler, topluluklar arasındaki refah (veya zaman) düzeyini belli edecek şekilde farklılaşır. Colchis’teki dokumacılık ile Iolcus veya Corinth arasında belirgin değişiklik olduğunu görürüz. Sonuçta, trajik Medea, Pasolini’de tarım insanına ait kent krallıklara özgü toplum dinamiklerinin, dini ritüellerin; toplum, mekan ve zamanın kendilerine ait tarihsel gerçeklikleriyle ama bir karmaşa halinde kullanıldığı şiirimsi belgesel tadıyla sunulur bizlere.

2005-12-04T22:33:00.000+02:00

İKİ USTA SİNEMACININ (Pier Paolo Pasolini ve Lars Von Trier) YORUMLARI İLE MEDEA: Bir annenin aşk adına giriştiği şiddetli intikam

BÖLÜM I

Yazı ve gösteri dünyasının temellerini oluşturan antik yunan tragedyaları insan doğasının vicdan, aşk, nefret gibi ruhsal öğeleriyle evrensel, zamanın toplumsal özelliklerini vurgulamalarıyla da yerel özellikler gösteren önemli saptamaları ile sanatın birçok alanına esin kaynağı, ve kimileyin psikososyal bilimlerin de çalışma alanı olmuşlardır. Bu tragedyalardan, sonraları dramanın tüm türleri ürerler ve mesela Shakespeare’de Macbeth olarak yeniden hayat bulurlar. Bunların içerisinde en çok bilineni, son derece etkileyici ve trajik olanı bana göre Sofokles’in Kral Odip adlı eseridir. Her nekadar başka bir yazı konusu olsa da Kral Ödip’ten şöylece bir bahsedip asıl konumuza doğru kanatlanalım. Odip’in fazlaca bilinmesinde, deyim yerindeyse popüler olmasında psikiyatrinin ve Freud’un önemli bir yeri vardır. Çünkü, “kaderine karşı” bir koşu içinde olan Odip, kahinlerin söylediği gibi alınyazısından kaçamaz ve babasını katleder, öldürmüş olduğunu bilmediği babasının yerine geçer, tanımadığı annesiyle evlendirilir ve ondan çocuk sahibi olur. Kralı olduğu kent bir veba salgını ile eriyip biterken bunun sebebinin kendinden kaynaklanan bir lanet olduğunu öğrenir, olayların üzerine gittiğinde her şey gün yüzüne çıkar; annesi de onu bilmiştir, kendisini asar. Odip, annesini bulduğunda kahrolur ve hemen o anda gözlerini oyarak kör olur. Bu tragedya, dramatik yapısı ve etkileyici kişileri yanında, eski ve yeni tüm toplumların cinsel kültürleriyle bağdaşmayan anne-erkek çocuk arasındaki lanetli ilişkiye değinmesi nedeniyle de önemlidir, ancak ve nedense babasını katleden çocuk, veya çocuğunu öldürmeye teşebbüs eden (infantisid) tarafları fazla da irdelenmemiştir. Sonuçta, Freud ile psiko(pato)lojik terminolojide ensest ilişkiler bölümünde Odip kompleksi adıyla yer alır.
Hemen hemen aynı döneme denk gelen bir zaman diliminde yazılarak günümüze ulaşan diğer önemli bir eser de karmaşık ilişkilerin, tutkulu insanların anlatıldığı, Büyücü Medea’nın intikamın doruğuna ulaştığı bir başka tutku, aşk ve iktidar öyküsüdür. Euripides’in bu kanlı öyküsünde; Colchis’in akıllı ve güzel, yetkin büyü gücüne sahip prensesi Medea’yı tanırız önce. Ardından güç adına Altın Boynuzu çalmak için Colchis’e gelen Argonotların lideri yakışıklı ve güçlü Jason’la karşılaşırız. Altın boynuzu almak için çok uğraşan Jason, zaman içerisinde Medea’nın kendisine aşık olmasıyla bu isteğine kolayca kavuşur. İki aşık altın boynuzla kaçarlarken, Medea, yanlarına aldıkları erkek kardeşi Absirtis’i öldürerek parçalara ayırır ve peşlerine düşmüş olan Kral babasının askerlerinin bu parçaları toplayarak vakit kaybetmesi sonucunda paçayı sıyırarak Argo’ya ulaşır ve Iolcus’a yola çıkarlar. Kaderin çizdiği yol sonucunda Medea ve Jason, Corinth’e yerleşirler, burada Medea aşkına iki erkek çocuk verir. Birlikte mutlu giden hayatları, Corinth kralı Kreon’un iktidarını güçlü Jason’a bırakmak istemesi ve bu nedenle kızı Glauce ile evlendirmek istemesi sonucunda artık karanlık bir yola girmek üzeredir. Jason, hala Medea’yı sevdiğini ancak Kent krallığın devamı ve çocuklarının geleceği için bu öneriyi geri çevirmeyeceğini söyler, bu daha önceden tutkuları için kolayca katil olabileceğini gösteren Medea’nın tekrar karanlık ve lanetli, kanlı bir yola girmesine neden olacaktır. Medea’nın ruhundaki kötülük tetiklenmiştir. Düğün günü Glauce’ye güya çeyiz olarak bir urba gönderir, Glauce, büyük bir saflık ve iyi niyetle elbiseyi giyer ve çok kısa bir süre sonra elbiseden kaynaklanan bir zehirle acılar içerisinde ölür. Kral babası duygusal Kreon, kızının ölümüyle çılgına döner, kendini kaybeder ve yüksekten düşerek ölür. Medea’nın derin bir nefrete dönüşen aşkı (ki, bir yerde şöyle seslenir Jason’a: Ben, güzel ve varlıklı Medea, senin için Jason, doğduğum toprakları terk ettim; ben, Jason, senin için öz kardeşimi katlettim, ben, kral babamı acılar içerisinde koyarak sana kaçtım. Sebebi ne olursa olsun beni böylece bırakmanı hak etmiyorum). Vicdanını yokeden, içindeki tüm karanlıklar harekete geçmiş olan Medea’nın ruhu ölümlerden doymaz, Jason’a daha fazla acı vermek için iki erkek çocuğunu birden kendisi de acılar içerisinde kıvranırken, boğarak katleder ve cesetlerini Jason’ın önüne koyar. Ve ilginçtir, tüm bu ölümlerden sonra yaşamına devam etmek üzere Atina kralı, Aegeus’a sığınır.
Odip’te olduğu gibi insana ait duyguların, vicdan, aşk, nefret, sevgi ve intikamın oldukça komplike ilişkiler içerisinde dönemin toplumsal yaşam tarzına uyarlanarak kişileştirildiği ve sorgulandığı bu eser Sofokles’inki kadar popüler olmasa da aslında gündelik hayatımızda ebeveyn şiddeti olarak özellikle 3.sayfa haberlerinde sanki az da olmayan bir şekilde karşımıza çıkar görünmektedir. Nefrete dönen aşkı yüzünden çocuklarını katleden bir anne öç almak duygusunun ve intikam denilen eylemin doruklarından başka nerede olabilir?
İşte bu, bana göre dehşetengiz öykü, sinemanın iki ustası tarafından da yorumlanmış; seyretme olanağı bulduğum bu iki eseri şöylece bir gözden geçirmeye ne dersiniz?

Motosiklet Nedir ?

2005-12-01T15:50:00.000+02:00

Motosiklet kimilerine göre heyecan ve macera arayan kızları tavlamak için kullanılan bir araçtır. Kimilerine göreyse "Hızlı yaşa - Genç öl - Efsane ol" felsefesinin sembolüdür. Aşağıdaki metin, The İmam filminde çizilen imam portresiyle bir arada düşünülünce motosiklet için yeni bir tanım daha getiriyor: "Açık görüşlü din adamının olmazsa olmazı."

"Diyorum ya sana, mecnun gibiydin. O zamanlar çok dindar olduğun için hemen manevi eğitimcin Don Renato'ya gittin, şu kafasından bereyle motosiklet kullanan ve herkesin açık görüşlü dediği rahiplerden biriydi. Eleştiri rununa sahip olmak gerektiğini düşündüğü için, kilisenin yasakladığı yazarları bile okumana izin veriyordu. Ben böyle bir şeyi bir rahibe anlatmaya cesaret edemezdim doğrusu, ama senin birine açılman gerekiyordu..."

(Umberto Eco, Kraliçe Loana'nın Gizemli Alevi, sayfa 251, Doğan Yayınları, Ekim 2005.)

Umberto Eco, biyografik izler de taşıyan son romanında, bir kaza sonucu hafızasını yitiren 60 yaşında bir sahafın hikayesini anlatıyor. Antika kitap satıcısı, kazadan sonra geçmişiyle ilgili -adı soyadı, karısı, çocukları, torunları dahil- hiçbir şey hatırlamıyor. Ama okuduğu kitaplar ve ansiklopedik bilgiler bir şekilde hafızasında kalmış. Yukarıda alıntıladığımız bölümde, gençliğinde yazmış olduğu şiirleri inceleyerek bir zamanlar delicesine aşık olduğu birinin bulunduğu anlayan antikacı, merakını gidermek için, ilkokuldan liseye kadar beraber okuduğu çocukluk arkadaşından bilgi alıyor.

Bilmece

2005-11-27T08:02:00.000+02:00

Araştırma-soruşturma, polis, yargı, infaz hepsi bir arada! Bitmedi. Devamı da var. Devletin temel görevleri arasındaki yasama ve yürütme de var görevleri içinde. Bitmedi. Dokunulmazlığı da var. Hiç kimse eleştiremez kendisini. Aleyhte tek kelime söyleyen ömür boyu afaroz edilir. Bitmedi. Savaşlar O'nun için çıkarılır. Terör eylemleri O'nun için yapılır. Sonuç olarak milyonlarla insanın hayatı kararır, kitle ölümleri yaşanır. Dördüncü kuvvet olmak yetmez kendisine. Bitmedi. Birinci kuvvet olmak da yetmez kendisine. Tek kuvvet olmak istemektedir.

İnsanoğluna ucuz ve pespaye eğlencelerle mutluluğu verir. O'nsuz geçecek bir tek gece bile düşünülemez. O'nsuzluk yeryüzü cehennemi gibidir, azaptır. O'nun ışıltılı dünyası her şeyi unutturur. Bir elinde cennet vardır, bir elinde cehennem. O'nun tarafındaysanız, size bütün sahte mutluluklarını sunar, en güçlü uyuşturucudan daha kuvvetlidir. Bu haliyle, hemen hemen bütün dinlerde bahsi geçen "gelecek"teki kötülüğün temsilcisi "deccal"e benzemektedir ama kimin umurunda! "Gelecek" bugün gelmiş olamaz... Olsa da kimin umurunda? Acelesi olan insan kitlelerinin mutluluğa da acilen ihtiyacı olduğu için, mutluluğun sahtesine razıdır, insanoğlu. Yeter ki acilen ulaşılabilsin...

İnsanoğlunun en ilkel dürtüleri, O'na en büyük gücünü verir. İçgüdüler, refleksler, cinsellik, şiddet, öfke; O'nun zenginlikleridir. Reyting ya da tiraj için, bütün kutsallarınıza tecavüz edebilir.

Firavun'un çağdaş büyücüsüdür. Ama bu kez bütün "büyü yılanlarını" yutup yok edecek Asa-yı Musa ortalarda görünmemektedir. O yüzden kendinden emindir. Gücü sorgulanamaz.

Kendisi "özgür"dür. Eleştirmek; geri kafalılık ya da örümcek beyinli olmaktır.

Eğer O'nun karşısındaysanız hiç bir şansınız yoktur bu koca dünyada. Size düşen sadece elinize bir silah alıp kendinize doğrultmanızdır. Yapacağınız en doğru şey tetiği çekmek olacaktır:
http://www.hurriyet.com.tr/gundem/3569607.asp

Kimdir bu ünlü? Tanıyabildiniz mi?

Bir Mim daha

2005-11-23T13:27:00.000+02:00

Gambiya

Mim

2005-11-16T14:31:00.000+02:00

Bakınız

50 Filmlik Bir Liste

2005-11-16T08:43:00.000+02:00

Burada katılımcılar en çok etkilendikleri filmleri gönderiyorlar ve gönderilen her liste daha sonra oylanarak tek ve kollektif bir en iyi filmler listesi oluşturuluyor. Katılım herkese açık.

Bir Tutunamayan Öyküsü

2005-11-08T09:04:00.000+02:00

Oğuz Atay, "Oyunlarla Yaşayanlar" adlı tiyatro eserinde bir başka tutunamayanın öyküsünü anlatıyor. Emekli olduktan sonra çarpıcı bir oyun yazmaya çalışan ve bunda muvaffak olamayan Öğretmen Coşkun'un şahsında Türk aydınının dramına işaret ediyor.

(Coşkun'un evi. Coşkun, Saffet, Servet, Ümit, Cemile. Coşkun koltukta oturur; ayaklarını bir sandalyeye dayamıştır; dizlerinde yarım bir örtü.)

COŞKUN: Ben de Saadet Nine'yi çok sevmediğimi sanırdım. Ölüm bile beni yalancı çıkarmak için uğraşıyor. Anlamıyorum. Oyun nerede bitiyor, hayat nerede başlıyor, hiç anlamıyorum. (Cemile hıçkırır.) Hayat nerede bitiyor, ölüm nerede başlıyor? (Pencereye bakar.) Ölümün bize bu kadar yaklaşmasına neden izin veriyoruz anlamıyorum. (Odadakilere döner.) Tedbirlerimizi almalıydık; ölümün bizi böyle en hazırlıksız olduğumuz anda yakalamasını önlemeliydik. (Parmağını sallar.) Bu hepimize bir ihtardır. (Yavaşça kalkar; Saffet oturması için bir işaret yapar; dinlemez. Pencereye yaklaşır; dışarı bakar.) Neden bahçeye bakıyorum, biliyor musun? Ölümü seyrediyorum.
SAFFET (Coşkun'a yaklaşır): Yeter artık Coşkun; biliyorsun yorulman doğru değil.
COŞKUN (Saffet'i duymamış gibi): Aynı hatayı bir daha yapmam artık. (Başını sallar.) Artık ölümü gözden kaçırmaya gelmez. (Servet'e döner.) Biliyor musunuz, bazı geleneklerimizi ihmal etmekle nasıl çaresiz durumlara düşüyoruz. (Servet anlamadan bakar.) Canım, mesela şu ölümle içiçe-yaşama geleneğimizi korusaydık böyle gafil avlanır mıydık hiç?
SERVET (anlamadan): Efendim?
COŞKUN (ciddi bir sesle, anlatır gibi): Eskiden insanlarımız ölümle yanyana, hatta içiçe yaşarlardı. Eskiden ölüm, küçük mezarlıklarıyla evlerimizin bahçelerine kadar sokulmuştu. Bu durum bir ihmal sonucu doğmamıştı: İnsanlarımız buna, bilerek izin vermişlerdi. Hatta bu konuda ölümü teşvik etmişlerdi bile diyebiliriz. Her sokakta ahretin bir şubesi açılmıştı. Her şey belirli bir düzen içinde yürütülüyordu: Parmaklıklı pencereler, taş duvarlar, bu iş için özel olarak yetiştirilen serviler... ve her biri, temsil ettiği insana benzeyen o güzelim mezar taşları... (Başını sallar.) Hayır, hiçbir şey tesadüfe bırakılmamıştı.
SAFFET: Neler söylüyorsun Coşkun?
COŞKUN: Önemli mezarlıkların belirli yan kuruluşlan vardı: Türbeler, sebiller bu ahret kurumlarına daha ciddi bir görünüm veriyordu. Bu tedbirlerin kısa bir sürede yararı görüldü: İnsanlar, ölümün görüntüsüyle böylesine samimi olduklan için, hayatın anlamını bizlerden daha fazla takdir ederek yaşıyorlardı. (İçini çeker.) Bizim sokakta da şöyle iki hanelik şirin bir mezarlık olsaydı... ve her gün işimize giderken kavuklu ya da sarıklı bir mezar taşıyla merhabaIaşsaydık... ve çok ihtiyar bir kadının çok gecikmiş ölümü bizi böyle sarsmasaydı.
CEMİLE (biraz korkuyla): Sana ne oluyor Coşkun?
COŞKUN: Kıyıda köşede bir iki küçük mezarlık kaldı tabii... ilkbaharda güneşin unuttuğu kar parçaları gibi. Ama onlar da, ne bileyim, eski eserler filan gibi oldular; bize tesir etmiyorlar artık. (Odadakiler hayretle Coşkun'a bakmaktadır.) Açık hava müzeleri gibi. İnsan dev gibi bir mezar taşının yanından geçiyor da, bana mısın demiyor. Büyük bir aldanış içindeyiz. (Pencereden dışarı bakar.) Biliyor musunuz, ne düşünüyorum? (Odadakilere döner.) Saadet Nine'yi bizim bahçeye gömmeliyiz.
CEMİLE (korkuyla): Delirdin mi sen?
COŞKUN: Evet, muhakkak şu kiraz ağacının altına gömmeliyiz. Zaten ağaç çok boy verdi, meyveleri bir işe yaramıyor. Kendi bahçemizde küçük çapta bir özel girişimde bulunmalıyız. (Yapma bir sesle.) Bu alanda da artık özel teşebbüsün sesini duyurmalıyız. Her bahçeye bir mezarlık, ölünüz kadar mezar! Bu işte ben öncülük etmeliyim. (Sesini yükseltir.) Çünkü ben bir zamanlar karımın servetini, bir sürü borçla birlikte, özel teşebbüs mezarlığına gömmüştüm. İflas tabutunda boyumun ölçüsünü almıştım. (Sesi yumuşar.) Saadet Nineciğim, yakınımızda olmalısın, hiçbir şeyin eksikliğini duymamalıyız, eskisi gibi yaşayıp gitmeliyiz.

(Oğuz Atay, Oyunlarla Yaşayanlar, sayfa:90-92, İletişim Yayınları, İstanbul, 2004.)

2 Film Birden

2005-11-04T10:52:00.000+02:00

2 Film Birden kuşağımızda bugün, yönetmen Frank Capra'dan iki film var. İlk filmimiz 1938 yılından Mr.Smith Goes To Washington. Bay Smith Washington'a Gidiyor. Başrollerde bir unutulmaz aktör James Stewart, Jean Arthur var. Politika ve iş dünyasının acımasız kurallarına ve kokuşmuş, göstermelik demokrasi çarklarının arasına çomak sokan köylü, asf ve temiz bir delikanlı, bir izci liderinin inanılmaz öyküsü... Filmde de bir kaç kez referans olarak verildiği gibi sadece gölgeleri büyük olan yeldeğirmenleriyle savaşmak zorunda kalan tipik bir Don Quijote öyküsü. Kayıp Dava'sının peşinde yılmadan savaşan bu delikanlı büyük şehir insanına ve günümüz politika dünyasına unutulmaz bir ders veriyor. Film, bütün büyük klasikler gibi zamansız. Bin yıl önce de bin yıl sonra da "güncel" olmaya devam edecek bir başyapıt. Hayatı boyunca uzun ve karanlık bir tünelde yaşayan insanlar için "uyandırıcı" bir film.

Bay Smith'in tek amacı Willet Nehri kıyısına, gençler ve çocuklar için, ülke ideallerinin öğretileceği bir kamp alanı yapılmasını sağlamak. Ama bilmediği bir şey var: Bir takım karanlık emelleri olan çok güçlü insanların, aynı nehre bir baraj kurarak çevredeki değeri artan arazileri yüksek fiyatlarla satmak gibi amaçları olduğu... Savaşılmaya layık tek davalar kayıp davalardır. Büyük Buhran sonrası Amerikan iyimserliğini temsil eden anlatımıyla, Türkiye'de türkçe altyazılı DVD'si çıkan bu film izlenmeli ve arşivlenmeli, saklanmalı.

It's A Wondeful Life, Şahane Hayat ise 1946 yılından bir film. Başrolde erkek oyuncu olarak yine James Stewart'ı görüyoruz. Ancak bu kez kadın oyuncu Donna Reed. Görevli bir memurun hatası üzerine zamanından önce public domain, yani "halkın malı" olan bu film; telif hakkı ödemeden isteyen her TV kanalının yayınlayabileceği yasal statüye gelince hatırlandı ve bütün dünyada en çok sevilen ve izlenen filmlerden biri haline geldi. Film, 1908 doğumlu George Bailey adındaki bir kişinin yaşamöyküsü. Frank Capra bu filmde de inanılmaz bir iyimserlikle, unutulmaz ve zamansız bir klasiğe imzasını atıyor.

"Her birimiz, hiç değilse hayatlarımızın bir bölümünde, yaşamaktansa ölmeyi istediğimiz dönemler geçirmişizdir", diyor filmin yazar ve yönetmeni Frank Capra. Ve böylesi anlarda "eğer hiç doğmamış olsaydık dünya nasıl olurdu" sorusunu kendimize yöneltmemizi istiyor. Bu film için ister fantastik, ister masalsı deyin, izledikten sonra arkanıza yaslanıp düşüneceğinizi belki de kendi hayatınızı gözden geçirip bir kaç damla gözyaşı dökeceğinizi tahmin edebilir, öngörebiliriz. Çocukluğundan beri, bir gezgin, bir maceracı olmak isteyen, bütün dünyayı gezmek isteğiyle yanıp tutuşan bir insan, nasıl olur da bütün hayatı boyunca bir küçük kasabaya tıkılır kalır? Cevap, insan olmanın en yüce en kutsal gerekliliklerinden birinde yatıyor. George Bailey, her zaman "bir başkası için yaşamak" diyor... Ne kadar da ihtiyacımız olan bir kavram, hem de kendimizi tatmin etmediğimiz, kendimiz için yaşamadığımız, bir saniye için bile mutsuz olabildiğimiz, bugün... Günlük hayatın karmaşasından uzaklaşmak için, aslında yüzyüze olduğumuz en temel gerçekler üzerinde düşünmek ve duygularımızı çalıştırmak için, böylesi filmler hep yapılmalı diyoruz... Arşivlenmesi gereken bu özel film de ülkemizde DVD olarak yayınlandı.

Zuzu'nun yapraklarını unutmadık, Frank Capra! Şapka çıkartıyoruz! Ülkemiz sinemacılarının Capra'nın bakış açısından öğreneceği çok şey var.

Andrew Niccol

2005-10-29T19:44:00.000+03:00

Bu adama dikkat: Andrew Niccol.

Dikkatimizi önce Gattaca ile çekmişti. Sonra Truman Show geldi ve şapka çıkarttık. Ardından S1m0ne yine derin sayılabilecek ironik bir denemeydi ama ilk ikisi kadar etkileyici bulmamıştık. Sonra The Terminal'in senaryosu dikkat çekiciydi yine... Ve son olarak bir kez daha şapka çıkarttık: Lord Of War.

Lord Of War "uyandırıcı" bir film. Mutlaka izlenmeli. Bir yıl içinde bu konuya değinen çok sayıda film çekilmeli. Onlarca, yüzlerce... Daha önceleri benzer bir eleştiri Liberty Stands Still ile sinemaya aktarılmış ama çok zayıf kalmıştı. Lord Of War, şaşkınlık verici. Sinemalarda.

Ti-Vi

2005-10-25T09:41:00.000+03:00

Akşam saatlerinde yayınlanan Di-Zi'lerin trajik sonuçlarını aynı kanalda gündüz saatlerinde izleyebilirsiniz.

Her Ti-Vi kanalının akşam saatlerinde mutlaka Di-Zi'leri var. Belli bir yaşam tarzı izlettiriliyor o dizilerde. Sözümona güçlü erkekler, (kağıt üstünde bile yaşamayan, mermer dışkılayan, asık suratlı zibidiler; bunlara ülkemizde jön deniyor) sözümona "hanımağa"lar (yarım eşarplı, yine asık suratlı, rüküş makyajlı, ihtiras küpü; türk sinemasının "femme fatale"leri. Bize de bu yaş grubunda femme fatale'ler yakışır doğrusu! 60+ !!!) Ve son olarak: kırılgan, zavallı, aşk budalası, kadın bile olamayan manken fotoğrafları. Görevleri oyunculuk olan insanlardan değil Di-Zi'lerin içeriğinden bahsediyorum. Bu aralar en popüler olan format bu. Başka yan şablonlar da mevcut. Her biri bir diğerinin benzeri ya da kopyası bu Di-Zi filmlerin. Çünkü kanallarımızın birinci prensibi: Halk bunu istiyor.

Yarı saydam camın diğer tarafında ise hayatlarını ekmek parası mücadelesi, "yetinmek", didinmek, bin bir türlü sıkıntı, ödenmesi gereken faturalar, çoluk çocuğun hastalığı, okul masrafları ile geçiren aileler. Ti-Vi bu insanlar için bir kaçış. Ti-Vi'de yayınlanan, içinde güç ve ihtiras savaşlarının olduğu yukarıdaki tiplerin ara sıra aşk olarak nitelenebilecek "ölümüne sevdalar" yaşadıkları dünya ve yaşam tarzı şovu Ti-Vi izleyen insanlar için bir kaçış. Gerçeklerden ve, o sihirli düğme kapatıldığında bekleyen faturalardan bir kaçış. Bir yolu olsa da o düğme hiç kapatılmasa! O Di-Zi'lerde ve magazin programlarında gösterilen yaşam tarzı arzulanan bir objeye dönüşüyor, fetiş haline geliyor zamanla. Düşünün ki kafeslerde yaşayan bizleriz ama bu kez onlar bizi değil biz onları izliyoruz bu insanat bahçesinde...

Gece bitip de Di-Zi'lerin o harika dünyası sona erince (ama iyi haber; her geçen saat bir sonraki Di-Zi gecesine yaklaşmak anlamına da geliyor) muhteşem sosyal içerikli kadın programlarımız başlıyor aynı Ti-Vi kanallarında. Bir gece önce izlediği yaşam tarzını yaşadığı evde göremeyen 14-15 yaşındaki kızların kaçış öyküleri, kocasını ya da karısını aldatan "Di-Zi yaşam tarzı" tutkunları, bir kurtarıcı olarak yine soluğu Ti-Vi'lerde alan camın diğer tarafındaki "halk"... Yani akşam saatlerinde yayınlanan Di-Zi'lerin, gösterilen yaşam tarzının, trajik sonuçlarını aynı kanalda gündüz saatlerinde izliyorsunuz...

"Kazanan taraf" olma şansınız yok. Yarı saydam camın her iki tarafı da kaybediyor aslında. Kazanan yok bu büyüde. Büyüyü yapan da büyülenen de kaybediyor.

Ti-Vi izlemeyin. İlla ki izleyecekseniz haber izleyin ama bu kez de gördüklerinize sakın inanmayın. Çünkü o haber size gelene kadar kimbilir kaç kez denetim ve uygunluk testinden geçiyor! Kendi yaşam tarzınızı kendiniz seçin, etki altında kalmayın. İnsan kendisi gibi olmaktan utanır mı hiç? Sahip olduklarıyla mutlu olan bir insan bu dünyada istenmiyor, unutmayın. Çünkü o insan iyi bir tüketici değildir. Bkz. John Carpenter - They Live.

Rollo Tomasi

2005-10-16T13:59:00.000+03:00

90'lı yılların en akılda kalıcı filmlerinden biriydi L.A. Confidential. Film hakkında bir şeyler yazmak değil niyetim. Amacım yaptıkları her zaman yanında kalan o karanlık insanlar hakkında konuşmak. Sayıları çok değil. Ama sanal da olsa güçleri var. Kendilerini Tanrı'dan bile daha planlı, akıllı ve güçlü zannediyorlar. Onlara filmi izlediğim günden beri ben de Rollo Tomasi adını veriyorum.

Filmde, Guy Pearce'in canlandırdığı acemi dedektif Ed Exley'in babasını öldüren ve asla kim olduğu bulunamayan kişiye taktığı isim Rollo Tomasi. Gerçek bir isim değil. Bir niteleme aslında. İşlenen bir suçun asla bulunamayan faili. Düşünün ki yüzsüzce aramızda dolaşır bu suçlu insanlar. Asla yakalanamayacaklarını bildikleri için keyifleri de hep yerindedir. Çoğu zaman kendilerine kurdukları korku ve sindirmeyle örülü duvarın arkasında yaşarlar. Büyük bir cinayet ya da büyük bir soygun yapmışlardır, zimmete para geçirmiş, şantaj, rüşvet ya da binbir çeşit başka suç işlemişlerdir ama yakalanma ve ifşa edilme korkuları yoktur.

Bundan bir kaç hafta önce televizyonda, Demirel'in yeğenini gördüğümde bu adam Rollo Tomasi olamaz diye düşünmüştüm. İsviçre'deki hesabına 2-3 milyon dolar yatırmış olabileceği söyleniyordu yanlış hatırlamıyorsam. Bir kaç yüz milyon dolarlık bir yolsuzluk söz konusuysa orada bir Rollo Tomasi olması da pek muhtemel geliyor bana doğrusu. Eğer şu meşhur hortum olaylarında Rollo Tomasi'ler varsa emin olun yakalanmayacaklarından emin bir şekilde keyiflerini sürmeye devam ediyorlar... Bu konu sadece bir örnekti. Amacım "hortum" olaylarına da büyüteç tutmak değildi. Amacım Rollo Tomasi'lerin varlığını hatırlatmak sadece. Bu tam Don Quijote'luk bir konu!

Sokaktaki insan, yani bizler. Etki altındayız. Ozonu biz delmedik. Yan etkileri tam bilinmeyen ilaçlar bizim üzerimizde denendi belki farkına bile varmadık. Sadece daha fazla para kazanmak isteyen küresel Rollo Tomasi'ler birbirleriyle yarışsınlar diye kolaylıkla gözden çıkarılabilecek kitleleriz biz. Irak'ta savaş çıkaranlar da küresel teröristler de sayıları belki de çok çok az olan bir kaç Rollo Tomasi'nin oyuncağıdır, kim bilir?

Bundan birkaç yıl önce kolesterolün kalp ve damar hastalıklarında zararlı bir etken olmayabileceğini söyleyen bir bilimadamıyla tanışmıştım. Amerika'nın en saygın tıp araştırma hastanelerinde çok sayıda araştırma yaptıktan sonra bu kanıya varmıştı. Ama araştırmalarının sonuçlarını açıklayamıyordu. Neden mi? Belki büyünün etkisinden kurtulmanıza yarayabilir: ABD'de çalıştığı enstitü ve hastaneler zinciri aynı zamanda büyük bir kolestrolsüz gıda üreten grubun bünyesindeydi. Sokaktaki insanın sağlığını takan yoktu. Büyük gıda devlerinin emir buyurduğu gıdaları satın almalıydı. Sokaktaki insan hasta olursa bu kez ilaç devlerinin kucağına oturmakla yükümlüydü.

Rober Ludlum'un Sars mikrobuna şaşırtıcı şekilde benzeyen bir başka mikrobun ilaç devleri tarafından üretilip daha sonra salgınla pençeleşen kitlelere "panzehirini" satmak için doğaya salıverilişini anlatan romanı emin olun bize çok uzak bir öykü değil. Daha bugün büyük bir ilaç devinin bir ilaç patentine sahip olduğu için benzeri ilaç üretimine izin vermeyişini okuduk gazetelerde. Kitlelerin yükümlülüğü iyileşmek değil, satın almak.

Rollo Tomasi, çağdaş büyülerin mimarıdır. Rollo Tomasi "Yaşam Tarzı" büyüsü ile büyüledi bizi. "Tüketim Büyüsü" ile büyüledi. "Medya Büyüsü" ile. "Bilim Mitosu Büyüsü" ile. Büyülenip büyülenmediğinizi anlamak için bir test önereceğim: Açın popüler bir gazeteyi, açın popüler bir televizyonu: Orada bazı değer yargılarının iyi bazılarının kötü olarak tanıtıldığını, bazılarına iyi, çağdaş, modern vs. dendiğini göreceksiniz. Medyatik tartışmalardaki argümanları gözden geçirin. Nelerin iyi nelerin "kaka" olduğuna dikkat edin. Ve bütün "kaka" olanları iyi, güzel ve doğru olarak değiştirin. Mantığınız isyan ediyor mu? "Yok canım bu kadar da olmaz" diyor musunuz? O zaman çağımızın büyülerinin fena halde etkisindesiniz demektir.

Rollo Tomasi ise, tıkır tıkır işleyen sistemine gururla bakıyor olacak o sırada. Büyük ihtimalle gülümsüyor olacak...

İstiklâl'de Bir Sabah Yürüyüşü

2005-10-12T17:04:00.000+03:00

Okulun son dönemlerine denk gelen bir zaman diliminde, gelecekle ilgili planlarımın karmaşıklığının getirdiği bir zihin yorgunluğu içinde neredeyse bütün bir geceyi uykusuz geçirmiş ve o kafayla ders dinlemenin mantıklı bir hareket olmayacağı yargısına vararak sabahın erkeninde Taksim'e yollanmıştım. İstiklal Caddesi'nin girişinde onu gördüm. Yanına yaklaştım ve küçük bir selamlaşmadan sonra kendimi tanıttım. Bir kaç hafta önce bir şiir kitabını okumuştum. Beraber caddeden aşağıya yürürken sohbet ettik. Gerçi okuduğum şiir kitabının adını o an hatırlayamayarak biraz ayıp ettim (muhtemel sebebi için bkz. ilk cümle) ama şiir(in)e olan ilgimi gösteren bir kaç jestle durumu kurtardım sanıyorum. Fen Fakültesi'nde okuduğumu öğrenince kendisinin de matematik ve astronomiye ilgi duyduğunu, kitaplar okuduğunu söyledi. Sohbetin bir yerinde, kendisinden habersiz posta kartlarına basılan ve bestelenen şiirlerinden dolayı şikayet etti. Velhasıl bu 5-10 dakikalık konuşma, İstanbul'daki şair/yazar karşılaşmaları ve görüşmeleri arşivimdeki mutena yerini aldı.

Herkesin kendine göre, aklında kalan bir kaç mısrası vardır. Benim içinse daha çok Ahmet Kaya'nın sesinden dinlediğim şarkının sözleri:

Sen benim hiçbir şeyimsin
Yazdıklarımdan çok daha az
Hiç kimse misin bilmem ki nesin
Lüzumundan fazla beyaz
Sen benim hiçbir şeyimsin
Varlığın yokluğun anlaşılmaz

Galiba eski liman üzerindesin
Nasıl karanlığıma bir yıldız olmak
Dudaklarınla cama çizdiğin
En fazla sonbahar otellerinde
Üniversiteli bir kız uykusu bulmak
Yalnızlığı öldüresiye çirkin
Sabaha karşı öldüresiye korkak
Kulağı çabucak telefon zillerinde

Sen benim hiçbir şeyimsin
Hiçbir sevişmek yaşamışlığım
Henüz boş bir roman sahifesinde
Hiç kimse misin bilmem ki nesin
Ne çok çığlıkların silemediği
Zaten yok bir tren penceresinde
Sen benim hiçbir şeyimsin
Yabancı bir şarkı gibi yarım
Yağmurlu bir ağaç gibi ıslak
Hiç kimse misin bilmem ki nesin
Uykumun arasında çağırdığım
Çocukluk sesimle ağlayarak

Sen benim hiçbir şeyimsin
- Attila İlhan -

ERDEMLİLİĞİN ÂKIBETİ

2005-10-05T13:57:00.000+03:00

Semaveri yakmak için mutfağa gittim.
Romas çay içerken:
"Bu halk acınacak bir halde. Kendi içlerindeki en iyi insanları öldürüyorlar; bu alçakça bir şey. Belki de bu gibi insanlardan korkuyorlar. Jandarma nezareti altında Sibirya'ya sürgüne giderken bir kürek mahkumu bana şunu anlatmıştı; hırsızmış. Beş kişilik bir çetesi varmış. Sonunda içlerinden biri:
" 'Arkadaşlar, hırsızlık işini bırakalım artık. İyi bir kazancımız da yok; kötü bir yaşam sürüyoruz,' demiş. Arkadaşları bu yüzden, sarhoşken sızıp kaldığı zaman onu boğmuşlar. Bunu anlatan mahkum, öldürdükleri adamı çok övmüştü:
" 'Ondan sonra üç kişiyi daha öldürdüm, ama acımadım. Fakat o arkadaşa acıyorum. İyi, zeki, neşeli bir arkadaştı. Temiz kalpliydi.'
" 'Öyleyse niye öldürdünüz onu ? Sizi ele verir diye mi korktunuz ?' diye soruyorum. Bu sözüme bayağı öfkelendi:
" 'Hayır, o bizi hiçbir zaman ele vermezdi, hiçbir şey için ! Ama onunla biraz aramız açılmıştı. Sanki biz hepimiz günahkar, o ise namuslu, adeta bize doğru yolu gösteren bir adamdı. İyi olmadı !' "

(Maksim Gorki, Benim Üniversitelerim, sayfa 198, Bordo Siyah Yayınları, İstanbul, 2004.)

Özlenen

2005-10-01T11:13:00.000+03:00

Özlediğim, aradığım şeyin ne olduğuna karar verdim. Şu an oturduğum evin pencresinden başımı uzatıp karşıdaki parktan gelen çam kokusu, boğazın üstünden akan ılık rüzgarın taşıdığı deniz kokusuyla karışınca oldu bu. Büyük şehrin gürültüsü engel olmaya çalışsa da yirmi, yirmi beş yıl önceye gittim:

Parlak güneş, ayağımda terlikler, toz toprak bir yol. Terliğin arkasını yere sürte sürte salınıyorum etrafta. Bakkala gidip sıcak ekmekleri kucaklayarak eve getireceğim. O zamanlar hem ekmekler büyüktü hem de ben küçüktüm. Kahvaltıda yiyeceğimiz beyaz peynir ve domatesin tadı ise bugünlerde hiç yok. Ta uzaklarda bir balıkçı teknesinin çıkardığı "pata pata pata" sesler karşıdaki dağlardan bile duyuluyordur eminim.

Ailenin bütün fertleriyle bir aradayız. Bir sabah kahvaltısı kadar huzur verici bir şey olamaz bu dünyada. Hele on yaşındaysanız... Annemin çay bardaklarına bıraktığı çay kaşıklarının çıkardığı sesler, "mutluluğun sesleri" olarak kazındı ruhuma. Bugün de ne zaman bu sesi bir yerde duysam "işte mutluluğun sesi" derim içimden. Hatırladığım ise on yaşlarındayken yaptığımız kahvaltılardır. Plan hazırdır kahvaltı yaparken. Toprakta yalınayak bol bol koşturulacak, uyanır uyanmaz giydiğimiz şortumuzla denize girilecek, o zamanlar pek nadir olan bir arkadaşın deniz gözlüğünden bana da baktırması için biraz rica biraz da gazoz kapağı oyunu önerisiyle ticaret yapılacak...

Güneş sabahları kara tarafından denize vurduğu için pırıl pırıldır sabahları. Cam göbeği suyun rengi yavaş yavaş ve uzaklara doğru koyu maviye, laciverte döner. Denizin durgun olması demek bütün gün denizde kalınacak demek, denizde taş sektirmece oynamak kolay demek. Rekor bende. Tam yirmi bir kez. Ama eğer ufukta lacivert rengin içinde tek tük beyaz noktacıklar varsa bu kötüye işaret. Rüzgar geliyor demek. Öğleye kadar denize girilecek, öğleden sonra ise dalgaların kıyıya yosun taşıması izlenecek, demek... Yosunlar denize girerken ayağıma dolanıyor ve hoşlanmıyorum, sanki içinden bir yaratık ayağımı ısıracak ve dolanarak yukarılara çıkacak gibi hissediyorum. Annemin söylemekten bıkmadığı şeyler var, anneler işte... Islak şortla durma, hasta olacaksın... Dizimde, dirseklerimde on yaşında bir oğlan olmaktan mütevellit kabuk bağlamış yaralar... Burnumda denizin ve ağaçların kokusu... Ağustos böceklerinin bu akdeniz manzarasını kusursuz hale getiren, ritmik, bitmek bilmeyen şarkıları... Gölgelerin serinliği, güneşin sıcaklığı. Sararmış saçlar. Necmi Amca'dan satın alınan sade gazozun tadı, ve cebe indirilen gazoz kapağı. Gazoz kapaklarından oluşturulan bir hazine. Türlerine göre özenle tasnif edilmiş, yeniler ve eskiler sıraya dizilmiş...

Deniz suyu kurur, tuzu kalır tenimde. Sazlıkta minik kefal yavruları poşetle avlanır, yakalananlar bir şişeye konur, ve büyük bir avcı olmuş gibi hissedilir. Ama balıklar yaşamaz ölür bir gecede, ertesi gün bütün kafadarlarla tumturaklı bir cenaze töreni düzenlenir iki santimlik ölü balık yavruları için... Kibrit kutuları tabut.

Özlediğim bu işte... Ümidim ise bir gün tekrar yaşanacaklar...

Güzelçamlı-Kuşadası-Aydın-Türkiye

Days Are Numbers...

2005-09-23T19:38:00.000+03:00

Bazı ezgiler beni uzaklara götürür. Koskoca evrendeki yerimi, hatırlatır. Hayatın hüznünü taşır, her bir nota. Bir insan olduğumu unuttuğumda, hayatın karmaşasıyla... Bir flütün tınıları bana fısıldar: "Bir ağacın dalına konmuş serçe gibisin... Küçücük yüreğin sana "şimdi" dediğinde uçup gideceksin... Senin de doğanda bir yolcu olmak var..." Bazı şarkılar vardır. Nedeni bilinmez bir kan bağı vardır aramızda. Müziği beni anlatır, ben o notalardan biriyimdir sadece. Belki de bir "gezgin" olamadığım halde, gerçek gezginlerin öyküsünü anlatan biri olmakla yetinmeliyim... Gezgin ise, hep çekip gider... Gezgin; nerede olduğunu bileceği, o günün hayalini kurar. Ben ise sadece onu izlerim. Gezginin öyküsünü anlatmak isterim... O yolcudur... Hep yoldadır. "Hayır" demek için bir sebebi yoktur. Zamanı geldiğinde çeker gider.... Tırmanılacak bir dağ, her zaman vardır.

Sayılı Günler

Yolcu, kenti hep terkeder
Hiç geri dönecek zamanı olmaz...
Eğer yol, O'nu bir yere götürmüyorsa da,
Umurunda değildir...

Yolcu, hep evini terkeder
Bildiği tek hayatı
Her an, zamana karşı bir yarış gibi gözükürken
Her zaman, bir dağ daha vardır tırmanılacak...

Günler, sayılardır...
Yıldızları izle ki;
Ancak o kadar uzağı görebiliriz
Bir gün, nerede olduğunun bileceksin
Hatırla ki;
Günler sayılardır
Yıldızları say,
Ancak o kadar uzağa gidebiliriz
Belki bir gün, nerede olduğunu bileceksin

Yolcu, sabah gelgitini bekler
Öte yanda ne olduğunu hiç bilmez
Ama derinlerde bir şey...
Ona hep gitmesini söyler
"Hayır" demek için de bir neden bulamaz

Yolcu, sadece gelip geçer
O seni hiç anlamaz
Gerçek denen şeyi terkederek, ne bulacağından emin olmadan...
İçimdeki yolcu ise hep peşimdedir...

Günler sayılardır
Yıldızları izle
Ancak o kadar uzağı görebiliriz
Birgün, nerede olduğunun bileceksin
Hatırla ki;
Günler sayılardır
Yıldızları say ki;
Ancak o kadar uzağa gidebiliriz
Belki birgün, nerede olduğunu bileceksin...

Days Are Numbers - Alan Parsons Project. Written by Eric Woolfson and Alan Parsons. Lead Vocals - Chris Rainbow. Çeviri Don Quijote.

Öğretmen Duyşen

2005-09-20T17:56:00.000+03:00

1920'li yıllar... Kırgızistan. İdealist bir köy öğretmeninin hüzünlü hikayesinden bir kesit:

Hatırlıyorum, kıpkırmızı olmuştu yüzüm, tezeğin bırakılmasını unutmamıştı demek. Mutluydum, yedi kat gökte uçuyordum. Duyşen sevindiğimi anladı. Gözleriyle beni okşayarak; - Benim temiz yavrum, duru kaynağım, dedi. Ne kadar da akıllısın... Ah, seni şehre, okumaya bir gönderebilsem! Büyük bir insan olurdun! Dönüp kıyıya doğru bir adım attı. Gözlerimin önünde şimdi: Gürültülü derenin kıyısında durmuş; ellerini başının arkasına kavuşturmuş; parlayan gözleriyle, tepelerden gelen rüzgarın kovaladığı beyaz bulutlara bakıyor... O anda ne düşünüyordu acaba? Beni şehirde okula göndermeyi mi? Ben onun kaputuna sarınmış şunları düşünüyordum: - Keşke ağabeyim olsaydı Duyşen! Kollarına atılıp ona sarılır, gözlerimi yumar, en tatlı sözleri söylerdim kulaklarına. N'olursun Tanrım, Duyşen ağabeyim olsun! İnceliği, iyiliği, geleceğimizi düşündüğü için hepimiz seviyorduk öğretmenimizi. Küçüktük ama onun bu erdemlerinin hepimiz farkındaydık. Yoksa her gün o uzun yolu alır mıydık? Rüzgarda, karların arasında bata çıka, soluk soluğa tırmanır mıydık o tepeyi? Kendi isteğimizle geliyorduk okula. Gidip o soğuk ahırda donmamız için hiç kimse zorlamıyordu bizi. Okul öylesine soğuktu ki, birbirimizin yüzüne, ellerine, elbisesine hohlasak, hohladığımız yer hemen buz tutuyordu. Bazılarımız oturup Duyşen'i dinlerken ocağın yanında sırayla ısınıyorduk. (çeviri: Ülkü Tamer)
...
Çevirmen, yazar, gazeteci ve devlet adamı Cengiz Aytmatov, 12 Aralık 1928'de Kırgızistan'ın Talas Eyaleti'ne bağlı Şeker Köyü'nde doğar. Eserlerini Kırgızca ve Rusça kaleme alır. Aşk, dostluk, 2.Dünya Savaşı'nın acı ve kahramanlıklarını konu edinir çoğunlukla... Kırgız geleneklerine de sıkı sıkıya bağlılığı tercih eder. İnce ve duyarlı gözlemler, hayatı anlamak için gereken araç gereçtir. Elveda Gülsarı, Toprak Ana, Beyaz Gemi, Selvi Boylum Al Yazmalım, Gün Uzar Yüzyıl Olur, Cengiz Han'a Küsen Bulut en çok bilinen kitaplarından... Aşağıdaki fotoğrafın kesip attığımız kısmındaki Don Quijote ile birlikte, kendi adını almış bir okulun bahçesinde objektifimiz önünde, Kırgız öğrencilerle birlikte görülüyor. 2004 Bişkek, Kırgızistan.

Forgive Me

2005-09-14T23:57:00.000+03:00

Hiç Nietzsche okudun mu? Nietzsche, iki cins insan olduğunu söyler. Büyük insanlar... Walt Disney veya Hitler gibi. Bir de bizler, geri kalanlar... Bize '' başarısız ve ezik'' der. Bizimle dalga geçilir. Bazen başarıya yaklaşırız... Ama asla elde edemeyiz. Biz harcanabilir kitleleriz. Trenin önüne itilir, zehirli ilaç içer, markette vuruluruz. Biyografimin yeni adını duymak ister misin küçük İtalyan dostum?
''Kolay değildi: Jack Lucas Hikayesi.''

Kanatlarımın Altındaki Rüzgar

2005-09-12T15:43:00.000+03:00

Benim gölgemde kaldığın için yüzün üşümüş olmalı
Sen hep benim ışıldamamı sağlarsın, bu senin tarzın...

Hep bir adım geriden gelirsin
Sen belki küçük bir şey için çabalar dururken ben hep zaferler kazandım

Uzun zamandır adı konmamış, mükemmel bir yüz
Acının arkasında gizlenmiş, mükemmel bir gülümseme...

Benim kahramanım olduğunu biliyor muydun?
Olmak istediğim her şey?
Bir kartaldan bile yükseklere uçabilirim
Sen benim kanatlarımın altındaki rüzgarsın...

Belki bu kimsenin dikkatini bile çekmedi ama
Ben, bütün kalbimle, her şeyin farkındaydım...
Senin de gerçeği bilmeni istiyorum... Evet, evet... Bilmelisin.
Ben sensiz hiç bir şey olamazdım...

Benim kahramanım olduğunu biliyor muydun?
Olmak istediğim her şey?
Bir kartaldan bile yükseklere uçabilirim
Sen benim kanatlarımın altındaki rüzgarsın...

Sana hiç kahramanım olduğunu söylemiş miydim?
Sen her şeysin... Her şey... Olmak istediğim her şey...

Bir kartaldan bile yükseklere uçabilirim
Çünkü sen benim kanatlarımın altındaki rüzgarsın...

Kanatlarımın altındaki rüzgar...
Sen benim kanatlarımın altındaki rüzgarsın...

Yüksel... Yüksel... Beni daha yükseklere çıkar
Sen benim kanatlarımın altındaki rüzgarsın...

Uç... Uç... Yıldızlara kadar uç
Uç ki, gökyüzüne dokunabileyim

Teşekkür ederim, teşekkür ederim
Tanrı'ya... Senin için...

Bir kartaldan bile yükseklere uçabilirim
Sen benim kanatlarımın altındaki rüzgarsın...

Wind Beneath My Wings - Bette Midler.
çeviri Don Quijote

KABA TÖREN YÖNETİCİSİ KOTSUKÉ NO SUKÉ

2005-09-07T01:38:00.000+03:00

Bu bölümün alçağı kaba tören yöneticisi Kotsuké No Suké’dir, Ako Kulesi efendisinin aşağılanmasının ve ölümünün nedeni ve haklı intikam buyurulduğunda gerçek bir soylu gibi, kendini yoketmek istemeyen uğursuz bir devlet memuru. Buna karşın, bu adam bütün insanların minnetini hakediyor, çünkü değerli doğruluklar doğurmayı bildi ve ölümsüz bir girişimin karanlık ve gerekli giriş noktası oldu. Yüz kadar roman, monografi, doktora tezi ve opera bu olguyu anıyor - damarlı ve lake porselenlerle lacivert taşlarının sevgi dolu tanıklığından ise hiç söz etmeyelim. Oynak selüloite kadar herşey onu kutsuyor, gerçekten 47 Hizmetli’nin Öğretici Tarihi -adı bu- Japon sinemasının en sürekli esin kaynaklarından biridir. Bu ateşli saygı gösterilerinin doğruladığı titiz övünç ise fazlasıyla yerinde: anında herkes için en doğrusu.

A.B. Mitford’un, yerel rengin sunduğu kesiksiz süslemeleri bir yana bırakıp, ünlü olgunun devinimini vurgulamayı yeğleyen anlatısını izliyorum. Bu talihli “doğu zevki” eksikliği, bana metnin doğrudan Japonca aslından çevirildiği izlenimini veriyor.

Çözülen bağ

1702 yılının baygın baharında, Ako Kale’sinin şanlı efendisi, bir imparatorluk elçisini ağırlamak ve sıcak davranmak zorunda kaldı. İki bin üç yüz yıllık kibarlık, karşılama törenini bunaltıcı denecek kadar güçleştiriyordu. Elçi, imparatoru temsil ediyordu, ama yalnız anıştırma ve simge olarak: abartmak kadar, önemsememek de o denli yersizdi. Kolaylıkla yapılabilecek öldürücü yanılgıları önlemek amacıyla, Yedo saray erkânından bir memur, tören yöneticisi sıfatıyla elçiden önce gelirdi. Sarayın rahatlığından uzak, kendini sürgün gibi görünen dağlık sayfiyeye hükümlü, Kira Kotsuké No Suké, yönergelerini saygısızca bildiriyordu. Bazen buyurgan davranışını küstahlığa vardırıyordu. Öğrencisi, Ako Kalesi efendisi, bu incitmeleri görmezden gelmeye çalışıyordu. Karşılık vermeyi bilmiyordu ve disiplin her türlü şiddeti yasaklıyordu. Bir sabah, ustanın ayakkabı bağı çözüldü, o da bağlamasını istedi. Soylu kişi alçakgönüllülükle, ama öfkesini içine atarak söyleneni yaptı. Kaba tören yöneticisi ona, gerçekten yola gelmez olduğunu ve yalnızca bir beceriksizin böyle aptalca bağlayabileceğini söyledi.

Kale efendisi kılıcını çekip, ona doğru savurdu. Öteki kaçtı, hafifçe çizilmiş alnından incecik kan sızıyordu. Birkaç gün sonra, askeri mahkeme saldırgan aleyhine karara varıyor ve intihar cezası veriyordu. Ako Kalesi merkez avlusunda, kırmızı keçeden bir kerevet dikildi, hükümlü üstünde belirdi, eline altından ve değerli taşlarla süslü bir hançer verildi, herkezin önünde suçunu itiraf etti, beline kadar yavaşça soyundu, geleneksel iki yarayla karnını açtı ve gerçek bir samuray gibi öldü, uzaktaki seyirciler kan görmediler, çünkü keçe kırmızıydı. Kır saçlı bir adam özenli bir kılıç darbesiyle başını gövdesinden ayırdı: danışman Kuranosuké, isim babası.

Alçaklık taslayan

Takumi No Kami’nin Kule’sine el kondu, hizmetlileri dağıtıldı, ailesi herşeyini yitirdi ve şerefi lekelendi, adı lanete hasredildi. Bir söylenti, canına kıydığı gece, hizmetlilerden kırk yedisinin bir dağın tepesinde toplanıp, bir yıl sonra olacakları en ince ayrıntısına dek tasarladıklarını anlatıyor. Doğrusu, zorunlu gecikmelerle hareket ettikleri, ve birden çok toplantının, dağın dik yamaçlarında değil, bir ormanın derinliğinde, içinde aynalar bulunan dörtköşe bir kutudan başka süsü olmayan beyaz, ahşaptan, sıradan küçük bir evde yapıldığıdır. Öce susamışlardı ve öç onlara ulaşılmaz görünüyordu.

Kira Kotsuké No Suké, herkezin kin beslediği tören yöneticisi, evini berkimletmişti ve bir okçu ve kılıççı yığını tahtırevanını çevreliyordu. Namuslu, kesin ve gizli casusları vardı. Kimseyi intikamcıların elebaşı kabul ettikleri kadar gözlemlemiyorlardı: Kuranosuké, danışman. O da rastlantı sonucu farkına vardı ve öç planını buna göre kurdu.

Güz renkleri açısından, imparatorlukta benzeri olmayan kente, Kyoto’ya doğru yola çıktı. Kendini kerhanelere, kumarhanelere ve meyhanelere kaptırdı. Ak saçlarına karşın, orospularla, ozanlarla, hattâ daha beter cinsten kişilerle yakınlık kurdu. Bir keresinde, bir meyhaneden kovdular ve ertesi sabah, kafası kusmuk birikintisine düşmüş, eşikte uyur buldular.

Satsumalı bir adam onu tanıdı, üzüntü ve öfkeyle: “Asano Takumi No kami’nin ölümüne yardım eden danışman değil mi şuradaki? Efendisinin öcünü alacağına, kendini sefahata ve utanca mı veriyor? Ey Samuray adına yakışmayan sen!”

Uyuyanın suratına tükürüp, üstünden geçti. Casuslar bu edilgenliği aktardığında Kotsuké No Suké’nin içi rahat etti.

Olaylar bununla bitmedi. Danışman karısını ve en küçük oğlunu kovdu ve genelevden bir kız satın aldı; bu görülmedik alçaklık, düşmanın yüreğini şenlendirdi ve sakınımlı gözetimini gevşetmesini sağladı. Sonunda, muhafızlarının yarısını işten çıkardı.

1703 yılının korkunç kış gecelerinden birinde, kırk yedi hizmetli Yedo bölgesinde, bir köprü ile iskambil fabrikasının hemen yakınındaki terkedilmiş bir bahçede buluştular. Efendilerinin bayrağını taşıyorlardı. Saldırıdan önce, komşuları uyarıp, suikast değil, kesin adaletli bir askeri darbe olduğunu açıkladılar.

Yara izi

İki grup, Kira Kotsuké No Suké’nin sarayına saldırdı. Ön kapıya saldıran ilkine danışman önderlik ediyordu; ikincisinin başında ise, daha on sekiz yaşını bitirmemiş ve aynı gece ölen büyük oğlu vardı. Tarih, son derece bilinçli bu karabasanın birçok anını biliyor: halat merdivenlerden tehlikeli sarkaç inişi, davul sesleriyle saldırı, kuşatılanların şaşkınlığı, damlara yerleşmiş okçular, insanın dirimsel organlarına doğru okların amansız uçuşu, kanla sulanan porselenler, kısa zamanda buz tutan ateşli ölüm; ölümün utanmazlığı ve kargaşası. Dokuz hizmetli can verdi; savunucular daha az yılmaz değildi ve teslim olmayı reddettiler. Gece yarısından az sonra tüm direniş kesildi.

Kira Kotsuké No Suké, bu bağlılıkların yüz kızartıcı nedeni, ortalıkta görünmedi. Altüst olmuş sarayın her köşesinde onu aradılar, ve danışman, yatağındaki çarşafların hâlâ ılık olduğunun farkına vardığında, bulmaktan umut kesmek üzereydiler. Yeniden aramaya koyuldular ve bronzdan bir aynanın ardına gizlenmiş dar bir pencere buldular. Aşağıda, karanlık küçük bir avluda, beyazlar giyinmiş bir adam onlara bakıyordu. Titreyen bir kılıç sağ elindeydi. İndiklerinde, adam karşı koymadan teslim oldu. Bir yara izi alnını çiziyordu: Takumi No Kami’nin çeliğinin eski izi.

İşte o zaman, kanlı hizmetliler, bu tiksinç adamın ayaklarına kapandılar, aşağılanması ve ölümünden suçlu olduğu Kule efendisinin subayı olduklarını söylediler ve gerçek bir samuray gibi intihar etmesi için yalvardılar.

Onun köle ruhuna bu onuru sunmaları boşunaydı. Onura erişmesi güç bir adamdı; tan sökerken başını vurmak zorunda kaldılar.

Tanıklık

Öçlerini duyurmuş (ama öfkesiz, yaygarasız ve acımasız), hizmetliler efendilerinin kalıntısını barındıran tapınağa yöneldiler.

Küçük bir kazanın içinde, Kira Kotsuké No Suké’nin inanılmaz kafasını taşıyor ve elden ele geçiriyorlardı. Günün içten ışığında tarlaları ve taşra köylerini aştılar. İnsanlar, onları kutsadılar ve gözyaşı döktüler. Sendai prensi onlara konukseverliğini sundu, ama onlar da efendilerinin iki yıla yakın zamandır beklediği karşılığı verdiler. Alacakaranlıkta vardılar ve düşmanın başını sundular.

Yüce divan, tutuklanmalarını buyurdu. Bekledikleri oldu: intihar etmeleri ayrıcalığı tanındı. Kimi ateşli bir dinginlikle, hepsi boyun eğdiler, hepsi efendilerinin yanıbaşında yatıyor. İnsanlar, çoluk çocuk bu bağlılığın örneği adamların mezarına gelip dua eder.

Satsuma’lı adam

Bu kutsal yolcuların arasında, bitkinliğinden ve üstündeki tozdan uzaktan geldiği belli olan bir delikanlı vardı. Danışman Oişi Kuranosuké’nin mezarı önünde saygıyla eğilir ve yüksek sesle: “Seni Kyoto’daki genelevin kapısı önünde yatarken gördüm ve efendinin öcünü tasarladığını düşünmedim; seni şerefsiz bir asker sandım ve yüzüne tükürdüm. Senden özür dilemeye geldim” der ve harakiri yapar.

Yürekliliği başrahibe dokunur ve onu da hizmetlilerin yattığı yere gömerler.

Kırk yedi dürüst adamın öyküsünün sonudur bu – sonu varsa eğer, çünkü dürüst olmayan, ama bir gün olma umudunu yitirmeyen bizler, öteki insanlar, en azından sözcüklerimizle onları kutlamayı sürdüreceğiz.

Jorge Luis Borges
Alçaklığın Evrensel Tarihi

(Historia Universal de la Infamia) 1935

Çev: Münir H. Göle

GÖRME BİÇİMLERİ

2005-09-05T21:32:00.000+03:00

Eğer algının kapıları temizlenseydi
herşey insana olduğu gibi görünürdü:
sonsuz

William Blake

Foto: Sezgin Güvel

Dünyanın Büyük Gücünden İki Haber

2005-09-02T12:21:00.000+03:00

Dünyanın büyük, küresel, siyasi, askeri, kültürel gücünden iki haber:
New Orleans ve Ohio.

Yorumsuz.

Robot Yasalarının Doğuşu

2005-08-29T17:30:00.000+03:00

Isaac Asimov’un “Rest Of the Robots” isimli hikaye kitabında (Pyramid Books-1964) yazdığı bir hikaye tanıtım yazısı, burada ... İnsan Yasaları'na ulaşmanın yolu robot yasalarından geçiyor olabilir mi?

Çekirge Yemeği Tarifleri

2005-08-27T12:37:00.000+03:00

İngilizler’in taktığı isimle “Çöl Kaplanı” Fahrettin Paşa I. Dünya Savaşı’nda Medine’yi tam 2 yıl 7 ay boyunca savundu. Fahrettin Paşa bunun yanında askeri için “Mehmetçik” ismini günlük emirlerde kullanması, bugün Topkapı Sarayı’nda bulunan kutsal emanetleri İngilizler’in ve Hicaz Emiri Hüseyin’in eline geçmeden İstanbul’a göndermesi ile de askeri tarihimize geçdi.

Bu kahraman komutan ve askerleri 1918 Mondros Ateşkes Anlaşması’ndan sonra bile uzun süre teslim olmayı reddettiler. Fahrettin Paşa bu isteği reddederek şöyle der: “Ben Peygamberimin kabrini kimseye teslim edemem!". Hatta tarih kaynakları İstanbul hükümeti'nin emrini tebliğ için gelen subayı Fahrettin Paşa'nın bir odaya kapadığını ve bu bilginin Medine'de yayılmasını engellediğini yazar. Fahrettin Paşa uzun süre yazışmalarla İstanbul'u oyalar ve şehri teslim etmez. Neticede Fahrettin Paşa'nın Medine’de kalması imkansız hale gelir. Çünkü o artık görevinden alınmıştır. Bunun üzerine, Paşa tekrar Resülullah'ın huzuruna çıkar ve göz yaşları içerisinde silahını Peygamberimize teslim ederek halini arzeder, vedalaşır...

Bu savunma sırasında sadece düşmanla değil, yazın 40-50 derece arasında değişen sıcakla ve açlıkla da mücadele edildi. Fahrettin Paşa’nın Mehmetçik’lere verdiği aşağıdaki yazılı emir bu mücadele hakkında bize belki fikir verebilir.

"Çekirgenin serçe kuşundan ne farkı var? Yalnız tüyü yok. O da çekirge gibi kanatlı ve uçuyor. Nebatat ile besleniyor. Serçe kadar asabi ve yediği şeyleri itina ile seçiyor. Temiz ve taze şeyleri yiyor. Hem de tiryaki ve keyif sahibi, tütün ve limondan pek zevk alıyor.

... Hicaz, Asir, Yemen ve Afrika insanının başlıca gıdası çekirgedir. Bedeviler çeviklik ve zindeliklerini çekirgelere borçludurlar. Çekirgeleri deve ve hecinler büyük zevkle yiyorlar. Kınığ’daki develer ve hecinler genellikle çekirge ile beslenir.

Çekirgenin kati şifai özellikleri şunlardır: Dizlerin bağı çözülenlere, zayıflara, kuvve-i bahiyesi (şevket kuvveti) tenaküs edenlere, tesir-i azimi vardır. Romatizma için iksir gibidir. Şifa verici yeri bizzat yumurtalarında toplanmıştır. Biz maalesef bunları topraklara gömerek üzerlerine kireç döküp yok ediyoruz... Çekirgeyi tabiplerimize tetkik ve tahlil ettirdim. Neticesinde çekirgeden kemal-i sitayişle bahsetmekte ve faydalarını saymakla bitirememektedirler. Ziraatımıza zarar verdikleri bir gerçektir. Ancak birçok kuş ve hayvanlar da bunu yapmıyorlar mı? ... Çekirge hem bir gıda hem bir devadır. Av etleri gibi bundan da istifade etmeliyiz. Yediğimiz sebzelerin kısm-ı küllisinden daha ziyade faydalı olduğu tecrübe ile tahakkuk etmiştir... Medine’de pazarda okkası çürük para ile 7-8 kuruşa satılıyor. Sahil kasabalarında pek rağbet edilen ıstakoz ve karidesten hiçbir farkı yoktur. Her iklimde çekirge yenebilir ve ehli sünnet-i seniyyedir. Cenab-ı Peygamber efendimiz hadis-i şeriflerinde “Uhillet lena, meyyitani ve demmem” buyurmuştur. Manası: İki ölünün ve iki kanlının yenilmesi bize helal oldu. İki ölü çekirge ve balığın ölmüşleridir. İki kanlı ise karaciğer ve dalaktır. İmam Malik, ehline cevaz verilen çekirgenin başının koparılmasını yahut ateş üzerinde kavrulmasını şart koşmuş ise de Ulemayı Hanefiyye'nin çekirgenin ölüsünü bile helal addettikleri ve hiçbir kayda tabi tutmadıkları "Tenvirü’l Ebsarnam" adlı kitapta ve onu şerh eden "Dürrü’l-Muhtar" isimli eserde zikredilmiştir.

Tarifler;

1. Toplanan çekirgeler çiroz gibi güneşe serilir, iki üç gün kadar kurutulur, ayakları ve başı koparılır, mütebaki beden kısmı bir parça yağ ile kavrulur ve kavurma gibi yenilir.

2. Sıcak su ile haşlanır, başı ve ayakları ve kanatları temizlenir, hemen pişmek üzere olan pirinç veya bulgur pilavına karıştırılarak pişirilir.

3. Haşlanmış çekirgeler tabağa dizilir. Üzerine zeytinyağı ve limon gezdirilir.

4. Çekirgenin kavrulan kısmı havan içinde toz haline getirilir ve et tozu konservesi gibi kutularda ve dağarcıklarda hıfzedilir. Bedevilerde en makbul tarzı budur, gazve zamanlarında yegane gıdalarını teşkil eder.

Büyük bir dikkat ve ihtimam ile ve kendime mahsus bir titizlikle yaptırdığım tecrübelerle havass-ı tıbbiyesi tahakkuk eden ve yenmesi helal olan çekirgeye yan gözle bakmak ve ondan tiksinmek, en hafif tabir ile nimet bilmezliktir. Dün karargah sofrasında çekirge tavası vardı, arkadaşlarımla birlikte pek tatlı yedim. Ve dil konservesinden pek iyi buldum. Hele zeytinyağı ve limon suyu ile salatası pek güzel oluyor. Velhasıl dün çekirgeyi bahçeden defeder ve tenkil tedarikini düşünmezken, bugün çekirge geliyor mu diye yollarını gözlüyorum. Hangi mıntıkaya çekirge düşerse tarifim veçhile istifade edilmesini ve bana hediye olarak çekirge gönderilmesini arkadaşlardan rica ederim."

Kaynak: Kayıp topraklar- Ortadoğu'da Türk Askeri, Burak Artuner,

Truva Yayınları, 2005

Söz aşktan açılmışken... Fuzûlî'den Gazeller

2005-08-26T10:06:00.000+03:00

GAZEL
(Mecnun'un dilinden)

Yâ Rab! Belâ-yı aşk ile kıl âşina beni
Bir dem belâ-yı aşktan kılma cüdâ beni

Az eyleme inayetini ehl-i derdden
Ya'ni ki çok belâlara kıl mübtelâ beni

Oldukça ben, götürme belâdan irâdetim
Ben isterim belâyı, çü ister belâ beni

Gittikçe hüsnün eyle ziyâde nigârımın
Geldikçe derdine beter et mübtelâ beni

Öyle zâif kıl tenimi firkatinde kim
Vaslına mümkün ola yetürmek sabâ beni

Nahvet kılıp nasîb Fuzûlî gibi bana
Yâ Rab, mukayyed eyleme mutlak bana beni

GAZEL
(Mecnun'un dilinden)

Öyle ser-mestem ki idrâk etmezem dünyâ nedir
Ben kimim, sâki olan kimdir, mey ü sahbâ nedir

Gerçi cânândan dil-i şeydâ için kâm isterem
Sorsa cânân bilmezem kâm-ı dil-i şeydâ nedir

Vasldan çün âşıkı müstağni eyler bir visâl
Âşıka mâ'şuktan her dem bu istiğnâ nedir

Hikmet-i dünyâ vü mâfîhâ bilen ârif değil
Ârif oldur bilmeye dünyâ vü mâfîhâ nedir

Âh ü feryadın Fuzûlî incidipdir âlemi
Ger belâ-yı aşk ile hoşnûd isen gavgâ nedir

(*) İlk gazel, Kays'ın aşk derdiyle dağlara çıkıp Mecnun'a dönüşmesinden sonra, ailesinin iyileşir umuduyla dua etmeye götürdüğü Kabe'de, Mecnun'un ailesinin umutlarını boşa çıkaran duası.
İkinci gazel ise, Leyla ile Mecnun'un karşılaşmalarında, Mecnun'un kendinden geçip artık tanıyamadığı Leyla'ya hitabı.

AŞK ve GURUR

2005-08-23T00:13:00.000+03:00

Cyrano de Bergerac!... aşkın adamı, halkın adamı, gururlu şövalye; kılıcı dürüstlüğün ve sevginin, insanlığın yanında olan...

Cyrano'nun en etkileyici kısımlarından birisi de saldırıya uğradığı, ölüme gidişinden hemen önceki bölümdür:

Cyrano:
Herşeyimi koparın, bekletmeyin ölümü;
Alnımdaki defnemi, göğsümdeki gülümü
Koparıp alın! Fakat size rağmen, bir şeyim,
Öyle birşeyim var ki, alıp götüreceğim.
Ve bu akşam çıkınca Allah'ın huzuruna,
Yedikat gökyüzünün o mavi nuruna,
Eşikten selam verip karışacağım zaman
Yanımda bulunacak. Allahıma buradan
Lekesiz, buruşuksuz onu götürüyorum!
Evet, ne yapsanız da...

(Kılıcını kaldırarak atılır)

Bu benim...

(Kılıç elinden düşer, sarsılır ve Le Bret ile Ragueneau'nun kolları
arasına düşer. Roxanne üzerine eğilip alnından öper)

Roxanne:
Senin?...

(Cyrano gözlerini açar, Roxanne'ı tanır ve gülümseyerek)

Gururum!

(Çeviri: Sabri Esat Siyavuşgil
Remzi Kitabevi, 1974)

SEVGİLİYE MEKTUPLAR Cemil Meriç'ten Lamia Hanıma

2005-08-22T22:43:00.000+03:00

13 Aralık 1966
TESELLİLERİN EN HAZİNİ

Önce mektupların, sonra da sesin beni tekrar hayata kavuşturdu, şimdi çelik gibiyim. Pazar günü yabancıların kuşattığı bir düşman kalesi gibiydim, sensizdim.
Sevgiliyi başkalarında aramak, tesellilerin en hazini. Tatsız tartışmalarla geçen bir gece. Sis, soğuk,uykusuzluk ve hepsinden zoru seninle başbaşa kalamamak. Kabus geçdi.
Canım benim. Mezardan fırlamam için sesini duymam kafi. Ölüm, yaşamak istememek. Hastalık, ruhun isyanı.
Paris sen yokken rüyalarımın şehriydi, şimdi Paris'im sensin, bütün ışıkları, bütün cazibesi, bütün büyüsüyle Paris. Yalnız Paris mi? Teninde çöllerin alevi, teninde çöl akşamlarının serinliği. Paris bir kartpostal kadar cansız, soluk, soğuk. Yalnız sen yaşıyorsun, yalnız sende yaşıyorum. Seninle, senin için yaşıyorum, seni yaşıyorum.
Senin yanında bütün kadınlar gazete kağıdından kırpılmış gibi düz, sığ, ruhsuz ve manasız...Sen aşkın ta kendisisin canım benim, kadının ta kendisisin. Bütün kuvvetin oradan geliyor. Tabiat kadar tabiisin. Ve bir busende bütünün var, bütünün yani rüyaları, özleyişleri, çırpınışları, hummaları, şefkatleriyle bütün kadınlık.
Her zerren yaşıyor. Sen bitmeyen tek kitap, eskimeyen tek şiir.

(Cemil Meriç, Jurnal-Cilt 2, İletişim Yayınları)